110
liefj fi'url bie uortjincitierte Urfunbe oont 13. Öftober, morin eS unterauberem Ijei^t, es fei it)m bitterlich gef tagt morbeit, buff „duces co-mites barones et alii domini temporales, nec non eonsules civi-tatum, oppidorum, villarum et locorum rectores dictarum Magde-burgensis, Moguntinensis et Coloniensis provinciarum .... sta-tuta singularia et iniquas ordinationes motu proprio et defactocontra personas ecclesiasticas, ecclesiarum et locorum religiosorumlibertates et privilegia condiderunt . . . ut puta: quod nulla bonatemporalia in potestatem ecclesiasticam transferantur, neve de-rlei in sacris constituti ad agendum et testificandum in civilibuset maxime in piis causis aliquatenus admittantur, quod exeom-municati laici publice denunciati in civili foro minime repellan-tur. Item . . . res et bona clericorum occupant et arrestant, ob-lationes fidelium diminuunt et restringunt .... contractus interclericos et laicos factos legitime ad libros civitatum, villarum etlocorum recusant inscribere ac sigillare; donata et legata ad fa-bricas et ecclesiarum structuras contra prelatorum voluntatem etaliorum, quorum interest, presumant usurpare, ... de rebus etbonis etiam clericorum, quas non causa negotiationis, sed prousibus propriis per terras ducunt seu duci faciunt, teloniam exi-gunt et recipere non verentur et confugientes ad ecclesias et coe-miteria inde trahere contra sanctiones imperales presumunt“. 93eiStrafe non 2lcf)t unb 33antt Ijabe all' bas in 3ufitnft unter*
bleiben 1 ). ®iefe Urfunbe gemährt uns einen tiefen ©inblicf in bieSSerljältniffe jener .ßeit; alles, was mir oben angejogen l)aben, finbetfidE) l)ier itberficfitlich jurn SluSbrucf gebraut. SluS biel fpäteren fai*ferlicfjen SSerorbnungen bejüglicl) ber bürgerlichen Stellung beS SleruSerfeljen mir aber auch, öafj fidj bie f^ürften unb Stabte um biefaiferlichen ©biete nicEjt im geringften fümmerten. Sntereffant ift bie23 aljrnel)muug, baff fchon bamalS ©runbfähe fiel) 2Saf)n ju brechennerfudhten, mie ber über bie 2öaf)rung bürgerlicher Diedjte felbft ttadjerfolgtem ftirdjenbanne unb jener einer gleicljmcifsigeii iöefteuentug,bie erft nadj 3ahtl)unberteu, ja letzterer erft bor meuigen S)eceuuieujum ®nrcljbrud) gelangten; um fo mehr miiffeu mir ben toleranten
q Balbiii, dec. 1, lilw. (j, Sir- 53.