l'orma cl piincipiis. Scct. IV.*

151

nexus substantiarum primitivus non foret contingens, sed per

l

sustenlalionum oinninm a principio communi necessarius, ad-eoque harmonia proficiscens ab ipsa earnm subsistentia, fnndatain causa commnni, procederet secunduin -regnlas communes.Ilarmoniam aut talem voco generaliter stabililam, cuin ilia,quae locuni non habet, nisi quatenus Status quilibet substantiaeindividuales adaptantur statui alterius, sit harmonia singularilerstabilita et commercium e priori harmonia sit reale et physicum,e posteriori autem ideale et sympatlieticum. Commercium itaqueomne substantiarum universi est externe stabilitum (per causamomnium communein), et vel generaliter stabilitum per inlluxumphysicum (emendatiorem v. §. 17), vel individualiter ipsarumstatibus conciliatum, posterius autem vel per priinam cujusvissubstantiae constitutionem originarie fundatum, vel occasionecujuslibet, mutationis impressum, quorum illud harmonia prae-stabilita , hoc occasionalismus audit. Si itaque per sustentatio-nem omnium substantiarum ab uno necessaria esset conjunctioomnium, qua constituunt unum, commercium substantiarum uni-versale erit per influxum physicum , et mundus totum reale;sin minus, commercium erit sympatlieticum (h. e. harmonia abs-ijue vero commercio) et mundus nonnisi totum ideale. Mihiquidem, quanquam non demonstratuin, tarnen abunde etiam aliisex ralionibus probatum est prius.

S c h o l i o'n.

Si pedem aliquantulum ultra terminos certitudinis apodicticae,quae metaphysicam decet, promovere fas esset, operae pretiumvidetur, quaedam, quae pertinent ad intuitus sensitivi non solumleges, sed etiam causas, per intellectum tantum cognoscendas,indagare. Nempe mens humana non aflicitur ab externis, mun-dusque ipsius adspectui non patet in infinitum , nisi quatenus ipsacum omuibus aliis sustentatur ab eadem vi infinita unius.Ilinc non sentit externa, nisi per praesentiam ejusdera causaesustentatricis communis, ideoque spatiuin, quod est conditio