LOUISE DE COLIGNY.

6.5

En toen hij in 1559 huiswaarts keerde, bevond hij tot zijnegroote blijdschap, dat in dien tijd van scheiding ook zijneechtgenoote, Chariotte de Lavai, in dezelfde wegen was geleid.Vuriger van geest, maar minder scherp van blik voor degevolgen, waartoe die wegen voerden, wekte deze hemnog op en zette hem aan, nimmer ontzet of vervaard, alshij haar wees op de zware offers, die de zaak, waaraan zijzich met de haren wijden wilde, vergen ging.

Met kloek beraad verdedigde hij sedert in de raadzaalder regentes de belangen der Hervormden, en zijn moedigaandringen bracht mede veel bij tot de afkondiging vanhet merkwaardige Januari-edict van 1562, dat hun hetrecht van godsdienstoefening, zij het dan ook onder grootebeperkingen, toekende. In dienst des konings, aan de handvan het wettig gezag wilde hij arbeiden; maar de loop derdingen: Catharina de Medicis' onbetrouwbare politiek, hetijverend optreden van het triumviraat, dat verbond vanFrankrijk's machtigste edellieden ter bestrijding van alleketterij, de afhankelijkheid der regentes en van den minder-jarigen konmg van den hertog van Guise, die geheel weder-rechtelijk naar het oppergezag in Frankrijk streefde, maaktenhet hem onmogelijk. Snel naderde hij het keerpunt, waarophij kiezen moest: het weerloos aanzien, hoe het recht inhet aangezicht geslagen werd; werkeloos aanschouwen, hoegeloofsgenooten en geestverwanten werden nedergeschotenen uitgemoord (de overval te Vassy) — of wel zijnensterken arm, zijn helder hoofd, zijnen grooten invloedstellen tot een bolwerk voor al die zwakken en verdrukten,

5