HAMMABURG. ECCL. PONTIF. LIB. I.

7

fides, non solum apud plebem, sed etiam apud procereshabebatur. Erat et alia observatio auspiciorum, qua gra-vium bellorum eventus explorare solebant. Eius quippegentis cum qua bellandum fuit, captivum quoquo modointerceptum, cum electo 3 popularium suorum, patriis quem-que armis committere et victoriam huius vel illius proiudicio habere. Quomodo autem certis diebus, cum aut binchoatur luna aut c impletur, agendis rebus d auspicatigsimura' initium crediderint, aliaque innumerabilia r vanarumsupersticionum genera, quibus implicatis sunt, observave-rint, praetereo. Haec vero ideo commemoravi, quo prudenslector agnoscat, a quantis errorum tenebris per Dei gratiamet misericordiam sint liberati, quando eos ad cognitionemsui nominis lumine verae fidei perducere dignatus est.Erant enim, sicut omnes 1 ' fere Germaniam incolentes, etnatura feroces et cultui demonum dediti, veraeque religionicontrarii, neque divina neque humana iura vel' polluerevel transgredi inhonestum 1 ' arbitrabantur. Nam et fron-dosis arboribus fontibusque 1 venerationem exhibebant.Truncum quoque ligni non parvae magnitudinis in altumerectum sub divo m colebant, patria eum lingua Irminsul"appellantes, quod Latine dicitur universalis columpna, quasi*sustinens omnia’. Haec tulimus excerpta ex scriptis Ein-hardi 0 de adventu, moribus et superstitione Saxonum, quamadhuc Sclavi et Sueones ritu paganico servare videntur.

9. Qualiter autem gens dura Saxonum 1 perveneritad cognitionem divini nominis, aut quibus praedicatoribusad christianae religionis normam 2 pertigeritn, explicarelocus? quaerit, si prius de bello Karoli, quod cum Saxo-nibus longo tempore profligatum est, mentionem facimuset belli causas simul connectimus. Thuringi vel Saxones,itemque caeterae quae circa r Renum sunt nationes, exantiquo Francis tributariae leguntur 3 . Quibus deinde aregno eorum deficientibus Pippin us, genitor Karoli, bellumintulit, quod tamen filius s peregit maiore 1 felicitate; de quoidem scriptor Heinhardus" brevi epilogo meminit dicens 4 :

a) cum electo deest 3. male. b) aut deest 3. c) vel 3. 4. d) cum aut —rebus desunt 1. e) auspiciatissimum 2. 4. f) innumera Transi. g) impliciti 4.

b) qui erant sicut Transi, quod nos mutavimus. i) vel deest 5. k) honestum 2. 2a.1) que deest 1. m) dio 3. n) ime insui 2. Irmindsul 3. o) Einhardi deest 3.p) pertinxerit 1. q) lucus 1. r) iuxta 3. 4. s) eius addit 4. t) maiori 2.3. 4. u) Einliardus 2. 4. Eginhardus 3.

1) Saxonum pectora dura , Poeta Saxo a. 772. v. 14, Duritiam prop-ter dicti cognomine Saxi, Alcvvin. de pontific. eccles. Eborac. t v. 47.

2) religionis norma ex Vita S. Willehadi c. 3. 3) V. Gregorium

Turonens. 1. I. 1. IV, c. 14. Ann. Fuld. a. 737. 4) Ex Einhardi

Vita Karoli c. 7.

». 287.