Druckschrift 
... in Quartum libru[m] Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
74v
Einzelbild herunterladen
 

Liberquartus

D intelligentiā huiꝰ partis ſex incidūt hic qͦrenda. Primo q̄rit̉ viꝝ poſſibile ſit deo recōciliatari ꝑ ſatiſfactōem. Secūdo vtꝝ ſit poſſibile deoſatiſfacere de vno pctō alio retēto. Tertio vtruꝫ extracharitatē abſtinentē a peccatis poſſibile ſit ſatiſfacere.Quarto vtꝝ oꝑa ſatiſfactoria extra charitatē facta viuificent̉ aduenic̄te charitate ⁊ debeāt ꝯputari in ſortēQuinto q̄rit̉ vtꝝ ꝑ talia oꝑa eliqͥd meret̉. Sexto ⁊ vltimo q̄rit̉ quid ſit illud qd̓ meret̉. Queſtio. j.Ꝙ ſit poſſibile deo recōciliari on̄dit̉ ꝑ diffinitōeꝫ eiusqd̓ eſt ſatiſ facere. Quia dicit Anſcl̓. ſatiſfacere eſt honorē debitū deo reddere. Sꝫ hoc eſt poſſibile hoī. ergopoſſibile eſt ſatiſfacere. Itē quāto is ꝯtra quē delinquet̉ miſericordior eſt. tāto minorē exigit penā. ⁊ quātominorē exigit penā. tāto faciliꝰ ⁊ poſſibiliʰ eſt ei ſatiſfacere. ſed deus eſt multo miſcricordior hoīe. ergo ſi pōthoī ſatiſfieri. ⁊ deo. Itē ſufficiēter aliqͥs punit̉ qn̄ tātū dat̉ ei rormentū quātū fuit delectamentū. qͥa hoc eſtiuſticia legis moyſaice Deutro .xxv. Iuxta menſurampeccati erit ⁊ plagaꝝ modus ⁊cͣ. Et legis diuīe. quātuꝫſe gl̓ificauit ⁊c̄. Sꝫ aliqͥs pōt ſibi hoc facere. ergo pōtdeo ſatiſfacere. Cōtra. tāta eſt offenſa. quantꝰ is ē.offendit̉. ſed deꝰ eſt in finitꝰ qͥ offendit̉ in pctō. igit̉ ⁊ offcnſa. Sꝫ quāta eſt offenſa. tāta dꝫ eē ſatiſfactio. alioqͥn nō fit ſatis. ergo in infinitū oportꝫ ꝙ hō ſe puniat.hoc eſt īpoſſibile alicui. ergo nō pōt ſatiſfacere deo hōde pctō. Itē pctm̄ diaboli pctm̄ nr̄m nō excedit in infinitū. imo quato eius culpa excedit hūanā. tāto virtꝰnature ad ſuſtinendū mala ⁊ faciendū bona eſt fortio:Sꝫ diabolꝰ nō pōt ſatiſ facere. ergo nec hō. Itē primus parēs nō potuit de culpa ſua ſatiſfacere. qꝛ cū eēthō voluit in ſciētia aſſil̓ari deo. ideo ad ſatiſfactōeꝫ neceſſe fuit ꝙ deꝰ fieret hō. ſed qͥlibet pctōr p̄fert volūtatēſuā volūtati diuīe. ergo nō pōt ſatiſfacere. Itē nullꝰde originali potuit ſatiſ faccre niſi ꝑ mortē xp̄i. ſed multo minꝰ pōderat originale qͣꝫ actuale. ergo ⁊c̄. ℟. dicendū ꝙ hic ē vnꝰ modus dicēdi ſatis ꝓbabilis. ꝙ de oīeo qd̓ eſt in pctō nō fit ſatiſfactio. qm̄ hoc eſt īpoſſibilevn̄ ⁊ deꝰ nō exigit ſatiſfactōem de oī eo qd̓ eſt in culpa.fed aliqͥd cōdonat ꝑ miſcd̓iaꝫ. de aliqͦ reqͥrit ſatiſfactionem ꝑ iuſticiā. vt ſil̓ ſit hic miſcd̓ia ⁊ veritas. nec vnqͣꝫeſt ſatiſ factio niſi p̄cedat ꝯdonatio. ſic nunqͣꝫ eſt meritū niſi p̄cedat donū gratuitū. Un̄ notandū ꝙ in peccato duo ſunt .ſ. offenſa dei. ⁊ libido deordinata. ſꝫ offenſa dei eſt infinita. ⁊ pro illa nō fit ſatiſfactio. ſed dei mifericordia illā remittit ſuā dando gr̄aꝫ. libido aūt ꝑuerſa finita eſt. Et qꝛ deꝰ iuſtus eſt. ⁊ nō totū remittit. ſꝫ ꝓilla exigit penā ꝯdignā. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc poſſibile eſt deoſatiſfacete. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad duo pͥma. Ad pͥmū ꝙ nōfit ſatiſfactio de offenſa. Ad ſecundū ꝙ diabolus nonpōt ſatiſfacere ꝓpter impoſſibilitatē ꝑcipiēdi gr̄aꝫ in qͣremittat̉ ſibi diuīa offenſa. Patet etiā rūſio ad tertiuꝫ.Deus em̄ ꝑ miſcd̓iaꝫ relinqͥt oīno offenſam dādo gr̄aꝫ.ſed ſatiſfactōem exigit de ip̄o dāno qd̓ intulit ſibi peccator ꝑ culpā ⁊ delectatōem libidinoſam. Et qꝛ adā intulit ſibi dānū mortis ⁊ toti poſteritati. ideo nō potuitplene ſatiſfaccre. niſi ille qͥ nō eēt mortis debitor ⁊ valeret totū genꝰ humanū. Sꝫ pctōr qͥlibet dū peccat infcridānū in imaginis deformatē ne q̄ reꝑabilis eſt. ⁊ infertdānū ſibi nō alijs. ⁊ ideo nō eſt ſil̓e. Aliꝰ eſt modꝰ dicēdi etiā ſatis ꝓbabilis. ⁊ videt̉ rōnalis. ꝙ ſi diuīa miſcricordia relinqͥt offenſā hoī dando gr̄aꝫ. nō tn̄ ita oīno relinqͥt qͥn etiā exigat de effenſa ſatiſfacitōem ꝑ iuſticiā.Et qꝛ hō nō potuit ꝓ tāta offenſa ſatiſfacere. ideo deuꝫ

dedit ei mediatoreꝫ qͥ ſatiſfaceret ꝓ offenſa. Un̄ in ſolafide paſſiōis xp̄i remittit̉ oīs culpa. ⁊ ſine fide eiꝰ nullꝰiuſtificat̉. Et ẜm hoc dicūt ꝙ oīs ſatiſfactio nr̄a virtutem hꝫ a ſatiſfactōne xp̄i. Sꝫ ip̄a ſatiſfactio xp̄i hꝫ effelctū in mēbris ꝑ ſacr̄m baptiſmi plenū. ꝑ ſacr̄m̄ pnīe ẜmꝑtē. ꝑ fidē an̄ nouā legē ⁊ etiā poſt. ⁊ in his qͥ nō pn̄t. 6fiteri effectū hꝫ adhuc minorē. vn̄ oīs ſatiſfactio nō tm̄de pctō pͥmi parētis. ſed etiā de alijs fundata eſt ſuꝑ ſetiſfactōem mediatoris. Et ẜm hāc viaꝫ facilis eſt rn̄ſioad obiecta. Sicut em̄ offenſa eſt in finita. ſic ꝙ d̓cꝰ plarcet̉ eſt ſatiſfactio infinita. Sil̓r ſecundū pꝫ. qꝛ diabolꝰnō habuit mediatorē ſuꝑ quē poſſet fundari eiꝰ ſatiſfactio. Sil̓r pꝫ tertiū de adā. qm̄ ſicut ip̄e nō potuit ſatiſfacere d̓ pctō ſuo. ſic nemo pōt ſufficiēter ſatiſfacere deſuo. niſi ſuꝑ ſatiſfactōeꝫ paſſiōis xp̄i ꝑ fidē eēt fūdatꝰ. Queſtio .ij.Utrū poſſibile ſit deo ſatiſfacere de vno pctō ſine alioEt ꝙ ſic videt̉. jͣ. Thi. iiij. Pietas valet ad oīa. Glo. ſūma xp̄iane diſcipline in pietate ⁊ miſcd̓ia eſt. quā qͥ ſedͥtur etiā ſi lubricuꝫ carnis patrat̉ ſine dubio vapulabu.nō tn̄ ꝑibit. Et ꝯſtat ꝙ ītelligit de lubrico mortali. qͥa ſide veniali etiā ſine illa nō ꝑiret. ergo ⁊c̄. Itē rōne videt̉. qꝛ ſatiſfactio rn̄det trāſgreſſioni ex oppoſito. ergocū impoſſibile ſit trāſgredi niſi ſucceſſiue. pͥmo vno mōdeinde alio. videt̉ ſil̓r ꝙ ⁊ poſſit ſatiſfacere pͥmo de vnopctō deinde de alio. Iteꝫ alij pctō alia debet̉ pena etalia ſatiſfactio. vnde ⁊ alia imponitur. eſto ergo ꝙ proaliquo pctō imponat̉ pena debita. ſi exequat̉ illam ampliª nō pōt nec dꝫ ex igi ab eo aliqͥd. ſꝫ pōt exigi comittōdo aliā culpā. ergo ⁊c̄. tē plus deſiderat d̓cꝰ ſatiſfactōem ſibi fieri a pctōre qͣꝫ aliqͥs creditor ſolutōem a debitore. ſed debitor qͥ multū deſiderat ſolutiōem recipitſolutōem de vno ſine alio. ergo ⁊ deus fatiſfactōem devno pctō ſine alio. Itē hō pōt ſatiſfacere de vno veniali cōmittēdo etiā aliud. ergo pari rōe de mortali. autq̄rit̉ quare nō. Cōtra. Iſa. lviij. ecce ad lites ⁊ ꝯtētiones iciunatis. Et poſt. nūquid tale eſt ieiuniū qd̓ elegi.qͥſi diceret. nō. Ergo nō placet deo ꝓ pctō ieiuniū. qꝛ ieiunādo cōmittūtur pctā. Ite Grego. in omel̓. qui ſicalis plāgit vt alia ꝯmittat. pnīaꝫ agere aut ignorat autdiſſimulat. Itē rōe videt̉. qꝛ in hoc pctō: eſt pena dignus. qꝛ dei imaginē deformat. ergo nunqͣꝫ ſatiſ facit niſi ꝑ reformatione imaginis. ſed in eo qͥ ſatiſfacit ⁊ rurſus peccat nunqͣꝫ reformat̉ imago. ergo talis nunqͣꝫ ſatiſfacit. Itē in pctō eſt cōuerſio ⁊ auerſio. ⁊ pena debetur pctōri rōne auerſiōis. ſꝫ pctā oīa cōueniūt ī aueriſione. ergo ſatiſfactio reſpicit pctā ẜm id in quo ꝯueniunt. ergo impoſſibile eſt ſatiſfacere de vno ſine alio. 11 ℟o. ꝙ aliqͥ poſuerūt ꝙ de vno pctō poterat fieri ſartiſfactio pctōre ꝑſiſtēte in alio. et ratio eoꝝ erat diuinalargitas ⁊ benignitas que acceptat ſatiſ factionē quantūcūqꝫ modicā. Sꝫ tn̄ hi non ꝯͣſiderauerūt ſufficienterqͥd ſit ſatiſfacere. Non em̄ ſatiſfacere dicit tolerantiaꝫpene tm̄. qꝛ deꝰ in malis noſtris nō delectat̉. ſꝫ delectatur in iuſticia volūtatis nr̄e ⁊ recōciliatōe q̄ nō pōt haberi de vna culpa ſine alia. tum ꝓpter ꝯuentionē virtutuꝫin vna gratiā. q̄ delet culpā oēm mortalē cū habeat oēꝫꝟtutē ānexā. tū ꝓpter diuinā largitatē que ẜm partē nōgratificat. īmo oēm offenſā ꝯdonat. tū ꝓpter pctā mortalia q̄ oīa cōicāt in auerſionē ⁊ ꝯtēptu dei. ⁊ oīa ſunt ꝯͣdeū ⁊ ꝯtra vnū. Et ideo ſi deꝰ remitteret culpā de vnoſine alio. ſimul eēt is cui remittil̓ amicus ⁊ inimicꝰ. conuerſus ⁊ auerſus. Et ideo ſicut dicit magiſter. error eſthoc ponere ꝙ homo ſatiſfaciat deo offendēdo deuꝫ. qͥaſemꝑ manet auerſio. ⁊ imaginis de formatio. ⁊ inimici

8

9I

10