Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
102r
Einzelbild herunterladen
 

DI.XIX

QueſtioUtrū oīs aīa vtpote brutalis nō ſolū rōnalis ex prima ꝯditōne fuerit īmortalis. Et ꝙ ſic vr̄ Eccͣs. ij. Unꝰeſt interitꝰ hoīs ⁊ iumentoꝝ. ſꝫ hoīes ⁊ ſi intereant qͣꝫtū ad corꝑa. nō tn̄ intereūt qͣꝫtū ad aīas. gͦ pari rōe necbruta aīalia. Item Sap̄. j. Deus morte nō fecit nec delectat̉ in ꝑditione viuoꝝ. igit̉ mors nō ē introducta niſi ꝓpter pctm̄. gͦ ſi homo nō peccaſſet. nec moreret̉ ip̄e.nec moreret̉ brutū aīal. ſꝫ hͦ nō eſſet niſi aīe brutoꝝ eēntimmortales. gͦ ⁊c̄. Item hͦ vr̄ rōne. ꝓbato ꝙ aīa petri ſitīmortalis. ꝓbat̉ ꝙ oīs aīa ſit īmortalis ꝑ hypotheſim.nō eſt maior rō de vna qͣꝫ de alia. loquēdo de aīabꝰ rōnalibꝰ. gͦ pari rōne loq̄ndo de aīabꝰ ſenſibilibꝰ. ſi vna anīaſenſibilis ē immortalis. gͦ ⁊ omnes. ſꝫ aīa ſenſibilis humana eſt immortalis. qꝛ nunqͣꝫ eſt rōnalis ſiue ſenſibili. gͦ cū in hac cōicet hō cū brutis. aīa ſenſibilis brutorūaīalium ꝑ naturā eſt īmortalis. Iteꝫ oīs aīa qͥntūcūqꝫpaꝝ habeat de nobilitate excellit om̄e corpꝰ. ſicut vultAugꝰ. gͦ magis accedit ad dei ſimilitudinē. ſꝫ aliqͣ corpora ꝑ naturā ſunt immortalia. ſicut corꝑa celeſtia. ergo multo fortius aīe brutoꝝ aīaliū. Item ſub̓a cuiꝰ virtus ⁊ oꝑatio non ſeneſcit in tꝑe. nō corrumpit̉ in tꝑe.aīa ſenſibilis ē hmōi. qꝛ ſicut dicit ph̓us. ſi ſenex accipret oculum iuuenis. ita videret ſicut iuuenis. gͦ ⁊c̄. Itiqꝛ hō ſeruit deo ē dignus remuneratione. ⁊ iō neceſſe ēponere aīam eius immortaleꝫ vt remuneret̉ poſt mortem. gͦ pari rōne cum bruta aīalia ſeruiant homini. ⁊ ꝑhoc deo in homine. vr̄ ſimilit̓ ꝙ ip̄a debeant remunerari. Contra nulla forma ē ſeꝑabilis a corꝑe niſi q̄ hꝫ oꝑationē ꝓpriam p̄ter corpꝰ. ſꝫ nullus ſpiritꝰ brutalis ē huiuſmodi. gͦ ⁊c̄. Maior manifeſta eſt. tū qꝛ ph̓s dicit. tūetiaꝫ qꝛ nulla eſt ſb̓a q̄ omni careat oꝑatiōe. cū nulla ſitocioſa. Scd̓a manifeſta eſt ad ſenſum. Item oīa brutaaīalia facta ſunt ꝓpter vſuꝫ hoīs. ſꝫ vſus hominis ē inveſcendo eis ⁊ veſcitur eis dū ea occidit. gͦ facta ſūt adhoc vt non tm̄ ſeruiāt hoī ꝑ vitā ſꝫ etiā ꝑ mortē. ſꝫ hͦ nōeſſet ſi aīe eoꝝ eſſent immortales. ergo ⁊c̄. Item aīe immortali debet̉ corpꝰ īmortale qͣꝫtū eſt ex inſtitutiōe prīaergo ſi anime brutoꝝ erant immortales habebāt corꝑaimmortalia. ſꝫ cōſtat ꝙ bruta nō peccauerūt. gͦ deberentadhuc eſſe immortalia. Ꝙ ⁊ ſi hͨ conſtat eſſe talſum. ꝑetiam ꝙ ⁊ pͥmū. Iteꝫ ſi aīe brutoꝝ eſſent immortales. gͦdeberent oīa corpora brutoꝝ redire ſicut et corꝑa hoīmſꝫ ſi hoc eſſet impoſſibile ꝙ oīa eſſent in terra. cū innumera beſtiaꝝ multitudo ⁊ aīaliū cōtinue ſibi ſuccedit.incōueniens eſt dicere brutoꝝ aīas eſſe immortales℟º. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ aliqͥ dicetvoluerūt brutoꝝ aīas eſſe īmortales. ꝓ eo ꝙ eedē aīe ſūtq̄ viuificant corꝑabrutoꝝ ⁊ corꝑa hoīm. tn̄ merito peccatoꝝ ſuoruꝫ de corꝑe ad corpꝰ circūeundo ꝑtranſeant.Et hec poſitio quorūdā ph̓oꝝ ⁊ hereticoꝝ fuit ſicut dictū eſt s. ⁊ iam improbata eſt s. tāqͣꝫ heretica. ⁊ prorſusabijcienda eſt iſta poſitio tanqͣꝫ vilis ⁊ derogās dignitati creature rōnalis. dū ponit rōnales ⁊ beſtias eē pares. in hͦ em̄ indicat ꝙ ſui inuentores ⁊ defenſores ſunthoīes beſtiales. dū aīas ſuas credūt vel beſtiaꝝ fuiſſe.vel futuras eſſe. Iuerūt ⁊ alij qͥ dicere voluerūt ꝙ anīebrutoꝝ nec ſūt adeo corruptibiles ſicut alie forme q̄ habent ꝯrietatem. ſꝫ qͣꝫtū eſt de ſui nat̓a nate ſunt cōtinuedurare niſi impedimentū ſue duratiōis habeant ex corpore ſine qͦ nō pn̄t ſubſiſtere. huiꝰ aūt impedimētū duratiōis introductū eſſe dicunt in corꝑabrutoꝝ ꝓpt̓ peccatū hoīm. ſi em̄ Adam nō peccaſſet. nullū aīal brutuꝫdecederet. Unde ſicut merito peccati hūani q̄ ad eiꝰ obſequium facta ſunt deteriorata ſunt. ſic ⁊ bruta aīalia fa

cta ſunt morti obnoxia. Sꝫ iſtud prima fronte obuiatei qd̓ dicit Augꝰ. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄ām li. iij. ꝙ ſi homo nōpeccaſſet. nihilominus eſſent animalia viuentia de rapina. q̄ ad ſuā vitā ſeruandam alia interficerent aīaliaRepugnat etiam rationi. cum nulla ratio dicat ꝯgruum eſſe ouem interfici ꝓpter hoc ꝙ homo peccauit. cūnullo modo ei in peccato cōicauerit. nec pctm̄ ſuum inouem tranſfuderit. Repugnat etiā imaginationi ſenſibili. vbi em̄ eſſent tot aīalia q̄ multiplicata eſſent ſuꝑterram ab initio mūdi vſqꝫ ad fineꝫ. ſi nulla eſſent mortua. Ꝙ ſi tu dicas ꝙ non eſſent multiplicata ſi hō nonpeccaſſet. quō etiā verū eſſet qd̓ d̓r eis Gen̄. j. Creſcite⁊ mult. ⁊ re. aquas. Qd̓ ſi dictū eſt de piſcibꝰ. cur nō intelligendū ē dictū eſſe de alijs aīalibꝰ. nunqͥd ꝓpter culpā hoīs facta ſunt fecundioura. q̄ oīa ſi incōnenientiaſunt. poſitio iſta tanqͣꝫ inconueniens reſpuenda ē. Etideo dd̓m eſt tertio mō ꝙ nulla alia aīa niſi rōnalis immortalis eſt. ⁊ rō huiꝰ apparet ſi aſpiciamꝰ ad finē ꝓpt̓queꝫ creature facte ſunt. exqͦ fine ponit̉ in rebꝰ ꝑpetuitas vel corruptibilitas ẜm eaꝝ exigentiā. Cū aūt om̄screature facte ſint ꝓpter deū iuxta illud vniuerſa ꝓpterſemet ip̄m oꝑatus ē dn̄s. ſola creatura rōnalis facta eſtad fruendū deo. ⁊ vt btīficet̉ in ip̄o q̄ ſola eſt ad imaginēAlie vero creature q̄ ſolū tenēt rōneꝫ veſtigij. facte ſūtvel ad manifeſtationeꝫ diuine bonitatis. vel ad obſeqͥum creature rōnalis. Manifeſtatio aūt diuine exemplaris ⁊ bonitatis dei eſt in ꝓductione vniuerſi. qd̓ eſtquoddā exemplatū cōplete repn̄tans illud exemplar.⁊ ꝓpter repn̄tationis cōpletionē. cōpletā debent habet⁊ ꝑꝑ etuā durationeꝫ. Uniuerſum aūt dupliciter hꝫ cevīcꝫ. decurrens ⁊ ꝑmanens. Eſſe decurrens nō pōt eſſe īꝑpetuū. qꝛ neceſſe eſt ꝙ aliqn̄ ſit qͥetum. Eſſe ꝟo ꝑmanens eſt ꝑpetuū. Ille igit̉ partes q̄ reſpiciunt vniuerſūqͣꝫtum ad eſſe ꝑmanens. ſicut ſunt orbes celorū ⁊ el̓oruꝫꝑpetuitateꝫ habent. Ille ꝟo q̄ reſpiciunt qͣꝫtū adeſſe decurrens. vtpote q̄ conſiſtunt in generatiōe ⁊ corruption qͣlia ſunt mineralia. plante. ⁊ animalia bruta. nondebēt habere eſſe ꝑpctuum ſꝫ terminatū. q̄ quaſi. quodātranſitu ſuo. ⁊ ꝗdam inueteratione ⁊ innouatiōe. morte ⁊ viuificatione decorant vniuerſum. Et ſic patet ꝙbruta aīalia qͣꝫtū ad corpꝰ ⁊ animā corruptibilia ſunt ꝑnat̉aꝫ. inqͣꝫtū fctā ſūt ad rep̄ſentādū diuinā bonitatē ⁊ſapīaꝫ. Et hec ratio ſumpta eſt a fine prīcipali. Eſt etalia ratio ſumpta a fine non principali inquantum ſcꝫcreat̉e in qͥbus eſt ſola rō veſtigij facte ſunt ꝓpter creaturam rationalcum ſcꝫ hoīem. Quedā em̄ facte ſunt ꝓpter homineꝫ ẜm omneꝫ ſtatū ſiue vie ſiue patrie. ꝗdāſolum ẜm ſtatum patrie. ⁊ cum ſtatus patrie ſit ꝑpetuus debent eſſe perpetua. ⁊ talia ſunt que integrant hominis habitaculum. ſicut celum ⁊ quattuor elementa.Illa vero que facta ſunt ꝓpter homineꝫ ẜm ſtatuꝫ viecum ille ſtatus ſit ꝑtranſitoriꝰ ⁊ habeat fineꝫ. debent eēcorruptibilia. talia aūt ſunt animalia bruta que factaſunt ad ſupplendā corporis indigentiā ẜm eū ſtatū in qͦindiget cibis ⁊ alimonijs. Et ſic concedende ſunt rationes oſtendētes animas brutales eſſe mortales ex ſuaprima conditione. Ad illud quod primo obijciturEccs ꝙ vnus eſt interitus ⁊c̄. dd̓m ꝙ loquitur quantum ad exteriorem intelligentiam. et propterea ſubiūgit. Quis nouit ſiſ .ſ. Adaꝫ a fur. q. d. Non nouit homo qui ambulat ẜm intellectum carnalem. qui ea ſolacōſiderat que exterius apparent. homo aūt ſapiens nouit qͥ illud attendit qd̓ ipſe Ecc̄s in fine dicit. Scitoꝙ pro omni errato adducet te deus in iudicium. Adillud qd̓ obr̄ qd̓ de li. Sap̄. dd̓m ꝙ loquitur vel de mor 1e

14

13

15