Druckschrift 
3 (1931) Vom Ausbruch des Kirchenstreites bis zum Ende des zwölften Jahrhunderts
Entstehung
Seite
795
Einzelbild herunterladen
 

B.Didaktik 795

gelehrt habe. 1 So meint auch Cl. Baeumker, daß, da Alans Schrift Contrahaereticos einem Alanus de Podio zugeschrieben wird, sich dies ganz gutaus einem eventuellen Aufenthalt des Verfassers in Le Puy (Podium) erklä-ren lasse. 2 Jene drei Werke aber gehören wohl in die letzten Jahrzehnte vonAlans Leben. Er starb im Jahre 1202, wahrscheinlich in Citeaux, wie Al-berich von Trois-Fontaines berichtet, da man dort später sein Grab mitEpitaph 3 zeigte. Alan ist einer der bedeutendsten Schriftsteller und Dichterseiner Zeit gewesen. Die Nachwelt wenigstens hat ihm sehr hohes Lob ge-zollt, seine Schriften wurden ungemein häufig kopiert, und er erhielt schließ-lich den Beinamen Doctor universalis.

Zeugnisse. Ueber sein Leben vgl. besonders S. M. Deutsch in Herzogs Prot. Real-encycl.M, 283 f. und Haureau a.a.O. p. 1 ff., Hist. lit. 16, 396 ff., M. Baumgart-ner, Die Philosophie des Alanus ab Insulis (Münster 1896) S. 1 f. Genannt wird erwohl zuerst um 1216 von Johannes de Garlandia im Triumphus ecclesiae (ed. Wright)p. 74 Flandria quem genuit (nach dem Urbild des Vergilepitaphs Mantua me genuit),vates Studiosus Alanus Contulit haereticos edomuitque prius. Virgilio maior et Homerocertior idem Exauxit studii Parisiensis opes, dann von Otto von St. Blasien in derChronik 1194 (MG. SS. 20, 326, 17) His temporibus Petrus Cantor Parisiensis et Alanuset Prepositinus magistri claruerunt . . . Alter vero multa conscribens exposuit, inter quelibrum qui intitulatur Anticlaudianus et regulas celestis iuris et contra hereticos et librumde vitiis et virtutibus et de arte predicandi librumque sententiarum et multa alia sana etcatholica conscripsit, von Emo in dessen Chronik (MG. SS. 23, 521, 24) divina consideranssecundum magistrum Alanum und von Eberhardus Alemannus im Laborintus 661p. 360 F. Septenas quis alat artes describit Alanus, Virtutis species proprietate docet. Albe-rich von Trois-Fontaines Chron. 1203 (MG. SS. 23,521, 24) sagt Apud Cistertium mortuusest hoc anno magister Alanus de Insulis doctor ille famosus et scriptor Anticlaudiani, quiin theologia fecit quandam artem predicandi et contra Albigenses Valdenses Iudeos et Sarra-cenos libellum edidit succinctum ad Guilelmum Montispessulani domnum et alia quedamipsius habentur opuscula. Sodann Heinrich von Brüssel 4 De script. eccl. 21 (ed.Miraeus,Bibl. eccl. p. 166) Alanus Insulis oriundus liberalium artium peritus Parisiis ecclesiasticeschole prefuit et ingenii sua monumenta relinquens scripsit summam ad predicationis offi-cium utilem. Et quia metro multum claruit, scripsit metrice poeticen, excogitata materiade viro optimo et in omnibus perjectissimo, quem librum vocavit Anticlaudianum. 5 Scripsitet alium partim metro partim prosa quem vocavit planctus nature. Scripsit et alium denaturis quorumdam animalium. Hugo von Trimberg erwähnt Reg. mult auct. 293296(ed. Huemer, Wiener SB. 116,168) von Alan den Anticlaudian, den Floridus aspectus(Petrus Riga) und De planctu naturae und Vs. 319326 die Eingangsverse dieser Ge-dichte: Flor. asp. 1, 14 von dem bei Migne 171, 1382 abgedruckten Gedicht, Anticl.lf. und De planctu naturae 1, 1 f. Salimbene zitiert in seiner Chronik (ed. Holder-Egger, MG. SS. 32, 271,11) Parab. 1, 37f. (Leyser p.1066) und 271,13 De planctu nat.(Wright 2, 474) 71 f. Johannes von Trittenheim 6 fügt den vorstehend aufgezähltenWerken noch hinzu (Catal. illustr. vir. Germ., Ausgabe s. 1. e. a. f. XXVI a) Quodlibet li. I.Ad abbatem s. Egidii de vocabulis s. scripturae opus non parvum quod prenotavit oculums. scripturae li. I. De doctrinali. I. In quinque libros Moysi li. totidem. In cantica canti-corum li. I. De equivocis mysticis li. I. De sex alis cherubin li. I. Sermones quoque multoset epistolas ad diversos varias scripsisse dicitur . . . Denique in multos biblie libros com-menlarios et lecturas elegantes composuisse fertur, precipue in prophetas, evangelium etapostolum.

Zum Geburtsjahr vgl. Haureau a.a.O. S. 4; die Fabeln entstanden schon im13. Jahrhundert, vgl. die Angaben aus Paris. 8259 f. 97 und 8426 f. 36 (aus einem

1 Vgl. Haureau a.a.O. p.ll. Beiles Lettres 30, 2, 349ff., es ist vor 1280

2 Philos. Jahrb. d. Görres-Gesellschaft verfaßt.

6,417. Hierzu kommt, daß er am Anfang 5 Abfassung Ende 1181 oder Anfang 1182,

der Regula theol. im Oxon. MertonColi.267 vgl. Ch. M. Hutchnig, Romania 50, lff.

geradezu Alanus de Montepessulano heißt. (1924).

3 Vgl. Hist. lit. 16, 401; anderes Grab- 6 Er setzt den Alan in viel spätere Zeit,gedieht p.402. denn es heißt am Schlüsse Claruit sub Al-

4 Zu dem Werk vgl. Haureau, Memoir. berto imperatore anno domini MCCC.de PInst. de France, Acad. des Inscript. et