152

De mnndi sensibilis et intelligibilis

universalis et necessaria compraesentiae omnium sensitive cognita,dici potest ömxjvraesektia piiaenomeno;v. (Causa eniin universinon est Omnibus atque singulis propterea praesens, quia est inipsorum iocis, sed sunt loca h. e. relationes substantiarum pos-sibiles, quia Omnibus intime praesens est.) Porro, quoniampossibilitas mutationum et successionum omniuin, cujus princi-pium, quatenus sensitive cognoscitur, residet in conceptu tem-poris, supponit perdurabilitatem subjecti, cujus Status oppositisuccedunt, id autem, cujus status fluunt, non durat, nisi susten-tetur ab alio; conceptus temporis tanquam unici infiniti et im-inutabilis*), in quo sunt et durant omnia, est cansae generalisaelernitas , phaenonienon. Verum consultius videtur, littus legerecognitionum per intellectus nostri mediocritatem nobis conces-sarum, quam in altum indagationum ejusmodi mysticarum pro-velii, quemadmodum fecit Mallebrancliius, cujus sententia ab ea,quae hic exponitur, proxime abest: nempe nos omnia intueriin Deo.

8 E C T I O V.

De meihodo circa sensitiva et intellectaalia in metaphysicis.

§• 23 .

In omnibus scientiis, quarum principia intuitive dantur velper intuitum sensualem (experientiam), vel per intuitum sensi-tivuin quidem, at purum (conceptus spatii, temporis et numeri),1). e. in scientia naturali et mathesi, usus dat methodum; ettentando atque inveuiendo, postquam scientia ad amplitudinemaliquain et concinnitatem provecta est, elucescit, qua via atqueratione iucedendum sit, ut fiat consummata et, abstersis maculis

Temporis momenla non sibi vitlentnr succedere, quia lioc pactoaliud adhuc tempus ad inoinentorum succcssionem pracmitlenduin esset;sed per intuitum sensilivum aclualia quasi per serieni continuam monien-lorum desccndere vidcnlur.