XXIX

In ſtatu primo nulla vigebat in homine cōcupiſcentiavidet̉ ꝙ deo ꝑfectius ⁊ diuturniꝰ adherebat. ⁊ ita magad merendū diſpoſitꝰ erat. Sed cōtra. ij. Thi. ij. Nōcoronabit̉ niſi qui legit. cer. ſꝫ magis impugnat̉ homoẜm ſtatum nature lapſe qͣꝫ ẜm ſtatū nature inſtitute.ſi has pugnas vincit. glorioſiꝰ triumphat. ⁊ ſi glorioſius triumphat. maiorem meret̉ corona. gͦ ⁊c̄. Item ph̓sdicit ꝙ ars ⁊ virtus eſt circa difficilia. gͦ ſi hoc ꝑ ſe veꝝeſt. quāto actus virtutꝭ eſt difficilior. tanto virtuoſior⁊ quāto virtuoſior. tanto ad merendū efficacior. ſi ergomaiorē difficultas in ꝑficiēdis diuinis mandatis nūcqͣꝫ eſſet in ſtatu nature iſtitute. videtur ꝙ maior ſit merendi efficacia ¶ Item ſi homo ſtetiſſet. aut xp̄s nō eſſeincarnatus. aut ſi eſſet incarnatus nunqͣꝫ eſſet paſſus.ſed chriſtꝰ ſua paſſione non ſibi meruit ſꝫ nobis. ⁊ tammerita noſtra qͣꝫ ſacra efficaciā habent a paſſione ⁊ eiuifide. ſi igitur inter omnia quecūqꝫ deo placere poſſunthoc fuit deo acceptiſſimū ꝙ xp̄s ſe obtulit hoſtiam deo⁊ patri. ⁊ inde ſumunt efficaciam merita noſtra. ⁊ illaꝫefficaciā nō habuiſſent merita in ſtatu nature inſtitutgͦ videt̉ ꝙ non eſſent efficaciora. ¶ Item natura nō deficit in neceſſarijs. vt dicit ph̓s. ſꝫ ſi hoc eſt veꝝ in natura creata. multomagis verū eſt in natura increata. ⁊ ſidiuina ꝓuidentia non deficit bobus de quibus minuscura eſt. gͦ multominus nec deficit hominibꝰ. ſꝫ natura humana magis indiget adiuuari qͣꝫ īdigeret ante lapſum. gͦ videt̉ ꝙ nunc deus det homini fortius ⁊ efficacius adiutoriū. ſi igitur efficacia meritoꝝ attendit̉ ẜmmagnitudinem charitatis et gratie. videt̉ ꝙ nunc donagratuita in merendo ſint maioris efficacie. ℟º. dd̓m ꝙefficacia meriti principaliter ex tribꝰ venit. videlicet exdifficultate operis. ex promptitudine voluntatis. ⁊ exmagnitudine charitatis. Difficultas operis multū facit ad meritum. ⁊ adeo facit vt homo qui eſt multo minoris charitatis qͣꝫ angelus. poſſit mereri vt ꝑueniatad ſublimitatem angelicam. ẜm ꝙ colligitur ex illo qd̓dicit̉ Math̓. xj. de Iohanne. baptiſta. Qui minorē inregno celoꝝ maior eſt eo. Non em̄ eſt dubitandū quinIohannes ſit exaltatus ad ordines excellentium angeloꝝ. ⁊ tn̄ ẜm ſtatuꝫ vie minoris charitatis erat qͣꝫ aliqͥeoꝝ. Promptitudo etiā voluntatis plurimū facit. ſecvolūtas prompta ẜm illud qd̓ habet accepta eſt ad meritum. Quantūcunqꝫ enim ſit in homine gratia. niſi ſitvoluntas gratie cōſentanea. nunqͣꝫ eliciet opera meritoria. ⁊ quanto magis voluntas gratie ſubiacet ⁊ cōfomatur. tanto magis homo in operibꝰ meritorijs exercetur. Magnitudo caritatis eſt principalior inter om̄i:que faciunt ad meritum. qꝛ ẜm illius quantitatē atterditur remuneratio premij ſubſtantialis ¶ Pondus em̄amoris eſt qd̓ dat valoreꝫ operibus meritorijs. Si igtur fiat cōꝑatio efficacie merendi in donis gratuitꝭ ẜmſtatum poſt lapſum. ⁊ ẜm ſtatū ante lapſum. reſponeri poteſt ꝙ qͣꝫtum ad primam conditionem. videlicꝫ.tum ad difficultatem. efficaciores ſunt virtutes nūc qtunc fuerunt. Nunc enim magis impugnatur ⁊ impugnando ꝓbatur ⁊ examinatur virtus qͣꝫ tunc. ſicut p̄tꝫin ſanctis martyribus. Et ſic ꝓcedunt rationes oſtendentes dona gratuita ad merendum eſſe nunc efficaciora. Quantum aūt ad ſecundā conditionē ſcꝫ qͣꝫtum adꝓmptitudinem voluntatis. efficaciores fuiſſent virtutes in merendo tunc qͣꝫ nunc. ꝓ eo ꝙ voluntas tunc qſi continue fuiſſet in bonis operibus deo placentibꝰ ſine retardatione. nunc aūt ſiue ex laſſitudine. ſiue ex ſurreptōne frequenter ceſſat a bonis operibus. ⁊ intendit

aliqn̄ rebꝰ nociuis. aliqn̄ inutilibus. tuꝫ ꝓpter difficultatem ad bonum. tum ꝓpter ꝓnitatem ad malum. Etqͣꝫtum ad hanc conditionē ꝓcedunt rationes ꝓbantesꝙ dona gratuita in ſtatu nature īſtitute fuiſſent ad merendum efficaciora. ⁊ ꝑ hoc patet reſponſio ad vtranqꝫ ꝑtem. ꝓcedunt em̄ ẜm diuerſas vias ẜm quas ſe habent dona gratuita in merendo ſicut excedentia ⁊ exceſſa. ⁊ reꝑitur in eis ẜm diuerſas conditiones maior ⁊ minor efficacia. ⁊ ſic nulla eſt inter ratiōes illas repugnātia. Utreqꝫ em̄ verum concludunt ẜm diuerſam viam.Si aūt querat̉ vlterius de maioritate efficacie qͣꝫtuꝫ adtertiam conditionē. tunc reſpondendum ē ꝙ aut ſit cōparatio ꝑticularis ꝑſone ad ꝑticularem ꝑſonā. aut ſtatus ad ſtatuꝫ. Si primo mō. dd̓m eſt ꝙ ſe habent ſicutexcedentia ⁊ exceſſa. Satis em̄ ꝓbabiliter credi poteſtꝙ aliqui ſunt qui habent maiorem gratiam aliquibꝰ qͦfuiſſent in ſtatu innocentie ſi adaꝫ ſtetiſſet. alij vero minorem aliquibus. ſicut dici conſueuit cum cōꝑat̉ ſtatꝰlegis ſcripte ad ſtatum legis euangelice. Si aūt cōꝑet̉generaliter ſtatus ad ſtatum. tunc non videt̉ vſqueqͣqꝫ certum in quo ſtatu dominus homini maius munꝰcaritatis ⁊ gratie tribuiſſet. ꝓ eo ꝙ ẜm diuerſas cōditōnes reꝑit̉ maior ⁊ minor idoneitas in homine ſuſcipiēte. Et qd̓ plus eſt. magnitudo gratie diſtribute plꝰ attenditur ẜm diſtinctionem diſtribuentis que cognitionem noſtram latet. Hec em̄ pars ꝓbabilior videt̉ ⁊ magis autoritatibus conſonat. vt dicamꝰ ꝙ deus maioramunera gratie elargitꝰ eſt homini lapſo qͣꝫ de diſſet homini ſi in ſtatu innocentie ꝑmanſiſſet. tuꝫ qꝛ homo maiori adiutorio gratie indiget. tum etiā qꝛ decet deum demalo maius bonū elicereqꝫ ſit illd̓ bonū quod adiuuādo malum nocet. tum etiam quia mediator ⁊ interceſſor pro nobis interpellat quem decet exaudiri in omnibus pro ſua reuerentia. Unde cum appareat vultui deiſemper interpellandum pro nobis. ⁊ pro nobis in cruce oblatus fuerit. ⁊ quotidie offeratur valde probabilevidetur ꝙ maius munus gratie tribuatur nobis qͣꝫ tiipſe non fuiſſet incarnatus vel pro nobis oblatus. Ethoc expreſſe videtur innui Ioh̓. vij. cum dicitur ꝙ ſpiritus nondum erat datus. qꝛ ieſus nondum erat glorificatus. Unde cum aſcendit in altum tunc dedit dona hominibus. Ex hac igitur triplici ratione quarumvna eſt in commendatione miſericordie. ⁊ ſecūda in cōmendatione ſapientie. ⁊ tertia in commendatiōe diuīeiuſticie. ſatis rationabiliter colligit̉ ꝙ nunc magis ſintefficacia dona gratuita ad merēdum qͣꝫ in ſtatu innocētie. non ſolum ratione difficultatis. verū etiā rōne gratie. ⁊ caritatis. qͣꝫuis non abſurde dici poſſit ꝙ maiorefficacia erat tunc qͣꝫ nunc ratione promptitudinis voluntatis. Et hac via ꝓcedunt rationes que ad primaꝫpartem inducuntur. ſicut patet intuenti. aliter eniꝫ nōcogunt ¶ Nam illud qd̓ primo obijcitur ꝙ maior erattunc dilectio. quia maior cognitio. dd̓m ꝙ verum ē dedilectione ẜm ꝙ tenet ſe ex parte gratie animam eleuātis. Et ſi obijciātur ꝙ vtraqꝫ cōmenſuratur cognitionidd̓m ꝙ illud non eſt verum de omni cognitione. ſed decognitione experimentali. hec aūt non magis viguit īprimo parente. qͣꝫ in viris ſanctis qui fuerunt et ſuntin ſtatu nature lapſe. ¶ Ad illud vero quod obijcitur:ꝙ meritum erat magis impermixtum in ſtatu innocentie. dd̓ꝫ ꝙ hoc venit ex hoc ꝙ voluntas nō eſt ita prompta propter grauitatem carnis coniuncte. ⁊ pronitatēconcupiſcentie contracte. ⁊ ratio illa procedit ex parteꝓmptitudinis volūtatis. ſil̓iter ⁊ due rōnes ſequētes.

32

33

34

35