Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
90r
Einzelbild herunterladen
 

OI.

XVII

ᵈ In hͦ āt ꝑadiſo erant ligna diuerſigenerꝭ. int̓ q̄ vnū erat qd̓vocatū ē lignū vite. alteꝝ ꝟo lignū ſcīe boni ⁊ mali. Lignū ātvite dictum ē ſic̄ docet Beda ⁊Strabꝰ qꝛ diuinitꝰ accepit hācvim. vt qͥ ex eiꝰ fructu comederet. corpꝰ eiꝰ ſtabili ſanitate etꝑpetua ſoliditate firmaret̉ necvlla infirmitate vel etatis imbecillitate in deteriꝰ vl̓ in occaſuꝫlaberet̉. Lignū aūt ſcīe boni ⁊mali n̄ a nat̉a hͦ nomē accepit.ſꝫ ab occaſione rei poſtea ſecūte. Arbor em̄ illo nō erat malaſꝫ ſcīe boni ⁊ mali iō dctā ē. qꝛ ꝑꝓhibitōnē erat in illa trāſgreſſio futura. qͣ hō exꝑiendo diſceret qͥd eēt int̓ obedientie bonū⁊ inter inobediētie malū. Nongͦ de fructu qͥ naſceret̉ inde poſitū ē illud nomē. ſꝫ de re tranſgreſſionē ſecuta. Cognouit eīhō pͥuſqͣꝫ tāgeret hͦ lignū bonū⁊ malū. ſꝫ bonū ꝑ prudētiā ⁊ exꝑientiā. malū ꝟo ꝑ prudētiā tm̄Qd̓ etiā ꝑ exꝑientiā nouit vſurpato ligno vetito. qꝛ ꝑexꝑiētiāmali didicit qͥd ſit inter bonuꝫ

obedientie ⁊ malū inobedienꝰtie. Si ꝟo pͥmi ꝑentes in obedientes eſſent. nec ꝯtra p̄ceptupeccaſſent. n̄ iō tn̄ minꝰ diceret̉lignū ſcīe bōi ⁊ mali. qꝛ hͦ ex eiꝰtactu accideret ſi vſurpareturA ligno gͦ hō ꝓhibitꝰ ē qd̓ malū n̄ erat. vt ip̄a p̄ceptiꝯſeruatōbonū illi eēt. tranſgreſſio malūNec meliꝰ cōſiderat̉ quātū malū ſit ī obīa qͣꝫ hͦ mō cū ſcꝫ iō refactꝰ eē hō intelligit̉. qꝛ ꝓhibitreꝫ tetigit. quā ſi n̄ ꝓhibitꝰ tētigiſſꝫ. nec peccaſſꝫ nec penā ſenſiſſet. Si eī venenoſā herbā ꝓhibitꝰ tetigerꝭ. pena ſeqͥtur. ⁊ ſinemo ꝓhibuiſſꝫ. ſil̓r ſeq̄ret̉. Sietiā ꝓhibet̉ res tāgi q̄ nō tagēti tm̄ ſꝫ ꝓhibēti obeſt. ſic̄ alienapecūia. iō ꝓhibitū ē pctm̄. qꝛ ꝓhibēti ē dānoſū Cū ꝟo tāgit̉ qd̓nec tāgēti obeſt ſi n̄ ꝓhibetur.nec cuilibet ſi tāgat̉. iō ꝓhibet̉vt ꝑ ſe bonū obediētie ⁊ maluꝫinobediētie mōſtret̉. Sic̄ pͥmꝰhō a re bona ꝓhibitꝰ penā īcurrit vt nō ex re mala. ſꝫ ex inobīapena eſſe mōſtret̉. ſicut ex obedientia palma.

d In hͦ aūt ꝑadiſo erāt ligna diuerſi generꝭ. ⁊cͣ. Queritur ꝓpter qͥd duo ex ip̄is lignis noīat ⁊ nō pl̓a. Itemcū lignū illd̓ de qͦ fcā ē ꝓhibito n̄ fuerit ſcīe boī ⁊ mali. niſi ꝓpt̓ trāſgreſſionē Ade. nō videt̉ ꝙ ſic debuerit a ſuipͥncipio noīari. Itē cū lignū vite illū efſcm̄ viuificandinō habuerit. vr̄ꝙ aut fruſtra fuerit. aut ab illoeffectu nomīarnō debuerit. Reſpōdēdū ꝙ vniuerſitas lignſub tribꝰ differtijs cōp̄hēditurẜm ꝙ ad tripliovtilitatē hompoterat ordīaraūt ex ꝑte corporis aut ex parteaīc. aut ex partecōiūcti. Si ete corꝑis ſic exuctifegnaq̄ p̄bebat ei alinta adſtētatonſic fuiꝑtenū ſcīe bonīali. qd̓ ordirbat̉ ad obediētimīs ꝓbatōeSi ex ꝑte cōiuicti ſic erat lignivite qd̓ faciebaad vite hūanpetuatōneꝫ.his auteꝫ ligniduo noīata ſūtꝓpter ſpecialeeffectus. ꝓpt̓ oet dn̄s illa duoligͣ collocauit inmedio paradiſi. ⁊ vnū poſuit iuxta alteꝝ. vt ex vno cōciꝑet hō affectū amoris. ⁊ ex alio affectu timoris. et viqͣſi oppoſita iuxta ſe poſita eluceſcerēt. ⁊ faciēdo abſtinentia ab vno hr̄emereret̉ refectionē ſufficiētē ab alt̓o.Et hoc eſt qd̓ dicit Aug. de ci. dei. loq̄ns de pͥmis parētibꝰ. Statꝰ īmortalitatꝭ eis de ligno vite quod in medio ꝑadiſi cū arbore vetita ſiml̓ erat dei mirabil̓ gr̄a mōſtrabat̉. tn̄ et alios ſumebāt cibos p̄ter vnā arborē quefuerat interdicta. Et ſic pꝫ qͣliter illa duo ligna ſpealiter noīant̉. vnū aūt ſcꝫ lignū vite noīat vt ab effectu. n̄quē fecit. ſed ad quē ordinat̉. Alid̓ ꝟo ſcꝫ lignū ſcientieab euētu. ⁊ vtrūqꝫ ſatis cōgruit. qꝛ tā ille effectus qͣꝫ illeeuētus valde notabiles erat. Licet āt lignū vite primiefſcm̄ nō habuerit in actu. habuit tn̄ in habitu. nec tam̄fruſtra fuit. qꝛ qͣꝫuis ex ip̄o pͥmus hō nō acceꝑit refectōnem. eiꝰ tn̄ poſteriori recipiūt inſtructōnē dūꝑ illd̓ linum intelligunt chriſtū. e A ligno gͦ homo ꝓhibiteſt qd̓ malū nō erat. Cōtra videt̉ ꝙ deus incōuenienterfecerit primū. qꝛ ſicut prohibere malū eſt bonū. ita prohibere bonum eſt malū. ergo videt̉ ꝙ deus fecerit maledū ꝓhibuit illius ligni vſum. Itē bn̄ ſciebat dn̄s ꝙ ibiprohibitionem ſuam nō ſeruarēt. ergo ſi ſine illa prohi

bitione poterat eſſe ſalus. videt̉ ꝙ non fecerit aliud qͣꝫlaqueū eis inijcere dū ꝓhibuit. Ite ſi om̄ia facta ſūt ꝓpter hominē. ergo lignū illud erat homīs. ſed nulli debꝫſubtrahi res propria abſqꝫ culpa. ergo videtur ꝙ deusiniuriatus fuerit homini. ⁊ eū puniuerit prohibendoquod ſuum eratin quo tamē nulla culpa p̄ceſſerat. Reſpondendū ꝙ deꝰ homini illud lignūprohibuit ꝓpterobedientie meritum acquirēduꝫex parte homīset propter oſtendendum ſue iuriſdictionis dominiū quod habebat in homīe.quia ꝓhibuit ꝓpter obediētie meritū. vt illd̓ meritum eſſet puꝝ⁊ plenum. ⁊ bene a tali re prohibuit a qua nōdeberꝫ ceſſari niſi ſolius obediētie intuitu. ⁊ iōa re bona. Itemqꝛ prohibuit adoſtendēdum ſueiuriſdictōis dominiū. ideo a tali re debuit prohibere a quā bona non deberꝫ retrahere manumniſi ꝓpter ſoliꝰdei imperium. ethec quidem fuitres bona. et ꝓpterea illud mandatum dicitur eſſe mandatum diſcipline. qꝛ ad hoc nō obligat̉ ex ſe ſiue aliqͦ ratiōis naturalis dictamine. ſed ex ſola diuina p̄ceptōeQuāuis et alia poſſit reddi rato. ꝙ datū ſit illud mandatū diuinū vt per hoc diſceret cui deberet eſſe ſubiectꝰ⁊ quātum etiā differret inter eū qui deo obedit ⁊ eū quicontēnit eius imꝑeriū. Nulla igitur fiebat ex hoc hoīiniuria. īmo fiebat vtilitas dum p̄cipiebatur ad eꝰ eruditionē ⁊ meriti amplificationē. ꝙ ſi cōtrariū euenit hͦfuit ex culpa ſua. ex qua conuertit ſibi bonū in malumſicut impijs et peccatoribꝰ bona cōuertuntur in mala.Propter iſtius tamē euc̄tus p̄uiſionē nō debuit deꝰ dimittere dare tale mandatū. qꝛ ordo et decor qui attēdit̉in operibꝰ dei ẜm regulā diuine ſapiētie. nō debet intermitti ꝓpter incōmodū alicuiꝰ ſpecialis creature. Preterea ex illo malo inde ſeq̄nte poterat d̓s ⁊ ſciebat multo maiꝰ bonū elicere. Et ꝑ hoc patet reſponſio ad obiecta. excepto pͥmo. qꝛ nō eſt ſil̓e. ꝓhibere enī malū bonūeſt. qꝛ nō pōt aliqͥs malū ꝑpetrare ſine culpa. ſed ꝓhibere bonū nō eſt ita malū. qꝛ abſtinere pōt homo abſqꝫculpa. abſtinere enī a bono cōmodi cadit in genere boni honeſti. Alia ſatis patēt ꝑ iam dicta.

L