Druckschrift 
3 (1931) Vom Ausbruch des Kirchenstreites bis zum Ende des zwölften Jahrhunderts
Entstehung
Seite
825
Einzelbild herunterladen
 

C. Kirchliche und religiöse Dichtung 825

Frequens sodalium meorum petitio . . . ut librum Geneseos stilo metrico depingerem, indeoliquas allegorias elicerem, instanter persuasit. . . Neque enim jas erat offendere Mos cumnuibus in scholis ab infantia conversatus sum, cum quibus grammatice libros percurri etCiceronis aureos flores legi et elegi, et Labyrinthum Aristotelis non filo Dedali sed filio deiduce introivi aliquanlulum, inspexi sed non penitus introivi. 1 . . . Porro visum est etiam huiclibello iuxta operis tenorem hoc nomen congruenter imponere Aurora. Nee immerito. Sicutenim Aurora terminum nocti imponit. . . sie et libellus iste tenebras umbrarum et veterislegis obscuritates discutiens veritali fulgore . . . totus refulgeat. Die Erweiterung 2 derzwei Denkverse heißt Huic libro, lector, si quaeris scire quis actor, Audi quid breviterdick ad isla über: Petrus et Aegidius me conscripsere, sed ille Auetor, corrector ultimusiste juit. Ille prior Remis, hie Parisiensis alumnus, Hie levita gradu, presbyter illemanens. Hier wird also Aegidius corrector ultimus genannt. Die ersten Verse zum Prologder Makkabäer lauten (Dresd. A 76 f. 45a = A 120 f. 140b) Magnus Alexander, quo pri-mum Gretia rege Floruit, e terris multa trophea tulit. Hie mundi peragrans fmes sibi subiugatorbem Totaque terra minor viribus eius erat. Porro de Poro mira virtute triumphat, Cogitet ex Darii gente tributa dari. Annis bis senis bis senas excitat urbes, Quas insignivit Hominiseius honor.

Zu Aegidius vgl. dessen Prolog Fraterne caritaiis etc., wo der Verfasser nach reichlichemTadel über Petrus und sein Werk sagt: Quidam 3 magister Aegidius nomine Parisiensisnatione, non ille qui physicus fuit, 1 sed alius ab eo . . . cum . . . hunc librum habere velletincorruptum, primo transpositos versus quos satis advertere potuit, transtulit, ubi etiam ali-quid deesse vidit . . . illud adiecit et hanc operam preterea per totum librum tarn in rubricisemendatis quam in versibus appositis conservavit. Hanc utique et operam in Exodo ubi ma-gister Petrus de agno pascali pretermisit et adhuc impluribus aliis locis . . . diligentius con-summavit. Da Aegidius den Bischof Odo von Paris erst in dem Prolog zum Neuen Testa-ment anspricht, so hat er ihm wohl bloß diesen Teil der verbesserten Aurora gewidmet. 5

Einige Scholien aus Dresd. A76: Zu f. la (De opere tercie diei 47) ardentibus] quianon deficiunt ut candela in se. (De op. sexte diei 9J animali] i. homini qui habet convenien-tiam cum omni creatura, unde alibi dicitur: predicate ewangelium omni creature. f. 2 a (Detransl. hom. in parad. 4) prohybenda] omne preeeptum perfectum in duobus est: in affirma-tione et negat(ione) ut sciatur quod sit agendum vel cavendum. Die Gedichte über die hebrä-ischen Buchstaben beginnen mit Aleph doctrinam notat et doctrina vocatur, Ut se cognoscathomo corde deusque colatur und enden mit der littera choph. Der Prolog an Odo von Parisbeginnt im Dresd. A 120 f. 154b mit Utile cum dulei studio miscere sategi (Hör. A. P.343]und endet Namque sum libri consutor factus, ubique Versiculis nostris pretilulatur acus,ähnlich wie f. 1 a hinter den beiden Denkversen Nota quod ubicumque inveneris obeluminter duo punetos ibi sunt versus et deca correctoris.

Ueberlieferung. Die mittelalterlichen Kataloge benennen das Werk zumeist Auroraoder Biblia versificata und geben es dem Petrus Riga, 6 nur vereinzelt dem Petrus Helieund dem Petrus Trecensis. Aber es wird zuweilen in eine Aurora maior und minor oderseeunda geteilt, wie in Aggsbach und Pegau, oder das Metricum opus Aegidii super evan-gelia wird wie in Lisborn besonders genannt, auch hatte man in Erfurt die Genesis unddie Cantica canticorum getrennt überliefert, wie man auch in Aggsbach den Liber Jobeinzeln bewahrte. Ich zählte im ganzen 52 Bibliotheken mit 74 Exemplaren des Werkes;manche Klöster besaßen es doppelt, Pegau, Peterborough dreimal und in Pavia undErfurt gab es sogar 4 Exemplare. Aus der gewaltigen Zahl der Hss. führe ich an Cantabr.Eton. 169 s. (XII oder) XIII. Berol. Meerm. 191 s. XIII, Harn. 505 s. XIII, 506. 507. 508,lat.925 s. XIIIXIV, 926 s. XIII (Fragment); Erlang. 90 s. XIII, 91 s. XIII / XIV.Dresd. A 76 s. XIII, A 120 s. XIII. Monac. 2628 s. XIII, 4698 s. XIII, 16230 a. 1366,17107 s. XIII; Paris. 8328. 10321. 10322. 15147. 15153. 16703. Sangall. 32. Bern. B 47s.XIV. Casin. 368 s. XIV, 369 s. XIII, 370 s. XIII. Havn. KgL S. 54. 55. 1364 s. XIII.

1 H. Oppermann zeigt Ztschr. f. roman. 5 Ist das nun die in den Aufschriften vonPhilol. 46, 55ff. (1926), daßPetrussehrstark der Aurora maior unterschiedene Auroravon Petrus Comestor abhängig ist. minor, oder bezieht sich diese Unterschei-de steht, wie häufig in den Hss., im Paris. düng auf das Werk des Petrus und das des15147 vor dem ganzen Werke. Aegidius? Eine kurze Angabe des Inhalts

3 Aus Paris. 15153 nach Haureau, Not. der Aegidiusdichtung bei V.Rose, a.a.O. 1,et extr. 4, 295f. und aus Berol. Harn. 505 426 f. Uebrigens sieht V. Rose in dem Ge-nach V. Rose, Verz. d. lat. Hss. d. kgl. dicht des Quilichinus im Berol. lat. 504Bibl. zu Berlin 2, 3, 1327f. f. 105126 s.XV (Jahrb. d. Wiener Akad.

4 Nämlich Aegidius von Corbeil, der Leib- 57,15 Anzeigeblatt) fast eine Fortsetzungarzt Philipps II. Augustus und Kanonikus des Liber Machabeorum der Rigabibel.

von Notre Dame. 6 Oft wird Petrus de Riga daraus.