■
IHHBB^nH
nm
B^H^^BH^HHHflHHHIHHHBiHHIBHflHIM^^HHHH^^H
39
cont(r)a que(m) octavia \ nus. Iohannes cremensis . tyhdis(an)c(t)i kalisti \ (et) Ioh(ann)es strumensis successive in
15 papa(ni) eligu(nftur. (et) favore imp(er)atoris fulciunt(iir).Duravit \ hoc scisma annis decem (et) octo. Infra q(uo)dtemp(us) | theutonici qui apud tnsculanu(m) p(ro) imp(er)a-tore | morabant(ur). Romanos apud monte(m) portum \
20 invadunt.(et) tot a nona usq(ue) ad vesp(er)as occi\\derunt.ut nu(n)qua(m) ex Romanis tot milia | sint occisa . licettempore hannybalis tot oc j eist sint. ut tres cophinos anu-lor(um) . quos de \ digitis p(ro)cerum occisor(um) . ibidem
25 hannibal \ extrahi fecit karthagine(m) destinaverit. || Quo-rum) multi apud s(an)c(tu)m Stephanu(m) et $(an)c(tu)mlaurentiufm) sepulti sunt. (et) habent hoc epita phiu(m).(Randvermerk: v(ersus).) Mille decem decies (et) sex .decies quoq(ue) | seni. §. Imp(cr)ator fridericus du(m)terra(m) sanc \ tarn visitasset . (et) in flumine quoda(m)
90 lavaret(ur). || ibidem necatus periit. Vel ut alii asseru(n)t. \cquo suo inpingente in aqua(m) cecidit. ibiq(ue) \ interiit.§. Huic sucecssit heinr(icus) filius | eius anno d(omi)ni
0 0 o
MCLXXX. §. Eo tempore \ tante pluvie cum tonitruis
35 (et) fulminib(us) || (et) tempestatib(us) /acte su(n)t. quantasnulla | meminit hominu(m) antiquitas. Lapides \ enim adquantitatc(m) ovor(um) qziadranguli. mixti cum pluvia decelo cadentes . ar bores (et) vineas (et) segetes destruxe-
40 r(un)t. (et) mul j|
2 Columne: tos homines oeeiderunt. Corvi q(u)o(qtie)(et) qua(i)/) plu res aves p(er) aera in hac tempestate vo-lantes \ visi sunt carbones vivos in rostro portare . (et) |domos iueendere. §. Cont(r)a Romana(m) eccl(es)iam |5 semp(er) tyrannide(m) Heinr(icus) exereuit. (et) ideo eo ",iiiortito Innocentius tercius ne frat(er) eius \ phylippusp(ro)moveret(ur) sc opposuit.(et) Ottoni\filio ducis Saxonicadhesit. (et) eu(m) aquisgrani | in regem Alema(n)nie co-ronari fecit. §. Eo tem\pore dum plures Barones francie
10 p(ro) liberati\one terre s(an)c(t)e ultra mare p(er)gerent.consta(n)ti\ nopolim ceperu(n)t. §. Hiis temp(or)ib(us) or-dines \ p(re)dicator(um) (et) minor(um) orti sunt. Inno-centi(us) t(er)ci(us) \ legatos ad Phylippum regem franco-r(um) misit \ ut t(er)ram albigensium invaderet . (et)
15 hereticos || deleret. Qui omnes capiens . concremari fe cit.Deniq(ue) Innocentius Ottone(m) imp(er)atore(m) j coro-//t/7'it (et) ut iura eccl(es)ie salvaret. ab ip(s)o \ iuramen-tii(m) exegit. Qui statim ip(s)o die cont(r)a \ iurame(n)-
20 tu(m) venit . necno(n) (et) Romipetas exspo\ liari fecit.Unde papa eu(m) exco(m)municavit. et \ ab imp(er)io de-posuit. §. Eo temp(or)e fuit saneta j Elysabeth filia regisungaric . que fuit uxor \ lantgravii. Que int(er) alia in-uitm(er)a miracu la plures mortuos ut scribit(ur) suscitavit.
25 (et) ce\cwm natu(tn) illuminavit. De cuius corp(or)eusq(ue) | hodic oleum fluere p(er)hibet(ur). §. Ottone de\posito fridericus Heinrici filius eligitur . (et) ab \ Honoriocoronatur . leges optimas p(ro) liber \ täte eccl(es)ie (et)
30 contra hereticos edidit. IFic || sup(er) omnes divitiis (et)gl(ori)a habundabat. sed \ eis in sup(er)bia abusus fuit.Nam tyran \ nidem contra eccl(cs)iam exereuit. duos cardi \i/<i/es vineulavit. prclatos quos Gregorius | nonus ad con-
35 cilium cotivocavcrat capi fe\\cit . (et) ideo ab ip(s)o exeom-municat(ur). Dcniq(ue) Greg(orius) \ m(u)ltis t(r)ibula-t(i)oiiib(us) p(rc)ssus morit(ur) . (et) Innocenti(us) IIII(us)nationc Ianuensis conciliu(m) apud Lugdunu(m) co(n) vo-cans . ip(su)m imp(er)atore(m) deposuit. Quo depo(s)ito \
40 (et) defuneto . sedes imp(er)ii usq(ue) hodie vacat. ||
Der Anfang der ersten Zeile der I. Col. ist zu Eugenius zu ergänzen.
Tafel 63. Handschrift der königlichen Bibliothek zu Berlin,Ms. lat. Quart. 291. Ausgewählt ist fol. 26 verso und 27 recto.
Die Handschrift enthält in ihrem ersten bis fol. 41 reichenden Theildie Chronik des Martin von Troppau und ist nach einem Vermerkauf fol. 2 im Jahre 1331 geschrieben, vgl. Mon. Germ. SS. XXII,388. Imperatores und Pontifices sind, wie aus unserer Tafel er-sichtlich, neben einander gestellt. Die erste Columne entsprichtdem Druck in den Mon. Germ. SS. XXII, S. 460 Z. 23—50 undS. 461 Z. 1 —19; die zweite ebenda S. 427 Z. 39—52, S. 428 Z. 1bis 37 und S. 429 Z. 1 — 8. Die Lesung ist wegen der zahlreichenAbkürzungen schwierig. Ueberdies ist der Text selbst sehr fehler-haft. Zu beachten sind die meist gleichzeitig beigeschriebenen, einSummarium des Inhalts oder die Jahrzahl angebenden Randnoten.Hingewiesen sei auch auf das an den Rand gesetzte Zeichen für:Nota col. 1 Z. 9. 38 und col. 2 Z. 29—31. Andere Randvermerke:col. 1 Z. 5 de p(r)incipe fra(n)cor(um) spurio, Z. 11 s(er)pens insep(u)lchro, Z. 18 bonifaci(us) mogu(n)tin(us), Z. 31 cor(pus) vitim(arti)ris, Z. 39 Iste exoc(u)lat(ur) a m(at)re, Z. 42 aurea lami(n)ap(re)sagiu(m) cb(rist)u(m) nascituru(m) col. 2 Z. 1 festu(m) o(mn)i(u)ms(an)c(t)or(um), Z. 3 t(ur)bacio ch(r)i(sti)anor(um), Z. 12 Mutant(ur)hie no(m)i(n)a pontificu(m) (den Rest der Zeile füllend), Z. 24 Deuscui(us) dex(ter)a, Z. 26 De(us) q(u)i b(ea)to petro, Z. 30 Iste Io-h(anne)s fuit m(u)l(ie)r.
Ueberschrift: Imp(er)atorcs. s(an)c(t)os representa(n)tesmandav(i)t depo(n)i n(e)cno(n) inf(e)c(tu)s detnonu(m) in-ca(n)tacionib(us) sac(r)ificiis sac(r)ilegis ac \ mo(n)achoru(m)p(er)e(m)pcionib(us) sie eccl(es)ia(m) d(e)i p(er)sequit(ur).q(uod) et(iam) vesania(m) diocletiani p(er)secutoris ec-cl(es)ie q(u)onda(m) t(ra)nsce(n) j d(er)e videbat(ur). §. Iste(Con)stanti(nus) IHI(tcs) [dies über ursprünglich leer ge-lassenem Raum mit lichterer Tinte ergänzt] cu(?n) filio suoleone et cu(m) pipino rege fra(n)cor(um) et pat(ri)cioro(m)anor(um) eius | filiis et karolo mag(n)o imp(er)avitann(os) XVI. §. Et q(uia) hi(c) ineidit historia pipini etut [übergeschrieben] scia(tur) q(u)is fu(er)it iste pi\pin(iis)gcn(us) p(er) ordinefmj diss(er)em(us). §. Mortuo p(r)imopipino p(r)incipe f(r)ancor(um) f(a)c(tu)s e(st) fili(us)5 p(r)inceps fili(us) ei(us) ex (con)cubi || na karol(vs) d(i)c-(tu)s martcllus. Hie fuit bellicosissi(mus) saxones armissubiugav(it) devi(n)cit lanifridu(m) ali\ma(n)nor(um) du-ce(m) et alimania(m) fecit s(ib)i vectigale(m) .sueuos q(u)o-(que) et bauaros dcbellat et eudone(m) duce(m) aq(u)i\tanieet sie s(ib)i tande(m) aq(u)itania(m) b(ur)gu(n)dia(m)q(ue)s(u)bigit . cu(m)q(uc) instar(ent) sibi (über der Zeile)m(u)lta bella eccl(es)ias m(u)ltas spoliat\decimas militib(us)(con)fere(n)do p(ro)p(tcr) q(uo)d s(an)c(tu)s euchari(us)ep(iscopu)s aurelianen(sis) p(ost) a(n)i(m)a(m) ei(us) i(njinf(er)no vidit. Eo t(em)p(or)e hil deric(us) reg(n)at inf(r)ancia tot(us) deses et remissus nilq(ue) i(n) reg(n)o10 n(is)i no(mejn h(ab)ebat. karolus martcllfus) victorio sis-si(mus) post mori(tur) i(n) s(an)c(t)o dyonisio sepelit(ur).s(ed) p(ost) a(liqu)od t(em)p(u)s i(n) tu(m)ba ip(s)i(usjnichil penit(us) de corp(or)e ip(s)i(us) . n(is)i solu(m)uu(us) | maxim(us) serpens inveni(tur). §. Hui(us) p(r)in-cipat(us) h(er)edes f(a)c(t)i su(n)t carlo?na(n)n(us/ et pipi-n(us) karloma(n)no ta(m)q(u)a(m) p(rim)og(cn)i\to cessitturingia et aust(r)ia pipino v(er)o minori b(ur)gu(n)dia etp(ro)vi(n)cia s(ed) carlcma(n)n(us) anno p(r)incipatus \ sui J \devo(cion)is causa ad limina ap(osto)lor(um) visita(n)diro(m)am adiit ibique cora(m) zacharia p(a)pa m(un)do re-nu(n)cia(n)s \ est ab eo tons(us) ifn) cl(cr)icu(m) et f(a)c-(t)us mo(n)ach(us) cessit ifn) mo(n)tc(m) sirapti . f(a)c-15 (t)oq(ue) ibi cenobio . i(n) honore s(an)c(t)i silvestri || eta(li)o mo(>i)ast(er)io s(an)c(t)i andree no(n) lot?gc abcode(m) mo(n)te ip(s)is b(e)n(e) dotatis ibid(em) religiöseefst) (con)v(er)sat(us) et cu(m) \ m(u)lti francor(um) etthcutonicor(um) ro(m)am ve(n)ientes ip(su)m inq(u)ie-tare(n)t t(r)ansiit ad mo(u)te(m) cassinu(m) ibiq(ue) post