Liberquartus

autē huius eſt iſta. quia vniuerſe vie dn̄i miſericordia⁊ veritas. Sic autē miſericordia parcit dominꝰ. vt veritati ſiue iuſticie nō fiat preiudicium. ideo dimitit culpam ⁊ penā eternā. ita tamē ꝙ obligatū teneat ad penātꝑalem. ab hac aūt pena non abſoluitur ī morte. quonam ſtatus pꝰ morte nō repugnat punitōni anime. qͣꝫuiſnon competat merito eiuſdem Puniūtur enim anime⁊ premiātur. ⁊ ideo cū nō ſint alicui taliter remiſſa peccata quin obligetur ad aliquam penam. niſi fiat ꝑ baptiſmalē grām. ⁊ ab ea obligatōne non abſoluitur. ⁊ debitor pene non poſſit cuꝫ debito ingredi celum. neceſſarium eſt eſſe purgatorium. ¶ Ad illud ergo quod obicitur de apoc̄. ꝙ requieſcent a laboribus ſuis. Dd̓m. ꝙeſt labor in operando. ⁊ eſt labor in patiendo. ⁊ verbuꝫillud intelligitur de labore in operando. qꝛ iā non ē dieſin qua operari valeant merendo. non autē intelligiturde labore in patiendo. ⁊ hoc patet ex ipſo textu ſequenopera enī illoꝝ ſequuntur illos. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ eſt miſericordiſſimus. dicendum ꝙ eſt verum.ſed tamen iuſtus eſt. ideo veniam preſtat quam decꝫ iuſtam miſericordiam preſtare. Quia enim iuſtus eſt homini iniuſto. non decet reconciliari manente iniuſticia⁊ offenſa. ⁊ id̓o miſcd̓ie iuſticiā decet vt remittēdo vnāmortale culpam remittat omnem aliam. non ſic de pena. Quoniā enim miſcd̓ia remitit penam. ⁊ iuſticia exigit. ideo oportet quodammodo dijudicari vt alteri nōp̄iudicetur. ⁊ ſic patet ꝙ etiam pena exigitur in foro d̓i¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ abſoluitur ab omni mandato. Qd̓m ꝙ verum eſt. ſed tamen non abſoluitur abomni debito. īmo anīa trahit ſecum debitū. ⁊ qꝛ retributorē iuſtus. retribuit ẜm ꝙ inuenit debitricem. ⁊ qꝛ debitrix erat pene quā nondū exoluit. patet. ⁊c̄. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ſtatim damnat decedentem ī mortali peccato. dd̓m ꝙ non eſt ſil̓e. quoniā ille qui ī mortali eſt nihil habet in ſe qd̓ ſit dignū vita. immo totumvel ē mortuū vel mortificatū. ⁊ ideo ſumme diſpoſituseſt ad eternā damnationem. ⁊ propter hoc ſtatim damnatur iuſta retributōne. Sed ille qͥ ē in charitate. cumcharitas ſimul ſtet cum veniali culpa ⁊ reatu pene. habere poteſt in ſe aliquid dignum pena. Et quia glorianon poteſt ſimul ſtare cum pena ẜm forum commune.neceſſe eſt prius debitū illud ſolui per penam purgatoriam. ¶ Ad illud quod obijcitur de pondere iam patꝫreſponſio. quia pondus charitatis habet in ſe aliquidretardans. vel culpam aliquam paruulam. vel reatuꝫſed pondus peccati nihil habet eleuans vel retardansideo non ē ſimile de aſcenſu charitatis. ⁊ de deſcēſu peccati. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ non eſt niſi duplex ſtatus in hac vita. gͦ ⁊c̄. Dd̓m ꝙ licet nō niſi duplex ſit pͥncipalis. tamen vterqꝫ ſubdiuiditur. Nā qͥ habet iuſticiam in duplici differentia ē. Aut enī ē in ſtatu perfectorum perfectōne completa. ⁊ talis non habet aliqua venialia nec aliqua cremabilia debita. ⁊ huic ſtatim debet̉vita eterna. tales ſunt ſancti martires. vt laurentius.⁊ vincentius. ⁊ ſancti confeſſores. vt benedictꝰ ⁊ franciſcus. Alij ſunt in ſtatu imperfectorū. ⁊ hi cremabiliahabent vt plurimum. ⁊ etiā debita. ⁊ oportet primumdebita cremabilia ſolui qͣꝫ introducātur in priaꝫ. ⁊ hoceſt ī pena purgatoria. Similiter carētes iuſticia in dupilci ſūt differētia. Quidā ī ſtatu paruuloꝝ. ⁊ hi carētiuſticia originali. ⁊ his cōpetit ſtatus in limbo ſine pena ſenſibili. Alij qui ſūt in ſtatu adultoꝝ. qui carēt iuſticia ꝑſonali ſiue gratuita per propriam culpam. ⁊ talibus competit ſtatus infernalis. ⁊ ſic patet ꝙ ratio il-

la nō valet. Poſſet etiā dici ꝙ pena purgatoria non dicit ſtatum ſed magis tranſitum de ſtatu in ſtatum.¶ QueſtioUtrū pena purgatoria ſit maxima penaꝝ tꝑaliū. Et ꝙſic videtur Augꝰ. in quodam ſermone. ille ignis durior erit qͣꝫ quicquid in hoc ſeculo penarū aut videre autſentire. aut cogitare quis poteſt. ¶ Item ī. littera dicitꝙ expellit omnē penā quā vnqͣꝫ paſſus ē aliqͥs ī hac vita. Itē rōe videt̉. qꝛ qͣꝫto quis iudicandꝰ ē debilior. tanto iudex puniens minori pena debet eſſe ꝯtētus. ergoqͣꝫto ē fortior. tāto exigit̉ ab eo pena grauior. ſꝫ ſpūs ſeparatꝰ improportionaliter ē fortior qͣꝫ ſit totum cōiunctum. ſiue hō totus. ſed pꝰ hāc vitā ē ſpūs ſeꝑatus. ergo videtur ꝙ grauiꝰ puniat̉ ¶ Item ſpūs ſeparatus acarne ſꝑ grauiꝰ peccat qͣꝫ ſpūs carni coniunctus. ſꝫ malum pene ꝓporcionat̉ malo culpe. ⁊ malū culpe ſꝑ grauius eſt in ſpū ſeꝑato. gͦ pari rōe ⁊ malū pene. ¶ Itemmaior ⁊ grauiore pena paſſionis ꝙ pena compaſſiōisſꝫ aīa exuta punit̉ pena paſſionis. cōiuncta ꝟo pena cōpaſſionis. gͦ. ⁊c̄. ¶ Itē qͣꝫto aliqua pena ē maior. tantoeſt grauior. Sed anīa exuta cū punit̉. tota punit̉. ⁊ ẜmtotū. cū enī ſit ſimplex. ignis totam attingit. Sed in pͦſenti vix aut nunqͣꝫ aliqua pena totū hoīem cruciat. ergo generaliter grauiorē illa qͣꝫ ſit aliqua temꝑalis pena. ¶ Cōtra. deus ē retributor vniuſcuiuſqꝫ ẜm meritum luū. vnde ꝓportionabiliter reſpondet pena reatuiſed cū qͥs moritur reatus nō intenditur. gͦ nec pena debet intendi. ergo nō debet eſſe maior in futuro qͣꝫ in pn̄ti. ¶ Ite qͣꝫto aliqͥd magis eſt paſſibile. adiunctum puniēti. magis patit̉ ⁊ grautꝰ punit̉. ſed coniūctū ē magiſpaſſibile qꝫ anima ẜm fe. gͦ adiūctū affligēti magis patitur. ergo ſi punitur cōiunctim in pn̄ti. ⁊ ī futuro aīaſeparata. patet ⁊c̄. ¶ Itē maior ē paſſio in qua agens ētranſmutans ⁊ abijciens q̄ꝫ vbi alteꝝ hoꝝ deficit. ſed īpurgatorio anīa punit̉ ita ꝙ nō trāſmutat̉ nec aliqͥd obliuiſcit̉. in pn̄ti aut corꝑe fit abiectio. ergo videt̉ ꝙ iſtapena ſit grauior. Itē beatior erit aīa qn̄ gl̓ificabit̉ corꝑereſumpto. et ſimiliter miſerior quando punietur corꝑereſumpto. ergo vnio aīe ad corpus potiꝰ facit ad peneaugmentū qͣꝫ ad diminutionē. ergo ab oppoſitis ſeparatio facit potius ad diminutionē qͣꝫ ad augmentū. ergo videt̉ ꝙ minꝰ grauiter puniatur ī purgatorio anīa ſeparataqꝫ nūc cū ſit coniuncta ¶ ℟ºº. dd̓m ꝙ ſicut dicimagiſter ⁊ ſancti etiā multi dicūt. oportet nos cōcedeetiā ſi nō appareat nobis rō ꝙ pena purgatoria grauior eſt om̄i tꝑali pena quā modo ſuftinet anīa carni coniuncta. in hmōi aūt magis adherendū eſt aucͣtiqꝫ rōni.ꝓ eo ꝙ illud eſt magis ſupra naturā ⁊ rōnem qꝫ ẜm naturā ⁊ rōnem. Sane tamē hoc intelligendū vt generaliter pena illa ſit maior iſta ẜm regula ph̓i. Si optimūin vno genere ē meliꝰ optimo in alio genere. ⁊ hoc ſimplicit̓ alio meliꝰ. Sil̓r intelligēdū ē hic ꝙ illa ſit maior.nō qꝛ minima ſit maior maxīa ī hͦ genere. ſꝫ qꝛ maximaī illo genere maior ſit maxima in hͦ genere. Sicut eī dic̄be. greg. qͥbuſdā reuelatū eſt ꝗſdā aīas in vmbra eē punitas. Ad hͦ aūt qd̓ tenemꝰ intelligēdū ꝙ aliqui voluerūt aſſignare rōem naturalē. oſtēdentes ꝙ ex natura aīeveniret. qꝛ cū aīa exuta patit̉ ꝑ ſeip̄am patit̉ ẜm ſe tota.⁊ ideo pena modica eſt ei grauiſſima. Sed hūc moduꝫdicēdi non approbat ratio catholica q̄ in inferno credieanīas grauius puniēdas pꝰ corpora iā reſumpta. vnde credēdū ē ꝙ iuſti qui in igne ꝯflagrationis in corpore purgabūtur in die iudicij. grauius punientur. quiabreuius. ⁊ ideo intenſus qͣꝫ qui nunc purgantur. Alij

10

I

12

13

14

17

15

16