QuartusLiber

bitus cognitiui nec erunt motiui. ¶ Contra. Anguſtinus ad bonifacium. regenerans ſpiritus in maioribusofferentibꝰ ⁊ ꝑuulis oblatis cōmunia eſt. gͦ eundem effectum habet in magnis ⁊ paruis. ¶ Item rōne videtqꝛ baptiſmus ita facit euolare ꝑuulum ſi moriat̉ vt adultum. ſed virtutes ſūt penne ad volādū in celū. gͦ paruulus habet virtutes ſi baptiſatur. ¶ Item baptiſmꝰdelet originale in ꝑuulo. ſed originale nō ſolum ſubſtantias ſed etiā potentias deformat in pueris. ergo ſi baptiſmus eſt ꝑfectum remedium. reformat potentias. Sꝫpotentie reformant̉ habitibꝰ ꝟtutū. ergo baptiſmꝰ datꝑuulis habitū virtutum. ¶ Item baptiſmus facit paruulum dignū ⁊ idoneū ad dotes glorie. que ſunt viſio.dilectio. tentio. Sed ad viſionē diſponit̉ fide. ad dilectōem charitate ad tentiōem ſpe. ergo ꝑuulꝰ hꝫ ꝟtutestheologicas. ⁊ alias ꝑ ꝯn̄s. ¶ ℟º. quidam dixerūt ꝟtutes ꝑuulis dari quantū ad radicem nō qͣꝫtū ad habitusquia datur eis gr̄a delens culpam nō vt habilitans potentias. quia potentie ſunt ligate. vn̄ non ſunt nate habilitari. ſed cum potentie ſoluūt̉. gr̄a ramificatur in habitus virtutum. Sed hec poſitio non poteſt ſtare. qꝛtunc aliquis habens ꝟtutes. ſi ligarentur in eo potentie per ſtulticiā vel furiam. amitteret eas. quod ſtultuꝫeſt dicere. cum ſola culpa ꝑdant̉. Alia poſitio eſt ꝙ dātur ꝑuulis qͣꝫtum ad habitū. ſed nō qͣꝫtū ad vſum. Sectūc queritur quid vocat̉ ibi vſus. aut facultas vtendi.aut actus. Si facultas. tūc qui habet habitū habet facultatem. nec ē diſtinguere. Si actus. ſed adulti nō ſēꝑvtūtur ꝟtutibꝰ. vt quando alijs intēdūt. ⁊ tamen cōplete habent habitus. ſed vſus vocat̉ q̄dam aſſue factio addita numeri virtutis. ſicut patīa dr̄ fuiſſe in Iob. Adhuc non ſoluit. quia hec nō eſt in oībus adultis bonis.Tertia poſitio eſt ꝙ dant̉ eis habitus ſed ſcd̓m ſtatumimꝑfectōis. vnde habitus iſte quaſi mediꝰ ē inter potētiam nudā ⁊ ꝑfecte diſpoſitā. ſicut eſt viſus in oculo canis ante nonū diem. Sed iſta poſitio nō pōt ſtare conuenienter. quia perfectio habituū infuſoꝝ venit ex ꝑtegr̄e. ⁊ per id quod habent abſqꝫ additiōe poſſūt paruuli bene operari cum creuerūt. Et p̄terea dd̓m ē ꝙ dant̉cis habitus ꝑfecti ꝟtutū ſicut ⁊ adultis. qͣꝫuis ꝑ illos n̄operent̉. Propter qd̓ notādū ꝙ potīe aīe duplicit̓ īꝑediuntur ne debite exeant in actus ſuos. Uno mō a corporis imꝑfectōe ⁊ corruptiōe. ⁊ ſic impediunt̉ in ꝑuuliſ⁊ ſtultis ⁊ dormientibus. ⁊ ꝯͣ hoc impeditiuū ē corporisperfectio ⁊ bona diſpoſitio. Alio mō impediūt̉ ab habitu malo ⁊ a ꝯcupīa ſiue a culpa. ⁊ cōtra hͦ impedimētū ē gr̄a ſiue ꝟtutes. Uirtutes ergo reddūt potias faciles ip̄as. perficiendo. ⁊ ſic remouendo culpam. aliaꝫ autē expeditionē non faciunt. vnde cū ꝑuulus ſit habensvtrūqꝫ impedimentū. alteꝝ remouet̉ ꝑ ꝟtutes. nō vtrūqꝫ. ⁊ iō non ē oīno facilis. Hmōi aūt habitus expeditiuus habet triplicē ortū. Nam qͥdam ē innatꝰ. qͥdam acqͥſitus. quidam infuſus. Primus incipit cū natura. etab eius pͥncipijs ortū hꝫ: ⁊ iō ē in natura imꝑfecta imꝑfectus. ⁊ cū natura creſcēte creſcit. ⁊ cum natura ꝑfectaꝑficit̉. vt patet in naturali iudicatorio. Secūdꝰ vero .ſ.acquiſitus ortū habet a libero arbitrio. qͥ nō habet vſuꝫdonec natura aliqͦ mō ꝑficiat̉. ⁊ ideo ſequit̉ naturā ꝑfectaꝫ. Tertius ꝟo ortum habet a deo nō a natura. nec a libero ar. Et qꝛ non hꝫ ortū a libero ar. pōt eē in ꝑuulo an̄vſum liberi arbitrij. Quia vero non habet ortu a natura. pōt eſſe ꝑfectus natura exiſtete imꝑfecta. ⁊ ꝑ hec parent obiecta. Nam fides aliqͥd habet infuſum. aliqͥd acqͥſitū. vt cognitionem ſubſtratā. rōne primi ē in ꝑuulo.

non rōne ſecundi. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de facilitate patꝫrn̄ſio. quia habitus ille reddit potentiam facilem. ſednon omnino. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ virtus eſt habitusfectus ⁊c̄. dicendum ꝙ perfectio moris quedam eſt acqͥſita. ⁊ hec preſupponit ꝑfectionem nature. Quedam infuſa. ⁊ hec non preſuꝑponit neceſſario. Poſſet tamendici ꝙ potentie naturales in ꝑuulo in quibus nate ſūteſſe virtutes. qͣꝫtum eſt de ſe perfecte ſunt. licet non exeant in actum propter impedimentum corporis. Undeſtatim cum anima paruuli ſoluta eſt a carne. habet oprationes ſibi debitas. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ habitus cognitiui precedunt ⁊c̄. Dicendum ꝙ licet habituscognitiui ſint ẜm acquiſitionem. tamen gratuiti per infuſionem. Sed queritur. cum cognitiui poſſint infundi quare non dantur paruulis. Ratio e. quia ſunt adcognoſcendum. ⁊ hunc actum non habent ante vſuꝫ rationis. Sed habitus motiui non tantum ſunt ad dirigendum. ſed ad faciendum dignū gloria. et purificādūa culpa.¶ Queſtio. iij.m¶ Utrum equalis gratia detur omnibus paruulis inſacramēto. ⁊ ꝙ ſic videtur. quia ꝙ cauſa differenter imprimat effectus. hic non eſt niſi vel quia agens voluntarium. aut quia fi non eſt voluntarium. tamen differenti modo ſe habet. vel ſi eodem modo. materia recipiens ſe habet alio modo. Sed nec ſacramentum nec virtus paſſionis eſt voluntarium agens. nec ipſum diuerſificatur. nec paruulus vnus eſt magis diſpoſitus qͣꝫalter. ergo ⁊c̄. ¶ Item qualicunqꝫ diſpoſitione infansnaſcatur. et qualicunqꝫ habeat naturalia. vnus non naſcitur magis peccator qͣꝫ alius. ergo pari ratione in regeneratione vnus non debet regenerari magis vel melius alio. Item vnus non punitur magis alio. ergonec remuneratur. ¶ Contra bonitas nature diſpoſitōeſt ad gratiam. ergo vbi melior natura. melior diſpoſitio. ſꝫ cauſa vniformiter agens magis impͥmit in magdiſpoſito. vt lux in aere qͣꝫ in aqua. gͦ cum vnus quulmelius ſit diſpoſitus qͣꝫ alius. pꝫ ⁊c̄. ¶ Item quia deꝰpreuidit iacob futurum bonum dedit illi gratiam. alteri vero .ſ. fratri non dedit. qꝛ permanſurum in maliciavidit. gͦ ſi ꝑuuloꝝ qͥ baptizant̉ quoſdā preuidet damnādos. quoſdam ſaluandos. videtur ꝙ ſaluandis dare debeat maiorē grām. ¶ ℟º. dd̓m. ꝙ gratia menſurat̉ ẜmliberalitatē dei dantis. nō ẜm equalitatē ſuſcipiētis. niſi de cōgruo. ⁊ hoc ẜm ꝙ ſuſcipiens ſe p̄parat. nō ẜm ꝙ ēcapax. qꝛ gͦ d̓s oꝑat̉ ibi ẜm exigētiā ſacri. ⁊ vlterius vnꝰnon ē diſpoſitus magis qͣꝫ alter. ideo equaliter om̄ibuſparuulis dat qͣꝫtum ē de lege communi. Quia cum poteſtas eius non ſit alligata ſacr̄o. non ē necene ꝙ ſemꝑdet equaliter. ſed poteſt facere cui vult priuilegium ſꝑciale. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcitur de agente diuerſimode. Dd̓m ꝙ illud non valet. quia deus operatur inſacramēto vt agens voluntariū. Similiter nec ſecūdivalet. qꝛ ꝓpagatio libidinoſa hoc facit que cōuerſa eſt īnaturam. ⁊ ideo vniformiter. ¶ Ad illud quod obijcitercio de pena. dicendum ꝙ illud non valet. qꝛ iuſticisreſpicit meritum pretiſe. ſed miſericordia reſpicit dātisbenignitatem. ¶ Ad illud quod obijcitur ad oppoſitū.dicendū ꝙ bonitas nature non diſponit ad grām vt neceſſitas. nec etiā vt cōgruitas. niſi interueniat preparatio determinata. vt ſic preparet ſicut natura nata ē capere. Ultimum qꝛ virtus ſacramenti non reſpicit futurum. ſed diſpoſitionem. deus aūt ⁊ ſic ⁊ ſic.

65

66

63

67

64

68

69

71