76 74 θ-Incipiens oculos aperit, ciliisque lunatis,multotiesque alto flatu, e pulmonibus haustoUtrem implet, cubito vocem dat Tibia presseNunc huc nunc illuc digito saliente.Essere questo Istromento antichissimo, si deduce da Suetonioil quale nel capo 54. della vita di Nerone, ne fece menzione, dicendo: Sub exitu quidem vitae palam voverat, si sibi incolumis sta-tus permansisset, proditurum se parta victoria ludis etiam hydrau-lum, & choraulum, & utricularium.Non lasciò di farne menzione il Padre Kircher a carte 505de Arte Musica, dicendo: Cornamusa multi prò utriculo sumuntQuid utriculus sit, passim notum est, Pastorum scilicet Musicorumque solamen unicum. In hoc Instrumento uter inflatus, brachioquecompreßus, e fistulis eidem annexis animatur, quae animatae pro va-ria clausura, vel apertura orificiorum, variam reddunt harmoniam.Riferisce il Ducange, che in Ibernia si usa nella Guerraquesto Istromento, come afferma Riccardo: Musa Istrumentummusicum à musa dictum, nostris Cornamusa: ejusmodi Istrumento,musico prò tuba in bellis, & praeliis utuntur Hiberni, ut testatuRicardus Stanihurstius lib. 1. de Reb. Hiber., à quo ita describitur; Utuntur etiam Hibernici lignea quadam fistula callidissimo ar-tificio fabricata, cui saccus ex corio compositus, & singulis arctis-simè complicatus adhaerescit. Ex pellis latere dimanat fistula, perquam quasi per tubum fistulator inflato collo, & buccis fluentibusinflat. Cum pellicula aere fracta turgescit, Instrumentum rursus pre-mit brachio, Hac impressione duo alia excavata ligna brevius sci-licet, & longius sonum emittunt grandem, & acutum. Adest itemquarta fistula distinctis locis perforata, quam Buccinator ita articalorum volubilitate, quà cludendo, quà aperiendo foramina moderatur, ut ex superioribus fistulis sonitum, seu grandem, seu remissumquemadmodum ei visum erit, facile eliciat, totius tamen rei prora,puppis est, ut der per ullam aliam folliculi particulam praeter fistalarum introitus pervadat; Nam si quis vel acu punctum in culeo remaretur, actum eßet de isto Instrumento; Quandoquidem follisubito flavesceret. Hoc genus utri apud Hibernos bellicae virtutiscotex eße constat. Nam ut alii, milites Tubarum sono, ita isti hujaclangore ad pugnandum ardenter incenduntur.