226
II. ©inige ©efpräcbe
2fuSbrucf gab. Sie ©ebanfen unfrer (Seele, fagtman, finb an ftd) unroirffame Silber; bie ©eban*fen ©otte$, mit innerer 2fUmadjt begleitet, warenbocbll wirffam. ©r bachte unb e$ warb: erwolIte unb e$ ftan'b. ba. Sch glaube, eS gibtüber eine für uns erflatlicbe ©ad)e feine behutfameregormef.
Snbeffen fctjlieft ft'e un§ ba§ SBefert ber ÜBirfungnirfjt auf; »ielmeht muß man fiel) auch bep biefem„herauf" oor bofen ©pmbolifationen buten. Siegrobe 23orjfcllungSart 5. 23., bafj ©ott naef) SDtillionen©wigfeiten bte SEBelt au§ ftd> „heraus gebacht"habe, wie eine ©pinne baS ©ewebe aus ftef) jieht,ifl unerträglich.
IPbilolauS. Sie gröbere ©manntion wirbeS 5b ncn alfo noch mehr fepn, unb bod> gibt manfelbjf bem ©pinoja ©ebulb, baß er fein ©pfiem auSbem ÄabbaliSmuS ber Suben entlehnt fjabe.
Sheophron. SBec ^at 3hnen baS eingebif;bet, ^>bifoIauö ?
Ipbitolauö. ©6 ifl eine febr gemeine SKep=nung, bie ©pinoja felbff »eranlaßt *) unb oor allemSB a c b t e r in ©ang gebracht b<*t.
*) „Omnia in Deo esse et in Deo moveri cumPaulo affirmo, auderem etiam dicere cumantiquis omnibus Hebraeis , quantum ex qui-busdam traditionibus, tametsi multis modisadulteris , conjicere licet.“ Epist, 21, Qpp.posth. p. 449.