übet ©pinOjja’S ©pjlcnt je.
227
Sbeopbton. SB achtet war ein gelehrter9J?atin, ben id) in febern anbcrn 83etrad)t, mir nidjtals einen ^5f)iIofopf)cn, ehre. 'MS ein reifcnber 3iung=littg »on einigen jmanjig fahren ftriit er gegen ci>nen Silben unb wollte ben ©pitiojiSmuS im Sttbetuthum finben; einige S«b r e bnranf warb er felbft eingrettnb bet Äabbala, unb wollte, feiner erjrctt Sbec$u ^ofge, bie Sehre bc$ ©pinoja mit it)r »ereini;gen *). Sfticb bünft, bie S)bilofüpbie beS ©pinojaijf «ott brr 5f«bbala eben fo «erfcbiebett, alS eS vcr=geblid)e Sftübe iff, tiefe burd) jene lautern ju wollen.Sie Äabbala ift eine ©pmbclif guter unb fd)!ed)ter,im ©anjen aber fd)wärmerifd)et, bunflcr S3or(tellun=gen in ungebeuern Silbern, mit betten ber reine,beitre, pbilofopbifcbc ©intt ©pittoja’s ft'cl> nid)t ge=nugen fomtte; fottjb wäre er ein Snbe geblieben. Strfeiner ganjen @tbif ftttben ©ie fein S3ilb, unb feinewenigen ©Icicbniffc ftnb ibm fafi mipratben. Sn bie=fern S3etrad)t iff er ein 2fntipobe bet Äabbala, fonatürlid) cd übrigens wäre, tag er als ein im Su-bentbum ©rjogener, ein ©djulcr beS berühmten
*) Sie erftc ©cbrtft bieg: „ber ©pinojiSmuö im 3mbentbum, ober bie » 01 t bem heutigen Subcntbumunb beffett geheimen Äabbata vergötterte SBelt.2Cn SOiofe Germano befunben unb wibcrlegt «on5. ©. Sßacbter. Stmfterb. i6gg. Sicjtccpte:Elucidarius Cabbalistieus s. reconditae He-braeorum pliilosophiae recensio, epitoma-tore J, G. Wachtero. Rom. 1706. Stfinbet }w«n&ig 3tebnlid)feiten jwtfcben ©pinoja’S©pftem unb bem ÄabbaliSmuS,
9 *