432
Geschichte der Juden.
WN2 poxn.nii 2N>W> . N2N^1 bni.n ix: 01'^ nnv anrn"? v' '21 .nvxr 2VN
o'wmnai ll'N '^'2 M 2 M>N°!L (Uö8pp. Mose Mcnz a. a. O.). Dcr letzte Passuswill beiläufig sagen: Es sei Zeit, sich für das ernste Gericht, das Neujahrsfest,vorzubcreiten, und cs sei ersprießlicher, daran zu denken, als Fehden mit den„Obern und Untern" — oberrheinischen und niederrheinischcn Gemeinden,Zn führen.
Die Klage in demselben Responsum Mcisterlein's, welche von Polen hcrübcr-tönte, beruht auf einer noch wenig beachteten Thatsache, einer Sinnesänderungdes Königs Casimir IV. von Polen gegen die Juden, herbcigcführt durch denunermüdlichen Erzjudenfeind, den Mönch Capistrano. Um die Thatsache unddie sich daraus ergebenden Data von allen Seiten zu beleuchten, muß ich eineUrkunde in extenso mittheilcn, welche bisher kaum gekannt und lediglich vonLouis Lublincr berührt wurde (änils sn Uologns. Brüssel-Leipzig, 1839,p. 15 ff.), aber ohne kritisches Eingehen. Bandtkic hat nämlich in seinerGesetzsammlung, jus polonieum (Anfang) eine interessante Urkunde mitgctheiltfolgenden Inhalts: Casimir IV. dcr Jagcllone, hat die Privilegien dcr Judenin ganz Polen, wie sic Boleslaw 1264 gegeben und Kasimir der Große 1334bestätigt hatten, erneuert. Die Erneuerung geschah auf Antrag dcr Juden,welche angaben, daß die Originalurkunde dieser Privilegien im Brande vonPosen (1447) mit verbrannt sei. Ouin nutsrn Onsiinirns rsx sx OnliseliiUvannniain nävsnissst, Oivitas Uosnaniensis ensu inosnsn est st totn
Isis . . . iZiis eonsuinptn.Onsiinirus rsx per eontinnns trso äiss
ensnrn turn äainnosuin äsüslint (VIuAvssi liistoria. Uolonies, II. p. 29).Casimir war in Posen nach St. Jakob — 25. Juli (Dlngoß das.). Die Ein-leitung zur Erneuerung des Judenstatuts von Casimir VI. lautet bei Lnnätlris(äus Uolonieunr p. 1 aus einem Codex); Hos Onsiinirns rsx . . . Uoloninstsrrnrurn Orneovins, 8 n näorniri as, 8irnäins, Orrneieias, 6ujn-vins, MLAiins äux Oitliunnins, Uomsrnnins, Unssins Urussinsgnsäoininns st linsrss sto., nä psrpstuanr rsi memoriam, si^nitierunus tsnorsprnssentium . . . c;noä eornm mnjsstnts nostrn p s rsonrr I itsrsoootituti änänsi nostri äs tsrris Uolonins, viäeliset äs Uos-nnnisnsi, Onlisisnsi, 8isrnäisn8i, Onnvieisnsi, UrLSstsnsi,Vlnäialnvisnsi, pnlntinntibus st äistriotidns nä ipon spsetnntilius, 8ns.sxesptions näänxsrnnt st ostsnäernnt: gnoäjnrrr, gnne linlinsrnntn es1sl>ri8 memorins ssrsuissimo prineips äoinino Onsiiniro, reAS Uolonins. . msäints. st guiliuo nliornm rsAnnr, prnsäsessoorum nostro-rnm, n äirrtrrrnis tsnrporidus ssinpsr st nsgus linvtsnns nsiIns rint, osä tuno, gunnäo eivitns nostrg.I'osns.nisnsiL vornAinsignis, nodis prnsssntiliuo, Init vonsnmptn, ipsis S88snt stinmin eins re nr rsänets., pstsntss, lrumilitsrc;ns nobi8 supplienntss, gun-tsnn8 juxtrr änrinm sorunäsm eopinm, ^nnrn eornm nolii8 exlribnsrnnt,saäsrn jura innovnrs, rntiUenrs et eonürmnrs eisäsnr äiAnnrsnrur grntioss,Quorum c>uiäein juriurn ne eopinrnin tsnor äs vorlio nä vsrlnnn ss^nitnrS8t tnlis.
Dcr Schluß des erneuerten Statuts lautet (bei La-nätlris 1. o. p. 196):Ot itn^us noa Onsimirus, l)ei ßrntin rsx, juribus änänsornnr prneserip-tornnr nnäitis, st euin orrstsris rsAni nostri eonsilinriio, enm äsliitainntnritnte revi8i8 et sxnininatis ne ponäsrntis sinAnlis nrtienlis, elnu-snÜ8 st eonäitionibns in sio sxprsssis, volsntssc;no nt isti änänsi,c;uos noliis st rsAno nostro pro spseinli eonssrvnnäo tlisssnro, tompors