Caput 1I< Part< IV*
nus& Mercurius:deindeMars, Ju-piter , &: Saturnus , Sc hic quidem exdupiici caula frigidifiimus , quiaexnatura fua friget,& prteterea ä Sole Scterra eft remotifiimus; e contrarioMars Sc Jupiter ex dupiici capite ca:-teriscalidiores funt, quia ex naturaealent, Sc calorem a Sole accipiunt,Jupiter tarnen moderatius, at Marsfere cum excefTu calefacit. Nequehoc cuipiam peregrinum videatur jquia nemo Phylicus aut Medicus,immo Sc agricola pinguiflimus tarnrudis efl: , qui nefciat Lunam cre-fcentelumine, Sc tum quidem ma«xime , quando poft primam Qua-draturam ad Plenilunium accedit,plus habere lucis, Sc una cum lucecaloris , quam ubi poft ultimamQuartana lumen fenfim deperdit.HeCc autem lucis, Sc una caloris im-minutioin Lqna utl ad fenfum patetagricolis, ita in reliquis etiam pla-netishodie per attrofcopia obferva-für aftronomis.
Exdidis hadenus ita ratiocinarilicet. Sicut unafacula , aut modicafiamma cacabo, aut tigillo fubjedanu 11 um facile eliquat metallum : atubi multiplicabis faces, Sc flammasaugebisjtum denique quodvis metal-lum etiam durifiimiim in liquoremdiffluet. Rurfus : fi Globum asre-um aqua rofaceä autquovis alioodo-ratoliquoreutcunquc repletum, for-titerque claufuiii igni modico impo-nes, nil admodum efficies; at ubiflammam augebis Sc ignem vehe-mentem accendes, tandem calor,immoliquor rarefadus metallum inrnille partes diffringet, Sc odoremfuavjfiimum longe lateq$ cum furnochftundet. Pari fere ratione difcur-rendum de planerarum adivitate,
quorum corpora ex liquido Sc folidd?compada , Sc non minus , quamGlobus terraqueus multis in locis ex->cavatacavernas, Sc voragineshabent,Sc latentia intus mineralia live no-ftris fimilia , fivefpecieä noftris di-ver fa. Ejufmodi Globo cadefii Iialius incumbatplaneta , &fuis radiisetiam diredis obiter tantum, Sc mo-dico tempore illum perftringat, nihiladmodum efliciet \ at ubi accedentalij adhuc planetse, Sc radios luperad»dent radiis , calorem augebunt, Scflammam majorem accendent , actandem materia intus coardata ca-vernam alicubi perhinget, Sc rarc-fadam calore exhalationem cum im-pctu eflrundet, quse poftea ä Sole inglobum colleda tamdiu circumfer-tur in tethere cumappendice quidemtantö majore , quanto amplius ma-teria: fuppetet, donec iplo motu Sccalore Solis fenfim confumpta velprorfusevanefcet, vel certe in plu-res partes dilfrada Sc vicinior Soli ef-feda Maculas Sc Faculas umbratilesin folari difco depingat»
Colliges quartö , modo haudablimili etiam contingere terra: mo-tus^cutn enim Globus terraqueusquamplurimos habest meatus fubter-«raneos ; ubi reperitur fulphur, falni-trum , ahaque mineralia, qute fubin-de ab igne lubterraneo, lapitis au«tem ä planetis calidioribus rarefadain exhalationes tranfeunt, cumqueil Ix intra angufiias contradas con-tineri diutius non pofiint,ingcnti vio«lentia viarn fibi Sc exitum quterunt,quem nullibi melius, quam ad Ma-ris litora per furtivos canales, velintra montium perforatorum caver-nas reperiunt, per quasproinde ma-gno impetu, Sc quandoque veluti ex-