132

De nuintli scnsibilis et inlelligibilis '

quae sensus afficiunt, natural! quadam auimi lege coordinantur.Porro: quemadmodum sensatio, quae sensualis repraesentationisrnateriam constituit, praesentiam quident sensibilis alicujus ar- !guit, sed quoad qualitatein pendet a natura subjecti, qnateniisab isto objecto est modificabilis; ita etiam ejus dein repraesenta-tionis forma testatur utique quendam sensorum respectum aut jrelationem, verum proprie non est adumbratio aut Schema quod-dam objecti, sed nonnisi lex quaedam ment! insita, sensa abobjecti praesentia orta sibimet coordinandi, Nam per formamseu speciem objecta sensus non feriunt; ideoque, ut varia ob-jecti sensum afficientia in totum aliquot! repraesentationis coa-lescant, opus est interno mentis principio, per quod varia illasecundum stabiles et innatas leges speciem quandam induant.

§. 5 .

Ad sensualem itaque cognitionem pertinet tarn materia ,quae est sensatio, et per quam cognitiones dicuntur sensuales, jquam forma, per quam, etiamsi reperiatur absque omni sensa-tionc, repraesentationes vocantur sensilivae. Quod ab alteraparte attinet intellectualia, ante omnia probe notandum est:usum intellectus s. superioris animae l'acultatis esse duplicem;quorum priori dantur conceptus ipsi vel rerum vel respectuum, 1

qui est uscs kealis, posteriori autem, undecunque dati, sibitautum subordinanlur, inferiores nempe superioribus (notis com-munibus) et conferuntur inter se secundum principium contra-dictionis, qui usus dicitur logices. Est autem usus intellectuslogicus omuibus scientiis communis, realis non item. Data enimquomodocunque cognitio spectatur vel contenta sub nota pluri- ibus comrauni, vel illi opposita, idque vel immediate et proxiine,ut fit in judiciis ad disfinctam, vel mediate, ut in ratiociniisad adaequatam cognitionem. Datis igitur cognitionibus sensiti-vis, per usum intellectus logicum sensitivae subordinantur aliissensitivis, ut conceptibus communibus, et phaenomena legibusphaenomenoruin generalioribus. Maximi autem momenti liic est, j