VI INLEIDING.

tige Frankrijk, dat in verbond met Engeland zich de opper-macht in ons werelddeei zocht toe te eigenen, om dan tevensdoor middei zijner legermachten de suprematie van hetKatholicisme te herstellen. Zoolang de Oranje's aan de spitsgingen, waren wij machtig en groot. Waarlijk, de band, dieNederland en Oranje samenbindt, is allerminst een ijdeleband van traditie en conventie.

Maar als men de groote daden der uit dat helden-

geslacht herdenkt, dan is het wel noodig ook te bedenken,dat zij aan hunne grootsche roeping niet hadden kunnenbeantwoorden zonder den steun, zonder de medewerking,zonder het begrip voor hun streven, dat zoovelen der For-van dat Huis heeft gemaakt tot krachtige mede-arbeidsters aan het heerlijke werk, dat zij in en voor ons landhebben volbracht. Want men vergete het niet, dat Julianavan Stolberg met recht het geweten is genoemd van harengrooten zoon om haar onverpoosd aanhouden dat hij denheiligen strijd toch nimmer zoude strijden met onheiligewapenen, dat hij toch in alles en ten alle tijde het eeuwigemeer dan het tijdelijke achten mocht; dat Charlotte vanBourbon den Zwijger in zijn moeilijk leven een lieflijk rust-punt heeft bereid, waar hij nieuwe veerkracht won om tevolharden in de bijkans hopelooze worsteling met over-machtige vijanden eenerzijds en met miskenning en wan-trouwen van hen, wier zaak hij tot de zijne had gemaakt,andererzijds; dat Louise de Coligny bijna de eenige dertijdgenooten van Willem I is geweest, die de beteekenisvan het beginsel, waarvoor hij streed, het beginsel van