DI.XXII

vbi. ⁊ a quo. inſtitutū eſt hoc ſacramentum. Cōcedēdeigitur ſunt rōnes hͦ ꝓbantes. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ nōfuit inſtitutū in lege nature. dd̓m ꝙ ꝓprie inſtitutū nōfuit p̄cepto diſcipline vel p̄cepto ſacrali. ſꝫ magis ex p̄cepto naturali. ad quod illuminabat excitatio ⁊ viſitatio dei. q̄ hoīes increꝑauit ī ſigno audibili. ⁊ increꝑatſpūaliter ꝑ dolorem in lectulo. ⁊ oīa oſſa hoīs marceſcere facit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ qd̓ eſt ex naturali dictamīedd̓m ꝙ veꝝ ꝯcludit ẜm illā acceptionē. attamē qꝛ natura ꝑ ſe nō ſufficit. pꝫ ⁊c̄. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ nō eſt variatū. dd̓ꝫ ꝙ inqͣꝫtū eſt ſacr̄m eccl̓ie variatū eſt. ⁊ lex ſcripta aliqͥd addidit ſupra illud qd̓ erat naturalis dictaminis. ⁊ lex euāgelica illud aditū nō euacuauit. īmo magis īpleuit in addēdo additōe ꝑfecta. Qd̓ querit̉ vbi ⁊a quo ſit inſtitutū. iā pꝫ ex p̄dictis.¶ Queſtio¶ De penitētia quātū ad ſignificationē. Et q̄ritur qͥdſit hic ſignū ⁊ quid ſignatū. Et vr̄ ꝙ penitētia exteriorſignificet interiorē ſic. Sacramentū illud ſignificat exinſtitutōe qd̓ rep̄ſentat naturaliter. ſꝫ penitētia exteriornaturaliter rep̄ſentat interiorē. gͦ illud ſignificat ex īſtitutione. Item ſicut ſe hꝫ baptiſmꝰ corꝑalis ad ſpūalēſic penitētia exterior ad interiorē. ſed baptiſmus fluminis ſignificat baptiſmū flamīs. ⁊ hoc ex inſtitutōe. ergo ⁊ penitētia exterior interiorē. Itē penitētia ſacr̄m liberat a naufragio. ſed īpoſſibile eſt peccātē actualiter anaufragio liberari niſi ꝑ penitētiā interiorē. ergo penitentia ſacr̄m in ſe ꝯtinet eā. ſed nō in rōne ſigni. ergo inrōne ſignati. Item pnīa ꝑfecta ad baptiſmi puritatemconatur reducere. ſed peccator nunqꝫ reducit̉ ad puritatem illā niſi ꝑ penitudinē cordis. ergo penitētia exterior interiorē ſignificat. Cōtra. Hugo. ſacramentū ē materiale elementū foris ſenſibiliter ꝓpoſitū. ex ſil̓itudinerep̄ſentās. ſed exterior pnīa nō eſt talis. qꝛ nō eſt elemētum. ergo nō eſt ſacramētū nec ſignū. Item interior penitentia eſt virtꝰ vel actꝰ virtutis. Sꝫ gratie virtutū etſacroꝝ differentes ſunt. ergo interior penitentia nō eſtres alicuiꝰ ſacramēti. Item qn̄cunqꝫ recte ordinant̉ ſignum ⁊ ſignatū in ſacramēto. ſignuꝫ cauſa eſt ſignati ꝑdiffinitionē ſacramēti ſuꝑius habitā. ſꝫ pnīa exterior n̄eſt cauſa interioris nec illa effectus. īmo ecōuerſo. gͦ ⁊c̄.Itē cum in ꝑfectione pnīe tria ſint. ſcꝫ ꝯtritio. ꝯfeſſio.ſatiſfactio. queritur rōne cuius d̓r exterior. ⁊ rōne cuiꝰdrinterior. Si d̓r interior rōne ꝯtritōis. ⁊ exterior rōneꝯfeſſionis ⁊ ſatiſfactōis. Cōtra. iſta nō ſignificāt contritionē ſed potius volūtatē confitēdi ⁊ ſatiſfaciendiSi dicitur exterior rōne triū. tunc ergo cū ſint tria diuerſa. erunt tria ſacramēta. Si dicas ꝙ vniūtur. quero quo genere vnitatis vniunt̉. ¶ ℟. dd̓m ꝙ ſicut iniudicando de inſtitutōe oꝑtet iudiciū variari de pnīaſcd̓m ꝙ eſt ſacr̄ni reconcilians deo. ⁊ ſcd̓m quod reconciliat nō ſolū deo. ſed etiam eccleſie. Sic ⁊ in ꝓpoſitoScd̓m nāqꝫ qd̓ eſt ſacramentū recōcilians deo. ꝓ re hꝫpeccati remiſſionē. ꝓ ſigno hꝫ exteriorē humiliationē ſiue in habitu ſiue ī verbo. ꝓ re ⁊ ſigno interiorē penitudinem. Nec oportet ꝙ primū ſit cauſa medij. ſed potiꝰeconuerſo. ⁊ hoc quia eſt ex naturali dictamine. ideo ꝓcedit exterius ab interiori. nō exterius facit id quod interius eſt. Sed inqͣꝫtum eſt ſacramentū eccleſie inſtitutionem habens. ſic habet rōnem cauſe ⁊ ſigni ſicut aliaſacramenta. ⁊ ratio cauſalitatis reſidet penes id quodformale eſt. ratio vero ſigni penes id quod materiale ēMateriale autem in hoc ſacramēto eſt humiliatio penitentis. ſiue qͣꝫtum ad actum contritionis. ſiue qͣꝫtum

ad verbum accuſationis. ſiue quātū ad penā ſatiſfactionis. formale vero eſt abſolutio ſacerdotis. hec duo ſimul iuncta ſignificant penitentiam interiorē ſcd̓m qd̓per ip̄am eſt remiſſio culpe perfecta qͣꝫtum ad culpam⁊ qͣꝫtum ad penā ⁊ qͣꝫtum ad remiſſionē peccati. Quantum ad culpam habet rōnem ſigni exterioris ſacramētūQuātū ad remiſſionē pene habet quodāmodo rōnemcauſe. Et ſic patet quid in hoc ſacramento ſit res .ſ. peccati remiſſio perfecta. ⁊ quid ſignum .ſ. exterior penitētia ẜm eccleſiaſticam formā in qua eſt humiliatio ⁊ abſolutio. Res ⁊ ſignū eſt interior penitudo. vnde concedende ſunt rōnes ad primā partem. ¶ Ad illud quoobijcitur ꝙ nō eſt elementum. dd̓m ꝙ Hugo valde large ſumit elernentū ad om̄e illud quod exterius apparetſenſibus. vel ſi appropriet̉ ad corꝑalia ſacramēta. tunnō intelligitur niſi de ſacramentis ꝓprijs no. le. ¶ Acillud quod obr̄ ꝙ gratie virtutū differūt a gratia ſacramentoꝝ. dd̓m ꝙ veꝝ eſt aliquo modo. ſed nō oꝑtet qͣꝫtūad eſſentiam. ſed ſufficit qͣꝫtum ad effectum vt ſupra determinatum eſt in principio. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. Nampenitentia interior eſt res exterioris ẜm ꝙ vltra rectitudinem virtutis addit vlteriorē effectū .ſ. remiſſionis ꝑfecte q̄ntū ad culpam ⁊ penā qn̄ exterior ē ꝑfecta. ⁊ ē ſimile ī baptiſmo. vt viſum ē ſupra. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ interiorē cauſa exterioris. dicendum ꝙ qꝛ hocſacramētum ꝑtim ē naturalio dictaminis. ꝑtim inſtitutōis. ideo ſignū exterius qͦdāmodo cauſat̉ ⁊ quodāmōcauſat. Nā deteſtatio interior inqͣꝫtū deteſtatio ē bn̄ facit exteriꝰ hoīem humiliari. ſꝫ ẜm qd̓ abſoluit in integꝝa culpa ⁊ pena. hoc habet ab exteriori abſolutōne et penitentia. et ſic patet ꝙ conuenientiſſime ē ordinatio inſignificādo et cauſādo ẜm ꝙ ei cōpetit. ¶ Ad illud qd̓obrrōe cuius illoꝝ triū ē ſignū. dico ꝙ rōe omniū. Sumitur em̄ cōtritio ꝓ exteriori gemitu. nec tamē tria ſuntſacramenta. ſed illa tria vt vnū ꝑfectū ſignū ſignificātpenitentiā ꝑfectā. Et hoc patet. qꝛ ſi vere penitet cordegͦ dolet. ⁊ hͦ ſignificat̉ ꝑ gemitū cōtritōis. gͦ deteſtat̉ culpā et ſe redarguit. et hoc ſignificat̉ ꝑ ꝟbū ꝯfeſſionis. ergo habet volūtatē emēdandi. et hec ſignificat̉ ꝑ penamſatiſfactōis. Hec tria cōtinet penitentia interior que ēvna et vera virtus. ⁊ ideo oīa ſigna exteriora in vnumꝑfectum ſignum ꝯcurrunt. ⁊ ſunt vnum ſacr̄m. ⁊ habētvnitatē ſacramēti. ⁊ eſt modus ſpecialis vnitatis. cummulti modi aſſignent̉ a diuerſis. Et ſi tu obijcias ꝙ nōſunt ſimul. dd̓m ꝙ ſaltem qͣꝫtum ad ꝓpoſitum fine voluntatis votum vnū manet in alio. vt qui ꝯteritur vere ꝓponit confiteri ⁊ ſatiſfacere. aliter nō eſt ꝯtritio ꝟaſic intelligendum eſt de alijs.Onſequenter qͣꝫtum ad intelligentiā omniū horum que dicta ſunt in hoc tractatu de peniten-tia. queritur de penitentia ẜm ꝙ habet rōnē fundamenti. Et circa hoc duo queruntur. Primo de rōnefundamenti in ſe. Scd̓o vero in relatione ad rationemtabule¶ Queſtio¶ Ꝙ penitentia tenet rōnem fundamenti oſtenditurHeb̓. vj. nō rurſus iaciētes fundamentū penitētie aboperibꝰ mortuis. Glo. Quod pͥus dixit inchoatōis ſermonē. nunc vocat fundamentū. ſed ī ſermone quo eruditur veniens ad xp̄m penitentia eſt fundamentū. qd̓patet per illum excellentem doctorē Io. qui predicauitagite penitentiam. Patet etiam per doctore doctorumqui incepit predicationem ſuam ab hoc verbo. Mat.iij. agite penitentiam. Glo. penitentia eſt prima virtꝰ

19

ꝯ

21

24

26

277

2

23