Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
203v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

cularꝭ. vtpote ꝑticularis nature ⁊ intellectꝰ creati. ⁊ hͨmō aliqͥdē cauſale. ⁊ caſus aliqͥd ē. ẜm ꝙ dicit Boe. inli. de cōſo. diffiniēs caſum ⁊ on̄dens qͣliter qͥs pōt oꝑari caſualiter. vicꝫ cū aliqͥd aſſeqͥtur inopinate. ⁊ iō dicitCaſus ē inopinatꝰ rei euētus. vbi ſimul tangit poſitionem ⁊ priuationē. Poſitionē ꝑ hoc ꝙ dicit euentus. pͥuationē in hͦ ꝙ dicit inopinatꝰ. ⁊ illa qͥdē priuatio nonē reſpectu dei. qꝛ deꝰ nihil pōt facere inopinate ſiue improuiſe. nec etiā a deo ē cū ſit defectus. ſꝫ potiꝰ a defectibilitate creature. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes on̄dētes ꝙnihil ē a deo caſuale. ita ꝙ caſuale ẜm ꝙ caſuale non ē adeo. Ad illud ꝟo qd̓ pͥmo obijcit̉ incōtrariū ꝙ cōcurſus cauſarū a deo ē. iā ptꝫ rn̄ſio. arguit em̄ de caſu ẜm ꝙdicit poſitionē nō ẜm ꝙ dicit defectū. Ad illd̓ quodobijcit̉ a deo ē cā ꝑ ſe ⁊ ꝑ accn̄s. Dd̓m ꝙ aliter d̓r accn̄sde ente ꝓut ē drīa entꝭ. aliter ꝓut ē drn̄tia cauſe. Proutē drn̄tia entꝭ dicit habitudine ad ſubiectū. q̄ qͥdē poſitōnō ē pͥuatio. Prout aūt ē drn̄tia cauſe. dicit pͥuationemintentionis ꝑ quā aliqͥd d̓r eē cā alicuiꝰ ꝑ ſe. ⁊ iō non ſequit̉ ꝙ ſi modus eēndi ꝑ accn̄s inqͣꝫtū hmōi ſit a deo. ꝙ.modus oꝑandi ꝑ accn̄s inqͣꝫtū hmōi ſit a deo. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ diuerſe cauſe indigēt aliqͦ ſuꝑiori cōiūgente ad hͦ ꝙ poſſint vnū effectū ꝓducere. Dd̓m ꝙ illuddupliciter poteſt intelligi Uno mō vere. alio modo falſe Si enī intelligat̉ ꝙ ad hoc ꝙ alique due cāe ꝯcurrātnecc̄ria ſit noua influentia cāe ſuꝑioris. plus quā ſi īꝯcurrerent. ⁊ quelibet oꝑaret̉ ꝑ ſe. ſic nō habet veritatēhoc eniꝫ ipſo ꝙ aliquis abſcōdit in terra theſaurum ⁊ aliquis fodit in eadē terra ſine noua influentia ille due oꝑationes cauſant theſauri inuentioneꝫ. Si aūt ita ītelligat̉ ꝙ oēs cauſe que ꝯcurrūt ad vnum effectū reducūt̉ad aliqd̓ vnū principiū. ſic veritateꝫ habet. ꝓ eo ꝙ illaque nō pn̄t reduci ad vnū principiū oīno ſunt diuerſa⁊ iō nūquā pn̄t ad vnū effectū ꝯcurrere. Si enim ī vnoprincipio nō ꝯuenirent. iā oīno nō haberent aliqͥd cō⁊ iō necc̄e ē ponere ꝙ tam cauſe ꝯcurrentes qͣꝫ earū concurſus ſint ab vno pͥncipio pͥmo. Sꝫ tn̄ ex nō ſequit̉ ꝙcaſuale inqͣꝫtū hmoi ſit a deo ẜm id qd̓ eſt. qꝛ caſus nontm̄ intendit euentū. ſꝫ etiā euentū inopinatū. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ cauſa ꝑ accidēs indiget adiutorio ſicutcauſa ꝑ ſe. Dicēdū ꝙ eſt veꝝ reſpectu eiꝰ qd̓ efficit. ſꝫ nōindiget adiutorio reſpectu eiꝰ in qͦ deficit. ꝑ ſe em̄ p̄t deficere. ſꝫ nō ꝑ ſe pōt efficere. ⁊ iō nō ſeqͥtur ex hͦ ꝙ caſuale ſit a deo. niſi ẜm illud ẜm quod aliqͥd ponit. nō ẜm ꝙdicit pͥuationē intētōis. Et ſi obijciat̉ ꝙ miraculū inqntum hmōi eſt a deo ⁊ tn̄ dicit pͥuatione ꝯſuetudinis. qꝛfit p̄ter ſolitū curſum. Dicēdū ꝙ aliter miraculū fit p̄teſolitū curſuꝫ. ⁊ alit̓ fortuitū p̄ter intētionē. Miraculiem̄ fit p̄ter ſolitū curſuꝫ ita ꝙs curſuꝫ nat̉e. vn̄ plꝰ dipoſitōis qͣꝫ pͥuatōis. caſuale ꝟo n̄ ita fit p̄ter intētōeꝫfiat ſupra intētionē. ſꝫ deficit ab intētione. Ad illudqd̓ obijcit̉ ꝙ deꝰ pōt ꝙ aliqd̓ agens vnū aſſequat̉. ⁊ aliud intedat. ita ꝙ vtrūqꝫ ſit a deo. Dicēdū ꝙ veꝝ eſt. ſedaſſeqͥ vnū ⁊ intedere aliud hͦ nō facit eaſus vel fortunainqͣꝫtū qͥs aliud intēdit ab eo qd̓ aſſeqͥtur. ſꝫ inqͣꝫtū nonp̄uidet nec intēdit illud qd̓ aſſeqͥtur. Si em̄ aliud ⁊ aliud intēderet. iā nō oꝑaret̉ caſualit̓ ſiue fortuite. Licetaūt intēdere ad aliud ſit a deo. nō tn̄ adeo ē nō intēdereillud qd̓ aſſeqͥtur. qꝛ pͥmū dicit poſitionē. ⁊ ſecūdū pͥuationē. ⁊ caſuale ſiue fortuitū inqͣꝫtū hmōi n̄ noīat̉ a primo ſꝫ a ſecūdo. ⁊ ꝓpterea inqͣꝫtum tale nō eſt a deo. ſꝫ aefectu reꝑto in agente creato.QueſtioUtrū enūciatio falſa ẜm ꝙ hmōi ſit a deo. Et ꝙ ſic vi

detur. Qn̄cūqꝫ aliqͣ duo fundant̉ ſuꝑ idē ẜm reꝫ. ſi vnūeſt a deo. ⁊ reliquū. ſꝫ falſitas alicuiꝰ ꝓpoſitōis. ⁊ veritas ſue oppoſite fundant̉ ſuꝑ idē. hͦ em̄ ip̄o ꝙ hͨ eſt vera.hō eſt aīal. hͦ eſt falſa. hō nō eſt aīal. gͦ cū oīs ꝓpoſitiōisꝟitas ſit a deo. videt̉ ꝙ oīs ꝓpoſitōis falſitas ſit a deoItē veritas ē adeqͣtio rei ⁊ intellectꝰ. ⁊ falſitas ē inadeqͣtio rei ⁊ intellectꝰ ꝑ oppoſitū. ſꝫ ſicut ſe hꝫ eqͣlitas⁊ ineqͣlitas in rebꝰ. ita ſe hꝫ eqͣlitas ⁊ ineqͣlitas in ꝓpoſitōibꝰ. ſꝫ eqͣlitas ⁊ ineqͣlitas in rebꝰ ſunt ab ip̄o deo. ſic̄em̄ a deo ē ꝙ aliqͣ duo ſunt eqͣlia. ſic a deo ē ꝙ aliqͣ duoſic ſe habeāt ꝙ vnū excedat reliquū. Un̄ aug. dicit. ꝙ ſieſſent eqͣlia. nō eēnt oīa. gͦ pari rōne adeqͣtio ⁊ inadeqtio ſigni ad ſignatū eſt ab eodē pͥncipio. Itē ab eo ēfalſitas ꝓpōnis qͥ ſolꝰ pōt facere ꝓpōneꝫ ip̄am eē falſaꝫſꝫ demōſtrato aliqͦ peccatore iſta ē vera. iſte nō eſt iuſtꝰ⁊ nullꝰ pōt hanc facere falſam niſi ſolꝰ deꝰ qͥ pōt ei dariuſticiā. gͦ ⁊c̄. Itē maioris dignitatis ⁊ ptātis eſt falſificare hāc ꝓpōnem. ille eſt pctōr. qͣꝫ verificare eā. qͥ eīpeccat hocip̄o ꝙ peccat verificat eā. ⁊ hͦ indignitatis ēgͦ ſi oīs ꝓponis ꝟitas a deo eſt. videt̉ multo fortiꝰ ꝙ talis ꝓpōnis falſitas ſit a deo. Sꝫ cōtra. om̄e qd̓ deꝰpoteſt facere habet exemplar in deo. ſꝫ enūciatio falſaẜm ꝙ falſa nō hꝫ exemplar in deo. cū ip̄a veritas ſit rōexemplificādi. gͦ enūciatio falſa ẜm ꝙ falſa nō eſt a deo.Item ſicut ſe habet bonitas ad maliciam. ſic ſe habꝫveritas ad falſitatē. ſꝫ a ſumma bonitate nullo mō poteſt eē malicia. gͦ a ſumma veritate nullo mō poteſt eſſefalſitas. Itē veꝝ et ens ꝯuertunt̉. ſꝫ a deo nō poteſtaliqͥd eſſe qd̓ nō ſit aliqͦ mō ens. ſi em̄ pure nihil eſſet. adeo non eſſet. ergo a deo nō poteſt eſſe niſi veꝝ. ſꝫ enūciatio falſa inqͣꝫtū hmōi dicit pͥuationē veri. gͦ videt̉ ꝙa deo nō debeat cauſari ẜm ꝙ hmōi. Itē om̄e qd̓ deuspōt facere. pōt dicere. ſꝫ falſum nō pōt dicere. gͦ nō pōtfacere. Probatio minoris. Si dicit falſum. aut gͦ ſcienter. aut ignoranter. Ignorāter nō. hoc ꝯſtat. Si ſciēterſꝫ qͥcūqꝫ dicit falſum ſciēter. mētit̉. gͦ deꝰ mentiret̉. quodē ꝓphanū ⁊ impiū dicere. ℟º. dd̓m ꝙ falſitas nihil aliud ē qͣꝫ defectꝰ veritatis in re qͥ nata ē verificari. ſic̄ malicia dicit pͥuationē bonitatis ⁊ rectitudinis circa actionē q̄ nata ē rectificari. ⁊ iō actio mala inqͣꝫtū actio ē adeo. inqͣꝫtū vero mala ⁊ iniuſta. a deo nō ē. ſic enūciatiofalſa inqͣꝫtū enūciatio a deo ē. inqͣꝫtū vero falſa non ē adeo. Un̄ quēadmodū in actione duplex ꝯſiderat̉ bonitas. vna nature ⁊ altera moris. vna ē eēntialis. ⁊ altera accn̄talis. ⁊ iō vna pͥuat̉. altera relinquit̉. ⁊ rōne illiꝰbonitatis q̄ relinquit̉. actio illa ē a deo. Sic in om̄i enūciatione duplex ē veritas. Una eēntialis. ⁊ hec ē veritas qua ꝓpo repn̄tat illud ad qd̓ repn̄tandū inſtituta ē⁊ hec nūqͣꝫ priuat̉ ab enunciatōe. Oīs eniꝫ enunciatō ſignificat illud ad quod inſtituta eſt ſiue ſit vera ſiue falſa. Alia vero ē veritas accn̄talis q̄ attendit̉ ī ꝓpoſitōein hoc ꝙ repn̄tat rem ẜm ꝙ ē. tunc eniꝫ dicitur adeqͥriſignificatio ſignificato. ⁊ veritas enunciatiōis nō eſt:liud qͣꝫ q̄dā adequatio. Et hec veritas priuat̉ ꝑ falſitatētunc eniꝫ eſt ꝓpo vel enūciatio falſa qn̄ ſignū nō repitat remſicut e. vel res nō ē ſicut repn̄tatur ꝑ ſignū. ⁊ hͦ ēqd̓ dicit ph̓s. Ab eo ꝙ res eſt vel nō ē. eſt oratio vera vl̓falſa. hͦ ē dicere. ab eo ꝙ res ē ſic̄ repn̄tat̉ d̓r oratio veraab eo ꝙ res non ē ſic̄ repn̄tat̉ d̓r oratio falſa. Sic̄ igituriniuſticia ē pͥuatio rectitudinis. ſic falſitas ē defectusadequationis. ⁊ ideo ſicut deo vt autori nō attribuituriniuſticia actionis. ſic non debet ei attribui falſitas or̄onis. vtroqꝫ em̄ modo defectus eſt. ⁊ nullus defectus deoattribuendus ē. Notandū ē tn̄ ꝙ ⁊ ſi nullus defectus

35

§

37

40

38

Sꝰ