EN ANNA VAN HANNOVER.

43

niet konden binnendringen, die, met heerlijke titels enrechten verrijkt, eigendunkelijk en eigenmachtig over het!ot van steden en dorpen beschikten; maar zij onder-wierpen zich desniettemin langen tijd aan den nu een-maal bestaanden stand van zaken; in de aigemeene wel-vaart, in den ongeëvenaarden bloei van onzen handel,waardoor een ruim aandeel van stoffelijke genietingen ookhun ten deel viel, vonden zij eene vergoeding voor hunnemachteloosheid tegenover enkele patricische families. Langook bukte de lagere volksklasse willoos en gedwee. Erwas geen leider; langen tijd was er zelfs geen drager ge-weest van den bezielenden Oranjenaam, rondom wien menzich kon aanéénsluiten, en toen prins Willem opgroeide,bleek het, dat hij de kracht niet had om als partijhoofd opte treden en zijne duizenden aanhangers in den lande omzich te vereenigen; hij miste het domineerend overwichtvan den jongen Willem III. Meer dan een zijner voorgangershad hij de macht der Hollandsche aristocratie, haar wille-keur, haar moedwil, die voor niets terugdeinsden, leerenkennen. Den strijd met haar aanbinden, waagde hij niet.Hij wachtte af, geduldig en berustend, vol vertrouwen opde macht der traditie en de gehechtheid van het volk aanzijn geslacht.

In 1747 werd zijne verwachting vervuld. Zeven en twintigjaren was er vrede geweest en in dien tijd was door degeldzucht der regenten ieder overwicht op Europeeschetoestanden, door de Republiek tal van jaren zoo roemrijkgehandhaafd, verdwenen; leger en vloot waren verwaar-