58 LAELIUS

quid fictum sit, neve simulatum: aperte enim velodisse, magis ingenui est, quam fronte occultaresen-tentiam. Deinde, non solum ab aliquo allatas crimi-nationes repellere, sed ne ipsum quidem esse suspi-ciosum, semper aliquid existimantem ab amico esseviolatum. 66. Accedat huc suaritas quaedam opor-tet sermonum atque morum, haudquaquam mediocrecondimentum amicitiae. Tristitia autem et in omnire severitas, habet illa quidem graritatem: sed ami-citia reniissior esse debet et liberior et dulcior et adomnem comitatem facilitatemque proclivior. XIX.67. Exsistit autem hoc loco quaedam quaestio sub-diflicilis: nnm quando amici nori, digni amicitia, re-teribus sint anteponendi, ut equis yetulis teneros an-teponere solemus. Indigna homine dubitatio. Nonenim amicitiarum debent esse, sicut aliarum rerum,satietates. Veterrimae quaeque, ut ea vina, quaevetustatem ferunt, esse debent suavissimae: verum-que illud est, quod dicitur, multos modios salis simuledendos esse, ut amicitiae munus cxpletum sit. 68.Novitates autem, si spem afferunt, ut, tamquam inhcrbis non fallacibus, fructus appareat, non sunt il-lae quidem repudiandae: vetustas tarnen suo lococonservanda est. Maxima est enim vis vetustatis etconsuetudinis. Quin ipso equo, cuius modo mentio-nem feci, si nulla res impediat, nemo est, qui noneo,quo consuevit, libentius utatur, quam intractato etnovo: nec modo in hoc, quod est animal, sed in iisetiam, quae sunt inanimata, consuetudo valet; quumlocis ipsis delectemur, montuosis etiam et silvestri-bus, in quibus diutius commorati sumus. 69. Sedmaximum est in amicitia, superiorem parem esse in-feriori. Saepe enim excellentiae quaedam sunt: qua-lis erat Scipionis in nostro, ut ita dicam, grege.Numquam seillel’liilo, numquam Rupilio, numquamMuinmiü anteposuit, numquam inferioris ordinis