LiberQuartus

ſecratiōe aliud d̓r. poſt cōſecratiōꝫ ſāguis nūcupat̉. Tu dicisamē .i. veꝝ ē qd̓ ſermo ſonat. affectꝰ ſentiat. Itē aug. In ſpē panis ⁊ vini quā videmꝰ. res inuiſibiles .i. carnē ⁊ ſāguinē honoramꝰ. Nec ſil̓r pēdimꝰ has duas ſpēs ſic̄ an̄ ꝯſecratōꝫ pēdebamꝰ. cū fidelit̓ fateamur an̄ ꝯſecͣtiōeꝫ panē eē ⁊ vinū qd̓naͣ formauitˣ Poſt cōſecratiōꝫ ꝟo carnē xp̄i ⁊ ſāguinē qd̓ bn̄dictio ꝯſecrauit. Itē Amb̓. Panis ē ī altari vſitatꝰ ante ꝟba ſacra. vbi acceſſit cōſecratio de pane fit xp̄icaro. Quō āt p̄t qd̓ panis ē eſſecorpꝰ xp̄i. Cōſecratiōe q̄ fit ẜmone chriſti. Item ſi tanta vis eſtin ſermone domini vt incipianteſſe que non erant. quantomagis oꝑatoriꝰ ē vt ſint q̄ erant⁊ ī aliud ꝯuertāt̉. Et ſic qd̓ eratpanis an̄ ꝯſecratōꝫ. iā corpꝰ xp̄iē pꝰ cōſecratiōem. qꝛ ſermo xp̄i

creaturā mutat. ⁊ ſic ex pane fitcorpꝰ xp̄i. ⁊ vinū cū aqͣ ī calicemmiſſū fit ſāguis ꝯſecratiōne ꝟbiceleſtꝭ. Itē aug. Sic̄ ꝑ ſpm̄ ſctm̄vera xp̄i caro ſine coitu creaturita ꝑ eūdē ex ſb̓a pāis ⁊ vini idēcorpꝰ xp̄i ⁊ ſāguis ꝯſecrat̉. Corpꝰ xp̄i ⁊ ꝟitas ē ⁊ figura. Ueritas dū corpꝰ xp̄i ⁊ ſāguis ꝟtuteſpūs panis viniqꝫ ſb̓a efficit̉. Figura ꝟo ē id qd̓ exteriꝰ ſentiturItē euſebiꝰ emiſenus. Inuiſibil̓ſacerdos viſibiles creaturas inſb̓am corꝑis ⁊ ſāguīs ſui verboſuo ſecreta ptāte cōmutat.¶ Concludit veritatem iam ꝓbatam.¶ Ex hijs alijſqꝫ pluribus conſtat verum corpus chriſti ⁊ ſanguinem in altari eſſe. immo inregrum chriſtum ibi ſub vtraqꝫſpecie. ⁊ ſubſtantiam panis incorpus. viniqꝫ ſubſtantiaꝫ ī ſanguinem conuerti.

quia ad eius petitiōꝫ aſtitit visſuperior. ⁊ hͦ nōfuit tantuꝫ rōnecharitatꝭ q̄ eratin eo. ſꝫ potiusrōne gre miraculorū q̄ potiſſimevigebat in eoNec peccauithoc helyas. īmedigne fecit. qꝛ illi cōfitentes inmultitudine cōmitū irreuerentloq̄bant̉ ꝯtēnētes virtuteꝫ deq̄ erat in eo. ⁊ iōiuſti exꝑti ſuntdei iudiciū iuſtū⁊ potētiā viri ſācti. ⁊ nos etiaminſtructi ſumuſquātā ſeruis ſuis velit deꝰ reuerentiā exhibere.c ¶ Poſt conſecrationem vero carnē xp̄i et ſanguinē qd̓ bn̄dictio ꝯſeD intelligentiā huius partis duo principalit̓queruntur. Primo queritur de ſacramento eūchariſtie per comparationem ad virtutem trāſſubſtātiante. Secundo per comparationem ad virtutēapprehendentem. Circa primum queruntur quattuorPrimo queritur de virtute tranſſubſtantiādi per comparationem ad virtutem creandi. Secundo per comparationem ad virtutem concipiendi. Tertio per comparationem ad verbum. Quarto per comparationemad elementum.¶ Queſtio .j.¶ Utrū equalis virtutis vel maioris ſit panem in corpus xp̄i conuertere. quanti eſt aliquid de nouo creare.Et ꝙ non ſit equalis virtutis videtur per verbū Ambro. Quoniam ambro. arguit ſic. Si ſermo xp̄i potuitfacere quod non erat. non poteſt ea que ſunt in id mutare que non erant. quaſi dicat poteſt. ſed iſta ratio nihilvalet. niſi illud eſſet maioris potentie. ergo potētia creandi eſt maioris potentie qͣꝫ tranſſubſtantiādi. ¶ Iteꝫratione videtur. quia vbi eſt maior diſtantia ibi maiorvirtus reducens. Sed inter ens ⁊ non ens eſt maior diſtantia qͣꝫ inter ens ⁊ ens. ergo maior eſt virtus in creatione in de non ente qua fit ens. ¶ Item maior eſt viritus que agit paucioribus medijs ⁊ auxilijs. Sed virtque ꝓducit ex nihilo ſibi ſola ſufficit. que vero ex aliquoaliam rationem preſupponit. ergo ⁊c̄. Contra. maiuseſt de imꝑio facere pium qͣꝫ creare celum et terram. Sꝫtranſſubſtantiatio panis in corpus xp̄i multomaior ēqͣꝫ impium iuſtificare. ergo illud maioris ꝟirtutis ē qͣꝫcreare ¶ Item illud eſt impoſſibilius quod mens benediſpoſita difficilius iudicat. Sed omnis mens facilius credit aliquid de nouo fieri qͣꝫ aliquid in aliud tranſmutari ſine illius augmento et aliqua mutatione. ergo

crauit. UideturAugꝰ. hic maledicere. quia inſubſtantia forme nihil eſt petinens ad benedictiōem. ſed dcitur totū ꝑ modum narratiōisquod patet cuꝫdicitur. hoc eſtcorpus meum℟º. dicendumꝙ verba in quibus cōſiſtit visconſecrādi dicūtur benedictio.tū ratione benedictionis p̄cedentis. tū qꝛ adeoꝝ ꝓlatiōeꝫ dominus benedicit. quia conuertit in corpus qd̓ſuper oninia bn̄dixit dicando ꝑfectꝭ donis gratiarum animaꝫ⁊ ſanctificatiōeet puritate carnem illam ſanctiſſimam.illud difficilius. ¶ Item vbicunqꝫ eſt finita diſtantiainter extrema aliquid manet cōſequentie Sed in tranſſubſtātiatione nihil conſequentie manet. ergo inter extrema eſt diſtantia infinita. ⁊ ſi hoc. tranſſubſtantiatōtalis eſt a virtute infinita. ⁊ ſic non eſt maioris potentie quā iſtud. ¶ Item maioris potentie eſt facere quodvnum ſit in pluribus locis qͣꝫ ꝙ vnum ſit. Sed hec virtus que facit corpus chriſti eſſe in altari facit ipſum inluribus locis eſſe. ergo illud eſt maioris virtutis.¶ Reſponſio dicendum ꝙ ſi loquamur de virtute creante et tranſſubſtantiante que maior ſit quantum ad ſenon eſt differentia. quia vna eſt nec intenſa nec remiſſaSi autem quantum ad effectum quis ſit indicatiuusmaioris potentie ſiue magis declaratiuus potentie diuine. dicendum ꝙ in qualibet harum operationum eſtconſiderare principium initiale. diſtantiam mediam.⁊ terminum finalem. Quantum ad principium initiale maioris virtutis eſt atteſtatio creare qͣꝫ tranſſubſtantiare. quia ibi ex nihilo hlcoperatur in aliquid. Quantum vero ad diſtantiam mediam eſt equalis virtutis.quia vtrobiqꝫ nihil commune reperitur. nec manet ẜmgenus ſubiectum licet ẜm genus predicabile in altero. Quantum vero ad terminum finalem. quia in creatione fit vt quod non erat ſit. in tranſſubſtantiationefit vt quod erat alicubi ſine ſui mutatione ſit alibi. illd̓quidem eſt maius. ſed hoc rarius. ⁊ illud maius eſt ſediſtud maius videtur. Quantum ergo ad terminum finalem maius eſt creare. ſed maius videtur tranſſubſtātiare. Rationes ergo prime vere ſunt. quia maior effectus eſt creare. et quantum ad terminum finalem. ⁊ qn̄tum ad principiū iniciale. In hoc tamen ꝙ corpus xp̄iſuꝑ excellit. oportet creaturam prout eſt eum anima etdiuinitatꝭ. ⁊ tranſſubſtātiatio facit vt illud corpꝰ ſit in

Augꝰ. ī li.ſnīaꝝ ꝓſꝑ.

Aug. ī ſemōe qͦdamd̓ ꝟbis euā

EuſebiusEmiſenus

Amb̓. ī li.de ſacr̄is.

40