— 102 —
Dallas et Dermanos primatnm ^ ljneni tili! prae omnilius liaruin gentiumepiscopis in primitivis Oliristianao rcliMonis Noctorilnis, scilicot Imdiario,Valeria et ülatcruo) ac per daenlum caput ecclesiap ?etrns siopiavitIiabmiilnm, sinn» cp>oll»mmoil» minnens rli^nilatem, ut te participcm taacret.Ii nein e>>'o Kilxcster eins servus^ siiccessiuneguv incliAuus per patriarcliam^Arieiniu reuovans consirmu.
Die Rcdaction des codex Virdun. bei Dulmcit Inst, ile I.nrraine I.,prenves p. 8, Noten, hat in dem Obige» »»wesentliche Variante», fährtaber fort: conllrmo, ad Iionorem patriae duminae Ilelenae XiiKustao, nietra-polis einsdein indiAinae. tlnam ipsa telix per apostolm» ülatliiam n.1 uNnentranslatinn cum ceteris religuiis nniAnitice domini ilitavit^ specialilerrpivprovexit. Ilnins privilezii conscji nocixi aemuli communiono dirimantur,gnia -nnltliennrte nnienlantnr. Daß hier gerade der Apostel Mathias hcr-hervorgehoben ist, giebt einen Fingerzeig für das Alter und. die Herkunftdes Zusatzes. Das Stift des h. Mathias hieß früher Stift des h. Eucha-rius, so noch in einer Urkunde von 979 bei Hontheim l. 322. Den h.Mathias gesellt man diesem Schutzpatron erst im Laufe des ll. Jahrhun-derts hinzu, so in einer Urkunde von 1030 ii>. p. 363. Es steht also zuvcrmnthen, daß zwischen diesen beiden Zeitpunkten (oder gar erst seit 1053,s. o. im Tert) in jenem Kloster die Erfindung gemacht wurde.
vital.-lAi'ien, i^.eta 8. Januar I. p. S7t>: (bis conllriuo wie oben, dann)iiit Iionorem patriae dominav Ilelenae .^.unpistao > Metropolis eiusdem in->diAinae. (Inain ipsa kelix per apostoliini lVIatliiani a dndaea translatnincum vlavo ilomini ceterisgue Iidi'pnis ma>-nilive ilitavit ete.
Ib'smnot'u»! o. ZV. Bis indizenae wie oben, dcmn: (Inan, ips»kelix per apostolum Ulatliiam a .luitaea translatuin cum tuniva et clavodomini ceterisgue reliizuäs ina^nitlee ilitavit.
7) S. 29. ViV« - 4r/i'lcU ^.cta 8. danuar I. p. 776. lleternin, ipiadalias ipiogue Oomini relirpnas, non ininns «pianr claxnim ipsum veneranda»portaret, et privileKinm praeilictniu testatnr et eeelesia in nrlie 'Ilevericain lianore principis Vpvstolnrnm a>) ipso dedicata pro ipsis in sni tliesanri^ar.npli/lacio servatis in Domino xloriatur. (Inilius quam stupeinla reve-rentiae ina^nitniio delieatur, patenter nt aestimo declaratnr, si nnrim qnoilsuae sanetjtatis ileilernnt inilicinm all inemoriam rexmeetnr. Verissimanamrpiv majori»» relatious didieimns^ rpinil cpiidam reli^iosus miiltnmejnsdem nrliis episcopns, ilnm djxmrsas Iiuminnm aeslimationes ile islisdomini relirpiiis andiret, ilicentilnis aliis tnnieam Ilomini esse ineonsntilem^aliis »ntem pnrpuream x-estem ^ u>ia erat tempore passionis indulns^lpiibusdam veru piitantibus jllu>l piAnus anioris cali^as esse innnlli salx-a-toris, ilnm Iias inquam opiniones veritatis exipiisitione plurimnm desjde--raret dissolx-ere^, eommnnicato tam popnli l^uam eleri nee non orilinispionacliici eonsilio triilnaniim per totam civitatem inclixit jejunium, roxansomnes linmiliter^ yuatenus a IZeo peterent, ut alicui ex ipsis taut! Sacra--menti coneelieret intnentiam. peracto i»itur jejunio^ elerns et popnlusconvovantur in domo»! 8. I'elri lpiae linjus est eonserxatrix tliesanri, »Iiiliniis <Ie tota »inIlitiiiUne monaclnis electus, ocenltum Ilomini visurus, etpraesnli manltestatiirns, aream in lznam Ii. .^^riciiis Iiunc reposuerattliesaurnm reseravit: seil niox nl npertorini» introspectnrns levavit, oecnl^tum Ilei jiiilicium, cuutra ipioil nulluni est consilinm, xisum ei clausitpeulorum,
8) S. 35. Jeder Gelehrte vom Fach, der die Ausgabe der HerrenWittenbach und Müller mit der angeführten Waitzschen Abhandlung ver-gleicht, wird diesem Urtheile ohne Weiteres beitreten. Im Einzelnen kann
I