Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
71v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

educit corpꝰ qͣꝫtū ad materiā. ſꝫ ſolūmō qͣꝫtuꝫ ad formā⁊ iō cuꝫ lumē ſit illud ꝑ qd̓ agit. non oꝑtet lumen eē corpus. ſꝫ ſufficit ꝙ ſit forma corꝑalis.QueſtioIIUtrū lumen ſit forma ſb̓alis vel accn̄talis. Et ꝙ ſit forma accn̄talis vr̄. Qd̓ aduenit iam cōpleto in eſſe ē accidentale. ſꝫ lumen aduenit aeri iam cōpleto in eſſe. gͦ eſtaccn̄tale. Iteꝫ qd̓ adeſt ⁊ abeſt p̄ter ſubiecti corruptioneꝫ ē accn̄s. lux abeſt ⁊ adeſt p̄ter aeris corruptione qd̓eſt ſubiectum eiꝰ. gͦ ⁊c̄. Item ſicut ſe hꝫ color ad corꝑterminatū. ita ſe hꝫ lumen ad corpꝰ tranſꝑens. ſꝫ coloreſt accn̄s in corꝑe tranſꝑenti. gͦ ⁊c̄. Item ſi vnū oppoſitoꝝ in ſubiecto exn̄s ē accn̄s. ⁊ reliquū ē accn̄s. ſꝫ obnibilatio accidit ipſi aeri. gͦ pari rōne ⁊ illuminatio. Cōtra. Impoſſibile ē duo accn̄tia eiuſdeꝫ ſpēi eſſe in eodſb̓iecto. qꝛ accn̄s numerat̉ ꝑ ſubiectū in quo ē. ſꝫ duo lumina ſicut dicit Dyo. ſunt in eodē aeris medio. gͦ īpoſſibile ē lumē eē accn̄s aerꝭ. Itē accn̄s cū generat̉. ex proprijs pͥncipijs ſubiecti hꝫ ortū. ⁊ cū reſoluit̉. reſoluit̉ inſuū ſb̓iectu. ſꝫ lumen nec educit̉ ex aere. nec reſoluit̉ inaerem. gͦ lumen nō ē accn̄s aeris. ⁊ cōſtat ꝙ ē in aere. etgo ſi eius nō ē accn̄s. nulliꝰ ē accn̄s. Itē nullū accn̄stranſit a ſb̓iecto in ſb̓iectū. ſꝫ radiꝰ mutat̉ ab vna ꝑte aris in aliā. ⁊ lumē ſil̓r. gͦ lumē accn̄s eē nō pōt. Itē nullū accn̄s manet immobile moto eo in qͦ ē. ſꝫ radius mnet immobilis moto aere. gͦ radiꝰ accn̄s nō ē. Si tu d̓cas ꝙ hͦ ē ꝓpter hoc ꝙ lumen in medio hꝫ eē ſpūale ſicuydolū. obr̄ ꝯͣ hͦ. qꝛ radiꝰ ⁊ lumen hꝫ ibi oꝑationem naturalē ⁊ pͥncipiū oꝑatiōis naturalis. gͦ vr̄ ꝙ ſit ibi naturaliter ⁊ cōcrete. nō ſpūaliter ⁊ abſtracte. ℟º ad prectoꝝ intelligentiā ē notandū ꝙ circa hoc ē triplex modus dicendi. quoꝝ qͥlibet ſupponit lumen in medio eſſformaꝫ ſiue qualitatē aliqua. Quidā em̄ dicūt ꝙ lumin medio ē ſub̓a. exiſtit tn̄ in medio ꝑ modū accn̄tis. ꝙnō ē ip̄i aeri ſb̓al̓. ⁊ hͦ dicūt ꝓpt̓ hͦ ꝙ gn̄atio lumīs a luceē ẜꝫ viā vniuocatiōis. ⁊ iō cū lux ſit forma ſb̓alis in ſuofonte. dicunt lumen ſb̓am eſſe in medio licet modū eēndi habeat accidentalē. maxime cū luminis ⁊ lucis notvideat̉ alia eēntia eē. ſꝫ ſolūmō differre videat̉ ꝑ modieēndi. ſiue ꝑ eſſe. Sꝫ qꝛ lumē in medio. ē illud qd̓ potiſime ſentitur ⁊ facit alia ſentire. iō ē ſcd̓a poſito ꝙ lumin medio ē accn̄s. nō em̄ cauſat̉ a corꝑe lumīoſo niſi īqͣꝫtum fulgidū ē. ⁊ ita ē accn̄s ꝑ ꝯꝑationē ad pͥncipiuꝫquo. Dicunt etiā ꝙ ē accn̄s ꝑ cōꝑationē ad ſb̓iectū inqꝛ aduenit iam completo. ⁊ p̄t abeſſe ⁊ adeſſe p̄ter ſubicti corruptionē. ⁊ ita plenā rōeꝫ accn̄tis hꝫ lumē in ndio. non tn̄ ꝑ cōꝑationē ad idem. Accn̄s em̄ hꝫ cōꝑarad ſb̓am ſicut ad ſb̓iectū ⁊ cām. lumen vero ⁊ ſi his duobus modis habeat cōꝑari ad ſb̓aꝫ. nō tn̄ ad eandē quiad aerē cōꝑat̉ ſicut ad ſb̓iectū. qꝛ ē in illo ad corpꝰ luminoſum ſicut ad principiū. qꝛ eſt ab illo. Sꝫ qꝛ lumenut ē in medio exn̄s hꝫ ſeip̄o ſentiri. ita ꝙ poſituꝫ ſuꝑſenſum. ſenſum facit. ⁊ iterꝝ in eadē ꝑte medij hꝫ ſine cōfuſione multiplicari ẜm poſitionē Dyo. Ideo ē tertiapoſitō ꝙ lumē in medio nec ē ſb̓ſtantia nec accn̄s ꝓprieqꝛ non hꝫ ibi eſſe naturale ⁊ materie ꝯcretū. ſꝫ ſpūale ēabſtractū. vn̄ dicūt ꝙ ſicut cōparat̉ ſpēs coloris in medio ad colorē exn̄tē in corꝑe obiecto. ſic lumen in mediead lumē exn̄s in corꝑe luminoſo. ſꝫ cū lumen in medinō ſolū habeat cōꝑationē ſpūalē in aīa. ſꝫ etiā naturain corꝑa nat̉alia. nō ſolū vr̄ eſſe in aere ꝑ modū ſpūaleſiue eē ibi ꝑ modū hītꝰ. ſꝫ etiā aliqͦ mō eē nat̉ale. ⁊ ita vꝙ illud nō ſufficiat dicere qͣꝫuis videat̉ eē valde veriſimile. Preterea intelligēdū ē ꝙ om̄s modi p̄dicti aliqͥd

veritatꝭ in ſe cōtinent. ⁊ ex omnibꝰ his elicit̉ vna veritas integra. qd̓ patet ſic. Lumen em̄ in medio dicit virtutē actiuā egredientē a corꝑe luminoſo. ſiue ꝑ quā corpus luminoſum agit ⁊ īprimit in hec inferiora. ⁊ hec ēvirtus ſubſtātial̓ ipſi corꝑi. Et de hac dicit Dam̄. ꝙ lumen qd̓ ē ex igne nō aliqͥd myſteriale ip̄ius ignis vl̓ accidentale. ſꝫ virtꝰ ei cōnatural̓ ⁊ cōſubſtātial̓ſicut patꝫin autoritate inducta in p̄cedenti ꝓblemate. ⁊ hec ꝟtusnō ē ſenſu ꝑceptibilis. nec ſolūmō oꝑat̉ in ſenſu viſus.ſꝫ etiā facit ad eductionē ſenſuū in actū ſic̄ dicit Augꝰvij. ſuꝑ Gen̄. ad litt. qd̓ hītū ē in quadā autoritate priꝰinducta. Sic etiā dicūt ph̓i ꝙ corpꝰ celeſte mediāte ſuolumīe influit vſqꝫ ad pro fundū terre vbi mineralia corpora generari hn̄t. ⁊ qͣꝫtū ad hoc verū dicūt qͥ dicunt ꝙlumen dicit ſb̓ſtantiā accn̄talit̓ ad aerē cōꝑatā ſicut virtus agentꝭ ad deferens qͦdāmō cōꝑat̉ accn̄talit̓. Nō ſolum aūt lumen dicit illā vim actiuā quā nō ꝑcipit ſenſus. ſꝫ etiā quādā qualitatē ſenſibilē q̄ ſenſus viſus efficit̉ ſentiens in actu. ⁊ illa ē qualitas accn̄talis in tertieſpecie qͣlitatis ⁊ ẜm hoc dicit Auicē. in li. de ſufficiētia.naturali. ꝙ lumē ē affectio corꝑis hn̄tis lucē cū oppoſitum fuerit illi .ſ. peruiū. At ſic verū dicebat illa Iccunda opinio q̄ dicebat lumen eē accidens. nō ſolum ꝑ cōparationē ad aerē in quo recipit̉. ſꝫ etiaꝫ in cōparatiōead corpus a quo creatur. qꝛ ab ip̄o oritur inqͣꝫtum illudeſt fulgidū ⁊ hꝫ eſſe obiectu ſenſus. Scd̓m aūt vtranqꝫnaturaꝝ iſtaꝝ in lumine reꝑtarū. lumen ad aerem comparat̉ nō ſicut ad pͥmū ſubiectum. ſꝫ ſicut ad deferens ⁊ad mediū. ⁊ iō ꝑ cōꝑationē ad ipſuꝫ aerē nō hꝫ modū exiſtendi nat̉alē. ſꝫ ꝑ modū hītꝰ. nec ē forma nat̉al̓ ſꝫ potius ſil̓itudo eiꝰ. ſic̄ ſpēs in medio nō ē ꝓprie color ſꝫ vt color ſiue ſil̓itudo coloris. Maximā tn̄ hꝫ approximationē ad illū. ⁊ adeo illi innitūt̉ vt nō indigeat pͥncipio extrinſeco. ex qͦ educat̉. Un̄ lumē in medio nō hꝫ pͥncipiūmateriale ex qͦ. ſꝫ potiꝰ originale a qͦ fluit. ⁊ ad qd̓ etiaredit cū in medio deſinit eſſe. ſicut d̓r de ſil̓itudine. Et hͨmō dicit cōmentator ſuꝑ ſcd̓m de aīa. ꝙ lux ē hītus diaphani. et ꝙ ē in ip̄o ſicut intentio ſiue ſpēs vel ſil̓itudo⁊ ad hͦ verū dicebat tertia opinio. Ex his igit̉ ptꝫ ꝙ lumē in medio inqͣꝫtū dicit vim actiua. dicit ſb̓am hn̄teꝫmodū accidētꝭ. īqͣꝫtū dicit qͣlitatē ſenſibilē dicit accn̄sſꝫ accn̄s illd̓ relatū ad aerē. nō hꝫ plene rōem accn̄tꝭ naturalis. ſꝫ ſil̓itudīs vel intentionis. q̄ ē ibi nō ſic̄ in ſb̓iecto ſuſtinēte. ſꝫ ſic̄ ī deferēte. Ex his patēt rōes ad vtrāqꝫ ꝑtem. Ꝙ eī obr̄ ꝙ aduēit eē iā cōpleto. ⁊ r̄cedit pretſb̓iecti corruptionē. hͦ on̄dit ꝙ hꝫ modū accn̄tꝭ ẜm qd̓ ēin medio. Ꝙ ꝟo obr̄. ꝙ ſe hꝫ ad modū coloris ⁊ ē qͣlitaſſenſibil̓. de lumīe loqͥt̉ ẜm ꝙ in ſe hꝫ nat̉aꝫ accn̄tꝭ. Rōesꝟo ad oppeꝑbāt ꝙ nō ſit accn̄s qꝛ n̄ nūerat̉ nūeratiōe ſb̓iecti. qꝛ nō mouet̉ ad motū aerꝭ. qꝛ n̄ cauſat̉ ab acre. necheſoluit̉ in aerē. cōcludūt ſoluꝫ ꝙ nō hꝫ ibi plenerōeꝫ accn̄tꝭ nat̉al̓. qd̓ cōꝑat̉ ad illd̓ in qͦ ē ſic̄ ad ſb̓iectū ⁊cām. ⁊ qd̓ etiā ſuſtinet̉ ⁊ dependet ab eo in qͦ ē pͥncipalit⁊ ei ꝯiungit̉ in ſeꝑabili vīculo. hͦ aūt nō ē in ꝓpoſito. qꝛlumē qͣꝫuis ſit in aere cauſat̉ a corꝑe luminoſo. ⁊ ab illopͥncipalit̓ dependet. nec ē in aere ſicut in ſuſtentante. ſꝫſic̄ in deferente. ⁊ iō durationem ⁊ mutatōeꝫ ⁊ nūcrationē potiꝰ recipit a lucido influēte qͣꝫ ab aere ſuſcipiēte⁊ ob hͦ dicit Dyo. plura lumīa eē in eodē medio incōfuſa. ⁊ ꝯuelli ſiue ſeꝑari abinuicē ẜm abſentationē corꝑorū illūinātiū. Diſtinctio em̄ illa ē ꝓpter ꝯtinuationē luminū cū ſua orgine a qͣ ꝓcedūt nat̉alit̓. ⁊ ꝟtute eiꝰ agūtqͣꝫuis in medio ſint quodāmō ſpūalit̓ ⁊ abſtracte. ⁊ ſiccetera circa hͦ q̄ſita iam patent.

145

42