Druckschrift 
Critica Quadripartita : In Qua Plura Recens Inventa Et Emendata Circa Geographiae Artificium, Historiam, Technicam, Et Astrologiam Scitu Dignissima Explicantur ; Opus Posthumum
Entstehung
Seite
226
Einzelbild herunterladen
 

226

Caput II. Tarif IV.

quia ipfimet fpiritus cxaecrbati fuamälignitate etiam afticiunt maleOrgana,&:partes corporis, per quascircumferuntur: dein de ipsa quoqueOrgana, Sc partes corporis morbidasatque corrept# motum naturalemfpirituum vel omnino fiftunt,vel ccr-te difficilem , ac dolorificum - rfcd-dunt.

Secundo cofdem fiderum in-fluxus, Sc atmofph#r# alterationesmagis experiuntur , quibus totiuscorporis ftru&ura, Sc proinde ipsimetfpiritus funt paulo fubtiliores, quamqui funt crafsioris Minervas, acgenijaliquanto durioris: cuiusmodi difcri-men etiam eft inter eos, qui inge-nio multum operantur, Sc inter eos,qui manibus laborant, Sc corpustantüm exercent: priores enim mul-tum operando nobiliores ac faniorcsfpiritus depafcünt, Sc peiores^rcti-rient: pofteriores malignös ab dete-riores cönfumunt, Sc meliores re-fervant. Unde priores multum ope-rando deficiunt , pofteriores mul-tum laborando fani perfiftunc. Por-ro etiam luxus, Sc vitabeftialis fpiri-tus faniores corrumpurit, Sc 'tenuisvidtus Sc alimenta crudiora*fubtilio-res fpiritus nun fuppetunt. Didlo-rumautem ratio eft ; quia ficut du-riora,& graviorä corpora, videlicetoifa, lapides; metalla See. difficiliüsmoventur, Sc alterantur, quam cor-pora leviora, ac fubtiliora, cujuS-modi eft fumus, vapor, Sc exi ala-tio &c.,ita fpiritus crudiores ac craf-liores difficilius moventur , Sc alte-rantur, quam fpiritus tenuiores, acfubtiliores. Certe culices ,ac mu*{ex See. , utpote animalcula tenuifti-ma,quamvis leviflimam atmofph#r#alterationem prasfentiunt, quam nec

bos, nec afinus, nec elepbas,aut dro.medarius tarn fabile animadvertunt.Neque mirum eft; quia nulla pri-»marum qualitatum, calor videlicet,frigus , humiditäS, aeficcitas ( exquarum cxceiTuomnisfereoritur at-mofph#r# alteratio) tarti cito pene-trare poteftfaut alterare corpus ali-quod Vaftum , atque obefum , ficurpoteft pervadere,& immutare corpu-fculum tenue, atque fubtile.

Tertio cum mollior plerumque,magisque delicatus , vel potiüs de-bilis fit fexus f#mineus , quam viri-lis, mirum non eft, qubd maior, acfrequentior in illum, quam in hunccadat alterationum , Sc cadeftiuminfluxuum fenfus. Eadem difterentiafere notaturetiam in diverfis natio-nibus: magis enim in navigationi-bus Sc itineribus longinquis dtitant, 1minusqne inexteris& Iridi# Regio- 5nibus affliguntur, Sc alterantur at«mofph#r# impreftionibüs Hifpani ScItali, quamGalli Ä: Germäni; prio-res namque ad patrium cälorem ma-gis indurati, pofteriores vero mollio-res, magisquefenfibiles eväduht.

Quarto ad influxus cadeftes Sc nt-mofph#r# alterationes quxdam cem-peramenta,five natur# facilius cotho-ventur, Sc alterantur , quamali#$magis enim , citiusque commoven-tur, Sc alterantur natura ca'ida, acbiliof#, quam frigid# SC phlegmati-ex; femperenim minor fenfusineftfrigidis, quam calidis, Sc ha faciliusexcitantur, ac commoventur, quamfrigid# ac fomnolenta , ad quas ex-citandas Sc commovendas opus eftquadam vi majore , ac violentia.

Sunt denique innumeri, qui quan-tumvis ab aftris Sc atmofphara moti.bus niultas patiantur alterationes ,

ni-