34ti usare il suono nelle Guerre; onde cantò Virgilio.Ære ciere viros, martemque accendere cantu.e appresso Dionisio si legge lib. 26. che: Congregans verò mili-tes, Barbara resonabat Exercitum excitans tibia Bellonae; poichèil suono risvegliava li spiriti delli Soldati, e anche rendeva ani-mosi li Cavalli; onde la zussa, e la battaglia succedeva con vi-gore, e più facilmente si vinceva. Delli soli Macchabei notòS. Giovanni Chrisostomo sopra il Salmo 43. che movendo Guer-ra contra Antioco per mantenere le leggi della Patria, avendoDio per guida: Cùm Aciem dirigeret non adsciverunt Tibicines utfit in aliis Castris, sed Dei superne auxilium invocabant, ut ades-set, opem ferret, & manum praeberet.Mà quanto è certo, che si usasse il suono nella Guerra,tanto è incerta la qualità degl'Istromenti adoperati oltre le Trom-be. L'erudito Gasparo Bartolini nel suo trattato de Tibiis nel ca-po quinto del libro 2. copiosamente dimostra essersi usati li Flau-ti: Tibiis in re militari (disse) progreßui atque recessui signumdatum non prorsus ex aliquo ritu Religionum, neque rei divinaegratia, neque etiam, ut excitarentur, atque vibrarentur animi,quod cornua, & litui moliuntur, sed contra ut moderatiores fie-rent, quod Tibicinis numeris temperatur. Nihil enim adeò in aggrediendis hostibus, atque in principiis Praeliorum ad salutem, virtutemque aptius eße, quàm si permulcti sonis mitioribus non im-modice ferocirent. Che perciò Plutarco lib. 8. de cohibenda ira-cundia attesta: Lacedemoniis pugnaturis concentu Tibiarum iramademptam; ed Ateneo lib. 14. racconta, che li Popoli Lidi ave-vano nell'Esercito. fistulatores, & Tibicines, atque Fęminas Ti-bicinas; Marziano Cappella nel libro 9. riferisce, che li Popolidi Candia solevano combattere con il suono delle Cetere, eGellio Autore dell'Istoria Greca nel libro 1. cap. 11. scrisse, cheTucidide, e li Lacedemoni insigni Guerrieri, non Cornuum, Tu-barumque signis, sed Tibiarum modulis usos esse; e poco dopo sug-giunse: cum praecinctae igitur Claßes erant, & instructae Acies,cęptumque in hostem progredi, Tibicines inter exercitum positi canere in-ceptabant, ex ibi praecentione tranquilla, & venerabili ad quandamquasi militantis musicae disciplinam vis, & impetus militum, ne spar-si, dispalatique proruerent exhibebant.Afferma massimo Tirio nella disertazione 21. che di tale in-ven-
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten