I N D

numermn & nom!-naquo3attinet,re$ inliunc modum fehaber.

HanfaT?utonica,vt fupradiximus,ab extrema parte Finici fi-nus qua Liuoniam refpicit,initium fumens,&ad Rhenum vfquefc extendens,multarnm diuerfarumque Prouinciarum tra&umcontinct,qui Hanlar ambitu fiue circulum, vt vocamus,comple-ftitur,videlicet Liuoniam,Boruffiam,Pomerania,Megalopolia,MarchionatumBrandenburgen. Saxoniam,Holfatiam,DucatnsLunenburgenfcm &Braunfuicefem; F.pifcopatus Magdeburgenfem,Halberftatenfem,Hildesheimenfem,Bremenfem ,Furden-

fem, Ofhaburgenfem, Mcmafterienfem, Paderbornenfem, Min-denfem: GomitarusSchauvveriburgenfem,Hoienfem ,01den-burgenfem, Lippenfem, Drepfeldenfem : Item DucatusGeldri-cnfem,Iuliacenfem,Cliuenfem, Montenfem, & ZutphanienfemComitatum,Tranfifulanasquoque Prouincias,& FrifiamSep-tentrionalem.

Porro,iftorum Ducatuum,Epifcopatuum, Comiratuum,acProuinciarum Ciuitatespra:cipua:cum fuis appertinentijs,fub-ieftis oppidis,villis,pagis, caftris,non omnes,led certo numeroa qute ex padlo, nominatim in focietatem reca:pra:& admiflic,Iu-ris Hafeatici cefentur. Diuiditur autem Hanfa Teutonica in quatuor Regiones,Lubecenfem , Colonienfem,Brunfuicenfem,&Eoruffia: prouinciam.

Lubeca, ex confenfione, rotius Hatjfeatici foederis caput, acfua: etiam Regionis primaria ciuitas fub fe habet Vrbes Hamburgam, Roftochiam, VVifmariam,Stralfundam,Luneburgum; Exharnmfex vrbiumarbitratu conuentus,vel totius Hanfa,vel aliqnarum,proutres exigit ciuitatum pratcipuarum indicantur,conJcribunturque.

Habet autcm Lubeca pratter iftas fex ciuirates, quas VVanda-licas vocamus, fub Je Pomerania Vrbes,Stetinum, Anclcmiunr,Golnauam,Gribfvvoldam,Colbergam,Stargardam,Stolpam.

Colonia Agrippina, primarialecunda: Regionis ciuttas (ubfe habet,VVei"aliam,Duifburgum,Embricarn,VVarburgum,Vn-nam,Hammam,vrbes Cliuen.& Mafkenfes.Monafterium,Ofnabrugam,Tremoniam,Sulatum,Herfordiam, Paderbornam,Lem-gouiam,Bilefeldiam,Lippiam,Coffe]diam.Et hasquidem VVeft:phalicas.-Neomagium, Zutphaniam,Ruramundam, Arnhemia,Venlonam,Elburgum,Harderuicum,Gelricas cittitates.Ex tran-lifulanis,Dauentriam, Svvollam, Campos. In Frifia Septentrio-nali,tres,Groningam ; Bollvverdam,&c.

Brunlvviga,prfmariatertiseRegionisHanfeatici ciuitas.hasfub fe concinet Saxonicasciuitates ,Magdeburgam , Goflariam,Embecam, Gottingam, Hildesheimium, Hannouerium, Vlfam,Euxtehudam,Stadam,Bremam,Hammelen,Mtndam.

Gedanum fiue Dantifcum,quart« Regionis,& Hanfa: & pri-maria Boruffia:ciuitas,qua: Prouincia,& Ducatus vniuerlus,cum omnibtts ciuitatibus, oppidis & pagis, IurisHanJeatici eft.Pra:cipuas ciuitates habet, Regiomontium, Colmariam, r hor-nam ,Elbingam ,Brunsbergam , &cum his tresin Liuoniaciui-tates, Rigam , Dorparum , & Reualiam,qua:germanico vrunturidiomate,reliquis Prouinci^incolis peculiari,ignota,& barba-ralingualoquentibus.

De his lacri RomaniImperij focijs Hanfa: ciuitatibus,ntultapraclaregefta Crantzius, alijqucHiftorici commemorant, pra:-rer ea, quac earundem fociarum Ciuitatum Regeftis Jiue Recef-fibuscontinentur,qua: omnia enumerare,nrmis longum eft.

Conftat,mediantibus hisciuitatibusmaxima fscpebellafupprefta.earum quoquc arbitrijs,vicinorum Regum ac Prirrcipumdifcordias Jopitas, inobedietes ac refraiftarios in officio retetosfuiile,idque velS. Romani Imperij Auguftis requirentibns, velipforummet Principum, aliquando etiam communitatum lub-miffione,ea compromilfi forma,vt,fi qnarcontendentium patti-um,earum rerum , qua:xquf &iuft* vifseeffent, vel fufcipere,autadimplerencllet, focietas Hanfi totain parentis,conuetaq;aut atbitrata obferuare volentis, partes tranfire,eius defenfionefufcipere,eandemqueconfilio,opibus,&armis iuuarepoflet.

Quomodo verb iiliusHanfieTetironicae ialutari concordia,nc Gernrania noftra, ipfa quoque Italia ab externis Principibtts,< xorbitancib^nouisimpofitionibVocuti pofl"et,totispropemodit quadringetis annis auerfum, prohibitumq; fuerit,quia noto-riumeft,atque cx ijsquerelis, quasImperijordinib 9 in ComitijsRatifponenfibus, & poftremis Auguftanis focia: ciuitates exhi-buerunr, fatisconftat, nihil opuseft ca fingilatimcomemorare.

Tantum hoc vnum addam,ad pacem publicam,intj; ipfis ciui-tatibus cocordiain conferuada, ac ciuiies fimultates,feditiones,xnreftinof jtic motuscttracaedem & fanguinemcompefcendos,> a:-Tt Teutonicam adeo falutares ac fanflas habere leges,s t melioi es exco^itari nequeat,quas,fi in vfum reducere licerer,habe: mus hauc! dttbie Relpublicas magis pacatas, & conftaret Magifiratibusfuaawftoritas, fubditorum quoque ac ciuium integraeiTetobedientia,quodnoftrsretiam a:tatis exempliscomprobarip c ftet; n - fi de Principum viroxum erratis aliquid dicere,pencu-lofumeffet.

E X.

48. A r 1 m I N V M, RomanuIaeinTtalia Op. munitum&relegans,cuiusmemoriam vfurparunt perfaepe Liuius,Ca:far iilComentarijs,& Lucanus.A Vitige Gothorum Rege,quondagra-uiffima obfidione preffum, & a Ioanne Vitaliano Imperatoris Ittftiniani pra:fedto,egregiedefenfum,Procopius,Blondul'q; tradi-derunt.Ariminiconcilium habitum,circa D.Hieronymi tempora,cui ipfe pr*fens fuit,Leander ex alijs perhibet,ca:terum ab Ecclefia Romana,id inde fuiffe rccifum.li. Arnspergvm.

8. s. Avdomari f a n v m Artefia: Vrbs munitiffima opuleta,& prarpotens, sedilicijs pulcherrimis,ac fumptuofisdecorata, Anno quinquagefimonono,poftfatalem Morinica-fum,Cathedrali ecclefiaexornatur,qua: CameracenfemantiquaMetropolitanam agnofcit: In notta Epifcopatuum Belgij conftiturione inchoata,cniits quidern inter catteras htec caufafuit. Cofe6lo,quodcumHenrico Gallorum RegePhilippusHifpaniariiRex,mortuo Diuo Carolo Quinto, & Maria VngariaeRegina, adordinandam Prouinciatn reuocaretur, furrogata fibi MargaritaAuftria,qua: pro abfente,Belgium regeret,veritus, nefumotis,quodcuraturum fe promiferat, Hifpanorum prafidijs,his,quinouac Religionis cupidi eflent, fceminx, quanqatnfortiffima:,prarfetturam,in occafionem raperent, qualiberiusgraffarentur,nihil otquecauendum fibiduxit,abhis,quirebus praefedii erat,quam vtdarent operam, ne quid facra detrimenti caperent.Quod,quo faciliusficrct,vt noui,per celiberrimas quafqueciuirares ordinarttur Epifcopi,ipfe tunc a Paulo IV. Pont. Maximo,& obnixe petijt, &non multopoft tempore,impetrauit. Nam,latifftme,totprouincijs,tot vrbibus imperans, vix vnum,atquealterum fu3t,ditionis Epifcopum habebat.Tresitaque in fuoBelgio Archiepifcopatus,fiue Metropoleserextt, Mcchlineam, Ca-meracum,Vltr2ieftum, & tredecim cathedralesfedes, quas triirMetropolitanarum fuffraganeas effe voluit.

Mechlincenfem, nouam Metropolitanam, nouis Epifcopari-buspraeeffevoluit Anuerpienfi, Gandauenfi, Brugenfi,Iprenfi,Bufcoducenfi,P.ura:mundenfi.

Cameiacenfi Metropolitan^ fubiecit Atrebatum,Tornacum,antiquas Epifcopales fedes,ex nouis vero, Audomarum,&Na-murcum.

Traie<ffefi,Archiepifcopali,nouasattribuit fedes F.pifeopales,Harlemenfem,Dauentrienfem, Leouardienfem.Gruningcnfem,& Middelburgenfcm.

B.

^7. B e r g A,pntcipuaNorvvegi? Vrbis,reiftain Septentrio-nem mter montes pofita, antiquiffimaeft,vt, cuius PomponiusMela,Plinius,& alij Grarci fcriptorcsmeminerut. Itaenim MelaThule,Belgaru, inquit,littori appofita, eft Graijs & noftriscele-brata carminibus. In ea,quod Sol longe occafurusexurgit, bre-ues vtique no&es funt,fed per hyemen, ficut alibi,obfcura:,arfta-te, lucida:, quod per id tempusiam fe altius euehens, quanquamipfenoncernatur,vicino tamen fpledoreproximailluftrat:per1'olftitium vero nulla: quodtum iam manifeftiorno fulgoremmodojledfuiquoque partem maximamoftendat. Ha:c Pompo-nijverba,& veral"unr,&fitumThules,&eiusdierum& noftiuvarietatem,& crepufculorum longitudinem,&Bergefem hancvrbem fibi cognitam manifeftedeclaiant,fi iliud;Longe occafurus,ficcapiatur,vtintellegamus, Solemlonge temporecircaHorizontem, velut occafurum, verfari,& vix tandem occidere;Si ficlegeremus, Quod folloge occafurusbreui exurgit,clarioreffet,& apertiorfentenria. Necmirandum,fi voculadefit,cumPompanian^ fententi^ initium mendofum effe,Becanus accura-te obferuauit. Pro eo enim,quod fcriptum cft,Thule Belgarumlittori appofitaffegendum.ThuleBergorumlittori oppofita.Vadianus, cxteraparumadrem facientia philofophatus , locummedofum reliquit,ttec exctifari leftio poteft,errore in ipfum Melam reieftojcumhicperfpictte demonftrct, fe optimenouifleThulesa Belgarum littore immenfum interuallii diei longidutinc annotata. Ne vero quts pntet me de recentioru obferuationcmendum hoc tollere,atqueidcircoputet,Bergos Pomponionofuiffenotoscommentitiumquehoc effe,quoddico,Plinium au-diamns,Sunt,inquit,qui &aliasprodunt,Scandiam, Dumnant,Bergosmaximamqueomnium Nerigon,ex quain Thulem naui-gaturBergos, haud dubie Plini'ex Poponio, vel eiusprsecepto-ribusaccepit,vt nihil dubitandum fir,quinBergorum littus, noBelgarum;&oppofita,non appofita,fitlegendum. Exquo&il-lud liquet,diligetiorem Melamfuifle, qui nofcet Bergorum,quipopuli Norvvegia: ftintjtttori oppofitam Thule. Cum PliniusBergos,a Norvvegiafccludat,Bergaautem fiueBarga, vel Bergcvt Pirckhamerus,vel Berges vt Sigifmundusab Herberftein, vcldenique Eergae, vt fpeculttm?diiftio eft Cimbrica,cuius interpretatio, vrbisfitum,portus,capacifquenauiumftationis,commo-ditatem haudin eleganticonfideratione, exBecani philofophiadefignat. Berg,fiueBarg,earum vocularum vnaeft,qua: conuer-

f»,