I N D E X.

fuHtn Comitatum Vcndidirunt.Quo euenit,vt S. Ludouicus 3 inComitum PallatiOjDominicanorum coenobium,xdificaret.39. M 1 n d a , EpifcopalisSaxoniotvrbsperhonefta, auftaeadignitate,primfua VVidekindi fundatione,a CaroloMagno,qui hunc Epifcopatum inftituit, quemadmodum & alios, Ver-denfcm,Paderbornenfem, Bremenfem,Ofnaburgenfem,Saling-ftadenfem,Hildefemenfem,&Halberftadenfem,addiuturnaspopuli feditiones compefcendas. Quodintelligeret infrene Saxo-niar populu/erocemqjeiusgentis animu, poflereligioneconti-neri,atq; mollefcere,armis vero placari non pofle. Cum nullumomnino vinculum fit,quod politicas focietates,ardtiuscolligat,quam vna,&folaorthodoxa religio,quam a religando, La<ftan-tius,contraCicerone,deducit. Quodquidem,falutarevnitatis,& firmifsimu Imperij munimentu ac vinculum, quando in Ger-mania,&Belgio, infauftonoftroatuo,ruptum , diflolutumquevidimus,quantis calamitatibus,florentifsime politia: implicata:fuerint,nemo eft,oui nefciat. Proinde Carolus Rcx,fuba<fta,&inProuinciamreda<ftaSaxonia,odoEpifcopis , non Ducibus,eam diftribuit. Henricus lmperator pater Ottonis,cum annussgcretur.poft natum Chriftum, D. CCCC. XLVHI. deuiifta Da-nia &Iutia,quse veteribusCherfoncfus Cimbricadicebatur,ar-morum ftrepitu acgladio,viftosparere coegit ,conftituto apudHeidebam,quf nunc Slefuicum dicitur,Marchione.Vcrum,quianon eft diuturnapoflefsio,in quamgladio,nulla regionishabiraconfiderarione,introducimur, Dani,!umpta audacia,Marchio-nem fuum,cum omni militium prarfidio, trucidant. Hinc OttoImperator,nouisdedu<ftis in Iutiam copijs,cumhancDanorumrebellioncin vltusfuiflet , obferuauit , robuftifsimam gentemmeliusmanfuetudine,& religione, quam ferro,fubiugo cotine-ri pofle,itaque,Marchionatus a patre inftitutum ius , palfuseftantiquari,& rtes in Dania Epifcopatusinftituit, alteruSlefuici,alterum,in Ripa , tunc non contemnendooppido , tertium,inVVanaalis Hollatia: propinquis,in oppido Oldenburgo.43. M o n a c v m , Munchen, vrbsBauariae , ab Atternocondita,a Lodouico quarto ampliataeft,iuxtalfarum (fluuium,qui no nrocul a Pleteingio fe Iftro aflociat)fita,redu<ftainde perErneftum. Ptolomatus hanc Abadiacumvocat.Huius vrbisme-minit Sigcbertus. Tempore OttonisprimiperHenricumBaua-rix Duccm Monacum inceptum eft, temporevcro Alberti F.pi-lcopi duo parochiahabuit. Vrbshatc lub Germania: c<uitatibusprincipibus fubietflis, pulchritudinearcemfibivendicar. Sunctamen qui primitus falutisanno,ii7j.numero hanc vrbem inue-ftitam fuifleab Ottone DuceBauaria: fcribant. Xenodochiumvero illius anno noS.aufpicatumfuiflc fcrunt.

Hac Francilcus Ircnicus.

N.

sj. N O v F. S I V M,infigneDiocoefeos Colonien.oppidurti,non quidem in ipfa Rheni ripa, led inter medijs aliquot pratis,inter oppidum & flimium pofitum.-reliquijs S. Quirini,& longaCarolisandacisobfidione,nobiIe,multisque immunitatibus, &priui!egijs,abImperatonbus donatum,grauiterbelio Colonie-fi adfiigitur,anno r ? ii s.Neuwenarius cnim Comes.qui Truchfe-fij prolligati Epifcopi parces defendebat,aliquot figna pediium,equitumq; turmase Gelrig oppides & Berka,fub id tempus euo-cauipad Nouefiumper infidiasoccupauum. ArchiepifcopusBauarine L>ux quia hoftes plurimum huic oppido infidiahatur, iampridem prxfidium Magiftratui obtulerat, led is,fuis viribus,oppidiq; fortitudinisfret',illud repudiabat. Prseterea,partemuri iuxtaRhenenfem portam ciues,SenatusImperioerant detno-Jiti, vt vallum nouumatdificarent , fed&ciuium excubiv,mi-nus erant freoucntes, negIigentioresque,quam eflefolent. Nonlatuit hoc Ncuwenarium , quarecopias fuasNouefium ducensio .Maij ,intempeftateno<£tc,partetn illai uper riuuJum,quomo-la voluitur tranare,& fubipfismoenibustacitead Monafterinmvl^ue.cui MonsMariac nomen eft,adrepereiufsit. Quibushocniandatum erat,admota fca!a,quendam (vtaiunt)murosafcen-dere,&quidin vrbeageretur,explorarepratcepiunt. Is,tra<ftumilium obambulas,neminem inuenit,eratque altum in oppido fi-Ientium,datoigiturfigno , fociosvocat,qui plurimisadmotisfcalis,murosfuperant,& in oppidumpncipites fefe demittunt,portam confeftim martulis,malleolisque,ferisdefie<ftis,aperientes.Neuwcnariuscum equitatu in luburbio portam obferuabat.Audito vero figno , &\iam vidensfibi patefadam ,celerrimocurfu,in vrbem aduolauit. Ciues,equorum hinnitu atque ftre-pitu,lioftiumque clamore excitati, arma quxque obuia rapien-tcSjfeminudoshoftibus fefeobijciebant.Equites,ad portam Ho-norisproperantes,acolle<ftisciuibus,qui excurribus vallum obiecerant,impediti,fo; um occupuruc. Ciues,duierfislocisextraordinem pugnabant,quorum 14. circiter occiduntur,interquospratcipuifuerunt ConlulStalius, Arnoldus Fratius , HenricusSchirmer,lchol? moderator,Melchior in .Milledonck,& HofpesinDulcken,alijmulti emoenibusfefe demitrentes, perquefof-ius nataiues ^cuadunt, hoftes vrbe potiuntur.Rcs vcro proditio-

nisfufpicione,minimecarebst.Difpofitisexcubijs,mane iamfa-<fto,in ciuiumatdesruunt, ciucscapiunt,pra:ciofa quarquediri-piunt,& in vtriufquefexus homines, nullo difcrimine,inauditatruculentia,defa:uiunt. pra:teraurum & argentuin fignatum &non fignatum ,fa<ftumatq;infedlum,pra:teromnem fupellcdi-lem, annonam, & mercimoniaqui hoftis rapuit, infuper ciuesfuum ,vxorum,&liberorum fuorumcorpora,intolerabililytroredimere,armaq;omnia peneshoftes ipfosdeponeredebuerut.Necid fatis erat , ledfingulispene feptimanis pra?fidia muta-rflntjvt prioribus prcdaiam onuftisabcuntib 9 ,nouafuccederet,qu^magis^magisque ciuesdepilarent.Opulentifsima,&pcneincredibiliserat preda,quam in hac vrbe Neuwenarij milites inuenere,omnes enim rufticoru opes,omnium nobilium & monafte-rioruthefaurijCimeliaatq; ornamenta,imo quorundam ciuiumColonienfiu diuitiaejnc crant apud amicos depofita; quod nullitutiori loco.quam Nouefio ha:c concredebant.Ex folo monafte-rio Regularium, pra:ter annona: magnam copiam, praeter orna-menta preciofilsima,pra:ter argentea vafaplurima,etiam XIX.calicesargenteosatquedeauratos,rapuere.Erat hoc monafteriuprimis fundatoribnsin agro fuburbano quondam edificatum,&anno 1583. initiotumultusTruchfefianiabipfisNouefianis,nequid cx eo ciuitas caperet detrimenti,dirutum;vt etiam camposfuburbanos defenderent miferi,qui ne pomeria,nc mcenia, imo,neforum quidem ipfum defenderunt.

o.

3. O R S A O.

53. O s T i a E,portus.VideportusRomanusin Indice

P.

S6. P anormvs, maximecelebris,&vetuftifsimaSici-lisvrbs,quamvulgo,Palermoindigetant,Polybiusin duaspar-tesdiftinguit. Vetcrem,Palatapolin, Nouam,Neapolinnuncu-par.Sed ThomasFarellus,quatuoreiusregiones,infuadcfcriptionecortftituic. Situadmodumiucundo,&agro vbere gaudet.Nam frumeti,vini,olei,fegetis,& meilitarum arundinum, adeofoecunduseft,vt Liberum ac Cerercm.omnesque humane focie-ratis conferuatores planetas, in eo honeftando,liberaliter interfe contendifte,exiftimentur.

ji. P h r v s 1 a, vel vt Appianus Alexandrinus , Perifia,mediterranea T ufcorii vrbs, de cuius initijs ha:c Marius Podian*cotnmemorat. Noe,ait,quem anriquiras Ianum vocauit,inIta-liam poft vniuerfale diluuium profeflus , &in lsEuam Tyberi*egrefliis,colonijs XII. feu pagis,hoc fitu,qui Vmbria vocantur,conditis,vicumdeinhisin collibus atdificauitex tugurijs,vtiillorum temporum ferebat ratio , nomine indidlo,Turrena: Au-guftalis,feu principalis, ftaturoq; vt ad certum lunr noua: diemhuc adfe,tanquam caput&regem honorandum fingularum co-loniarum Lacumones,feu prxfides accederent.Is eft locus,queranuncBurneam corrupte,proTurnaa feu Turrena, Perufini no-minat. Vallisfubiefla,qua: interhunccollem,&aIium propin-quum,in quo dein aliapars ciuitatiscondita,vt decemus, intererat,Vallis lani diftafuit,& nunccorrupte, Valianum apellatur.Hactanta: vrbisinitiafuere CCLXI. poft vniucrfalediluuiuraanno. Dein centum quoque & viginti annis elapfis, magno in-crementoloci altero in colle,qui contraerat,vbi nunc mons fo-lisdicitur ,a:dificiaquoque conftruxere Armenij Ianigeni Gry-phonij,cumfiIijs & nepotibushucex Armenia profe<fti,comi-terqueab Ai menio Ianigena recepti;a quo collem hunc incolendum fumpsere,quem domicilijs exafdificatum, Perufiam dixere,feu Gryphoniam,idcm enim Iingua Schyticafignificat, ipfamq;gcntem Perufinos,feu Gryphonios,ab infigni Gryphi,quod eiujgentis Ianigenaru erat, & Perufini ad hunc vfq; diem,conferua-runt. Exin crefcenribus indies a:dificijs, C C C C L. poftGry-phoniorum aduentu an. qui ab vniuerfaJi diluuio D.CCCLX.fuit, arnbo hi colles, vna cum interiefta valle, moenibus a Tar-contecin<fli, iuffuque Tyrrheni Maronij in Tetrapolim redadi,vt Appianus Alexandrinus tradidit.Eam vrbem indeplurimumauxerePelafgi,qui Crotonem ceperant, vtDionyfiuS Halicar-naffcusfcribit. Trogum cum his autftoribus ita conciliari pofleputo,vt cum Perufiam ab Achatis condiram ait,refe<ftam au-iflam vedicere cenfeamus, C. VibioDuce:frequenterenim con-dendi vcrbum,fcriptorespro inftaurando vel ampliando folencvfurpare.Ceterum,vniuerfamiftius vrbis hiftoriam dare,vt nechuiusloci,ira nec noftri eft inftituti. Plura de eius magnificetia,ftatu etiam idflifto,pra»ter Marium Podianum,qua:dam Iaco-bus Middendorpius,fuisde Vniuerfitatibus Iibris,& omniumaccuratifsime, Albertus Leanderrecefet,quipra:clarifsima etiahicorta ingeniacommemorat.Iureconfultos, &mitioribuslitcriscomptos,item bellica claros virtute,fummosftatuarios,fculptores.atquepidioresjqui temporibus exaiftis Perufia: fplendorifuerunt. Has & fimilesdelitias, qui guftare,& pernofcere velit,iam c6memoratos,prcrer antiquos clafsicos fcriptores, cofulat.53. P o R T v s R O M A N V S, ac Oftium, veterem Lati;

ciuita