De planet Ar um efficacia verlor fenßis experientia comprobatus 22 r

eonfpicux , qux auram non minusquam in noftris Europas partibus at-tcmperant, Sc anni viciffitudines in»ducunr. Tertio A friede pars potiffimazonx torridx fubje&aeft, &: ta-rnen , quantum hodieque conftat,ubique habitata. Minus quidemculta eft,quam exterx orbis terraqueipartes; quia& ipfi indigenx Barba-ri funt,&ütplurimum minus exculti,Ethnici, Sc fuperftitiofi. Quartöutraque India, nempe qux eftintraSc extra Gangem Fluvium, nobilifli-ma terrx portio eft , jam olim fatisculta Sc habitata, at hodie a Chriftia-nis longe cultior evafit.Quintö Infulxquoquepropemoduminnumerx zo-nx torridx fubjacent, Sc ipfx plerx-quecultx , Sc ab indigenis&: Chrüftianis habitatx,

Porrö non tantüm torrida, fedpluribus in locis etiam zona frigidahabitabiliseft, immojam olim , ho-dieque habitatur. Ejusmodi luntpars Borealior Norwegix , ubi funtCaftellum Wardhuys, oppidum Ko-la See. ; pars item Albx Ruftix, Tar-tarix Borealis , Sc Infula Islandixfere tota , item Grcenlandix faltemora maritima Auftralis, qux olimmultos Chriftianos Catholicos , ScEpifcoposhabuit. His enim in par-tibus,etfi frigus fit fxviftimum , atquediurnum , nihilominus tarnen, ubiventis Sc atmofphxrxAuftrali utcun-que patetacceffus, aura mitior eva-dit, Sc terra fit habitabilis. Cuius reiargumentum & ratio fumitur ex In-fulisBritanicis; Angüa namque,licetutcunque Polo Arftico vicina, immopropior exiftat, quam alieubi Ger-mania , auram tarnen habet magistemperatam, Sc terram magis frugi-feram , quam multis in locis Ger-

mania : cuius hxc potiflimum caufaeft; quia ventis Auftralibus perpetuöexpofita eft A nglia» E contrario lon-ge magis rigetScotia , utut illi pro-xima ; quia ventis Boreahbus ob-verfa eft, Sc atmofphxrx Polari fri-gidiffimx. Norwegix quoque oramaritima mitior eft, magisque habi-tata , quam ejus mediterranea fylvisac montibus altiftimis circumdata,

Itaque, an terra habitabilis fit, nec-ne,non bene ab antiquis definitum eftex unico tantüm Solis aoeeflu Sc re-ceftu ad loci verticem ♦ quia,üt often-fum eft, non ideo femper aura datiloci magis riget,aut calet, magisqueaut minus habitabilis eft; quia Solemvertici imminentem, aut ä verticenimis remotum habet. In zonanamque torrida Sol meridianus quotannis bis habitantium vertici in-cumbit,&totoanno nunquam pro«cul ab eodem recedit; Sc tarnen zonatorrida habitabilis eft , Sc aura illiustemperata. Item in zona frigida Soltoto anno proeul ä vertice habitan-tium abeft, Sc tarnen aura habitan-tibus tolerabilis eft, Sc ipfa terra ho-dieque habitata. Sicut igitur naturaSolis xftum in zona torrida extero-quin intolerabilem temperavit primoper altilfimorum montium juga. Se-cundb per ventos Sc continuum aurxfrigidx ab utroque Polo affluxum,Tertio per ftatas& diuturnas pluvias,Sc atmofphxrx alterationes. Quar-to per fitum terrx elevatiorem, fe-cundx aeris regioni aliquanto vici-niorerm Quinto per dies xftatebreviores, ac nodfes longiorcs &c.,ita rigorem zonx frigidx circumpo-laris mitigavit primo per ventosAuftrales, & fitum terrx Auftro op«pofitum. Secundo per mincraliaEe 5 calida,