I .N D E X

L I B R I Q_V A R T R

A.

I». Alost VM SrAldenardum inNeruijsaGothiscircaan-«umapartu virginisCCCCXI caftella fuifle extruftajocum-<jue a VVandalis diftum VVant, Meierus in AnnalibusFlandri-cisau<ftoreft,Ea namqe tempeftate.tanto numero Germani Rhenum tranfiuerunt, vt Belgicam omnem, aut fubmotis,aut viiftisincolis occupauerint. Qua de re D. Hieronymus ad GerontiajInnumerabiles, inquit, & ferocifljmar nationes vniuerfas Gal-lias occupauerunt,&c.

If. A morfortia.

A n s e a T i ci Teutonici fcrderis,quiafrequens,in multisVariorum oppidorum defcriptionibus mentio incidit,ftatui hicfemel eius focietatis originem, caufas, loca, quot etiammem-bris & ciuitatumnumero conftet,enarrare,&, in Hanfeaticoruoppidoru enarratioibus,Ledorem huc femper remitterc. Aquadringetispropemodumannisretro,Hanfeatica Societas pluri-tnarum conlpicuarum ciuitatum, in laudabile S.Romano Impe-rio,cun<ftisque Regibus ac principibus Chriftianisgratum pro-batumque corpus coaluit,non inaliud,quam,vtcum animoruconcordia,opum, bonorumque vim propulfarent, certisqj le-gum & falutarium conftitutionu medijs, commerciorum mer-catorumq; vltro,citroque commeantium fecuritatem confer-uarent,fecuritatem, inquam,no quamlibet,fcd optimis legibus,difciplinjque regulis, varijs exornatam, eo tendentium,<juo norantum intercommerciaexercentes, morum honeftiorisq; vite,tum etiam fanftarum legum ratio conftare, acconferuari, fedimmoderara cupiditas, fine difcrimine aut delebfu, quafli-bet res, ad quoflibet externos barbaros, inprimis vero Chriftia-nis Principib"inimicos perferedi, danofa licetia, moderationecohiberi,ac ratioe cbftringi,intraque fua fepta contineri poflet.

Porro iliud laudabile, fociarum ciuitatum corpus, H ansaTevtonica ,Gothico,antiquiori vocabulo, nuncupatum,ex conterminis vrbibusBalthici maris,Oceaniq; Germanici ac-colis,initio fumpto,a Finico finu, ea parte,qua Liuoniam refpi-cit,adtra<ftu vfqueRhenicoadtum,quia prxdi<ftisfuisfalutari-bus legibus,breui tepore pulcherrimi inftituti propofitique in-fignem docuit effectu, redditifqueterramarique pacatis itine-ribus,honeftis,ac difciplina ornatis comercijs,viam aperuit. Abexternismaximis Regibus,principibufq;,itagratum,probatum-«juehabitu fuit,vtilliusfubditos,MercatoresHanff Teutonic*appellatos,domicilij iuribusin fuis Regnis cohoneftados,vari-is etiam priuilegijs,immunitatibus, exeptionibus,libertatibuf-que prouocandos exiftimarent,Quar res tamen,in diuerfis regnisimporiales Curias.fedefq; (Contoria vocatas)conftituendi oc-cafionemdedie.Quarum quatuor potiffim^mulcotemporefue-runt.Prima, eaq; antiquior Brugis in Flandria, nobiliifimo Bel-gif Comitatu.Altera Lundini, in Anglia ad Tamefin.Tertia No-uogardi*, MagniDucis Mofcouiac ciuitate. Quarta, Bergat inNorvvegia: Regno. Trespriori loco nominatat,etiamnum ho-die extant quidem,fed turbato rerum ftata,parum quietat.Q^uar-ta vcro ob non praeftitam a Magnis Mofcoui* Ducibus fecurita-tem, acentum propemodumannis, tn vfueffe.frequentariquedefijt.Etfi varijs de caufis,vtilitate cxteris pratftantior fuerit.

Quoautcmiftius didiat Hanfeaticae focietatis, Emporiorum-«Jue res ftabiles,magifque firme effent,nec a quibufuis facile tur-barentur,aut temere fuis iuribus exueretur,primis eius auftori-bus operac pretium vifum fuit, alicuius magni,atq; infignis prin«ipis vicini audboritate, protcftioneq; resEmporiorum comu-nes confirmare,ftabilireq;. Quam ad rem,cum magn* focietatisMarianorum in Pruffia quonda.m Magiftri, pra reliquis omnib',quam maxime idoniei vifi funt,iftis ipfis Hafat focietas prote&i-©nis honorem deferedum exiftimauit,nec id temere, fed magnismagna confideratione dignis de caufis.

Primum,quod focietatis Hanff Emporiorumque res protegi,defendique eorum Magiftroru inprimis intereffet, propter vi-cinum Magnum MofcouiatDucem,neillicitis,aclegibusolimImperatorum,tum etiam falutaribus eiufdem Hania: Conftituti-onibuscontrarijs commerciorum exercitijs, vetitaaduebbioneauri, argeti,ferri, cupri,ac fimilium rerum ad vfum apparatum-«Jue bellicum neceffariarum eius potentiaaugeretur, inque vicioam Liuoniam iuris Marianorum Prouinciam armaretur.

Deinde, quod hic idem locietatis Marianoru Magifter, ea ma-risBalthici loca,portus,ac fluminum oftiaexitufque poffideret,per qu* variarum mercium genera copiofa mercatorum alpor-tatione,commerciorum beneficio,ad omnia externa regna Lufi-taniat,Hifpani*, Angliat, Galliat, inferiorifque Belgic* opulen-tiffimasprouincias, fefequafiexundarent. Ideoque iseffet, qui& ciuitatum fociarum & Emporiorum iura defendere, conler-uareque poffet. _

Itaque & i es ipfaedocuit, & probatjHiftorij teftantur,quo

modo ciuitatum fociarum Emporiorumq; iuribusfaluis defea-fifque,nort folum barbaroru vicinorum potentia,excrefcere,vi-res, augmentaque fumercnon potuerit, difciplin*que habenismoderatacommercia,vbiquegentiufloruerint,fed &Chriftia-norum Regum potetia,magna cum tranquiliitate, pace,5f quie-te fubditorum incrementa fumplerit.

Contra vero,res ipfa loquitur, ac pr*fens deplorandus Liuo-ni* ftatus, omnicommiferationedignis,palamfacit, Serenifll-mus etiam Polonorum Rex, ea, qu* ad manum eft,experien-tia cohfequitur, quantodifcrimine Chriftian*Reipub.apaucisannis quo Omniscura Hanfeaticorum Emporiorum iura defen-denda depofita fuit, Barbarorum nontantum pontentia, fed &faftuscum intolerartda fuperbiaexcreuit,eoqueaudaci*perua-ferit,vt neminem timendumamplius,fedquofuis armiscrude-liffime infeftandos putauerint.

C*terum,cum in dubium trahi poflet, vtrum tantorum bono-rum cum adeo extremis malis calamitatibufque fadba commuta-tio exEmporiorum ruina,eorundemque iurium violatione,ariginem traxerit, oper*pretium eft, paulopropiusinformari delegibus & dilciplina fociarum ciuitatum Emporiorumque, exmultis,potiffimasqualque conftitutiones in mediu proferedo.

AtPrimo quidem eam, quavetitum fuitpericulo capitis,nequifquam qui iuris Hanfeatici non effet,emporiafrequerttaret»

Secundo,Ne quifquam via regia relidla, peranfradf 9 circum-uagando.vetitos prohibitofq;portusfrequerttareauderet.Cur-hoc?Ne ifto pr*textu, quid prohibitarum mercium clam inue-hendi pateret via, Emporiorumque Pr*fidibus vifitationis irt-uedtarum,cuius generis merces,prohibiti ne,an liciti effent,me-dia eriperentur,Pr*fcinderenturque.

Tertio,vtomniscommercandiratio cum Barbaris, fola per-mutationeconftaret, ne quifquaemptionisac veditionisvfumexercerepoffet,idqueadconferuationem excutionemque eariSiegum Imperatoriarum poft Gothicas excurfiones promulgatarum,quibusfitfeueraprohibitio,ne non tantum Barbarisauriinon pr*beatur,fed etiamfi apud eosinuentumfuerit,fubtiliau-feraturingenio.

Quarto,ne ad eofdem Barbaros quifquam metallorum genera,puta,cuprum,ferrum,ac fimilia tormentorum aliorumue armo-rum cortficiendorum vfibus apta,aut talium artium opifices ma-nuarios importare, introducereue aud.cret,prout h*c,iftiufquegeneriscopluresfimilesconftitutionesinter falutares ciuitatuEmporiorumque leges inueniuntur. Quas quidem leges,confti-tutionefquefalutaresquoniam Emporiorum Pr*fe<fti Mercatores vltro,citroque comeantes adamuffimcoferuare coegerint,in tranfgreffores feuere, animaduertentes, non potuit Bai baro-rum excrefcere potentia.Itaque vicini alma pace cum magna fe-curitate fruerttes,omnem hoftilem Barbarorum impetum facileeuitarut,fuas vei o Chriftiani vicini Reges acprincipes virespotentiamquein immenfum auxerunt.

At vero, poftquam nuper noftra memoria, iacente iam pror-fus ac depofita reftaurationis Nouogardici Emporij fpe, Britan-nicagcns fibifaseffe putauit focijs Hanf$,ciuitatibusimpuneinfultare,vt a quibuscapite quafideftitutis,nihil metuendum am-pliusforet,Quomodo nb tantum barbarorum legatos ad fe euocare, eofdcmquc diuinis pefle honoribus in Angli* Regno ex-cipere,deque inufitata.nec audita vnquam antea Refidenti*fe-de,non proculaS.Nicolai portucontrahere,concludere, eandcque iam vigirtti quatuor annorum frequentationeconfirmareaufi fueriflt,quia publicum, notoriumque eft, eandemque auda-ciam & Dani* Rex valde ingratam habere,incufare, & coercereincipit,probatone alia non mdiget.

An vero rton etiam ifta pcrmiffa circumnauigandi, inconfue-taque loca freqerttandi licentia Barbaros omnigenere armoru,magnaque tormentorum copia,nec non & aueftioneomnisge-neris metalloru locupletauerit,fiquis negarevolet,isante pro-bet neceffe eft,Barbaros,illorum copiam abundantiamqueanteiftam vlurpatamlicentia, habuiffe,quod nemo facile infepro-bandum fufcipiet,cum public* Rom. Imperij falutares conftitutiones.talium commerciorum vfum,lub grauiflimis poenis in-terdicentes.rei veritatem probent.

Manifeftu ergo ex his eft,qu* fuperius de pr*ftantia,atque ex-cellentia Nouogardici F.mpOrij, qua reliqua fuperaffer, obiterdi<ftafunt,veriffimaeffe.Ideoque Chriftian* Reipub.imprimisvero Sereniff. Poloni* Regis intereffe, vt ea Emporialis refiden-tia,loco commodo atque opprtuno, pro horum temporumcortuerfiorte ac pr*fenti rerUm Liuonicarum, quam Mofcouiti-carum ftatu,in integrum rellituat.

H*c ita in genere,de EmporiorumHanf* Teutonic*initioprogreffu,vtilitate,cafu&reftauratioe breuiter dixiffe fufficiat.

Ad trattum vero, fiuefitum Hartf* Teutonic*,eiufque mem-bra,ac diftributioneKi, tum deniquecciam ciuicatumfingularu

t nume-