A. Chronologie. Annalen. Weltchroniken 385
pben die Ann. Claustroneoburgenses MG. SS. 9, 610 f., abgedruckt von Waitz, GestaIriH üVf (Simson 1 p.VII f.), und eine vortreffliche Würdigung Ottos bietet sein Fort-setzer Rahewin Gesta Frid. 4, 14 (p. 248—254), der p. 249, 26 ff. über seine Abstam-mung spricht. Zur Aristotelesübersetzung vgl. den Zusatz zur Chronik des Robertos deMonte 1128 (MG. SS. 489, 66) Iacobus clericus de Venecia transtulit de Greco in Latinumnosdam libros Aristotilis et commentatus est, scilicet Topica, Analiticos priores et posteriorest Elencos quamvis antiquior translatio super eosdem libros haberetur; zu Otto vgl. Rahew.Pesta Frid. 4,14 P- 250, 9 phylosophicorum et Aristotelicorum librorum subtilitatem in to-meis analeticis atque elencis fere primus nostris finibus adportaverit. Zu Dares vgl. Chron.1 26 p. 58, 21 quos tarnen Dares Frigius ex Argivis DCCCLXXXIII milia, ex TroianisDCLXI milia fuisse memorat = c. 44 (ed. Meister p. 52, 6 ff.). Zu Gebhards Leben desM. Ulrich vgl. 6,18 p. 279,10 ff., zu Liudprand 6,14 p. 275,12 ff. und 6, 23 p. 286,12ff.Beginn der eignen Erzählung 7,11 p. 323, 9 Hucusque tarn ex Orosii quam Eusebii et eorum,aui post ipsos usque ad nos scripserunt, libris leeta posuimus. Ceterum quae seeuntur, quiarecentis memoriae sunt, a probabilibus viris tradita vel a nobis ipsis visa et audita ponemus.Zu Piatons Timäus vgl. 1 Prol. p. 8, 6; 7 Prol. p. 308, 5 (und 8, 8 p. 401,10 ff.). Zu Ari-stoteles im Briefe an Reinald p. 5, 2 = Boeth. de syll. categ. 2; 2, 8 p. 76,1 [Aristoteles]loricam in sex libros, id est praedicamenta, periermenias, priora analetica, topica, posterioraanaletica, elencos distinxit, wo der Inhalt kurz folgt und p. 76, 13ff ein Zitat aus Elench. 2,9 (Fortsetzung p. 77, 5ff.) angeschlossen wird, dazu 77, 20f. Analyt. pr. 1,13. Zu Boethiusvgl. den Brief an Reinald p. 4, 2; 2, 8 p. 77,16ff. Perierm. ed. sec. 4,10; 5,1 p. 229, 30(Boetius) Ubi de contemptu mundi philosophicum utile valde scripsit opus. Extant preter haecalia scripturarum suarum monimenta praeclara, inter quae contra Sabellium et Arrium . . .ac contra Nestorianam Euticianamque heresim ecclesiae dei. . . reliquit opus. Libros etiamAristotilis de Greco in Latinum vertit eloquium et ad eorum lucubrationem plurima commentanel transtulit vel edidit. Ad introduetionem quoque Topicorum Aristotilis libruM de topicis dif-ferentiis composuit. Zur Kenntnis der Offizien Ciceros vgl. 1, 26 p. 59, 5ff. Off. 1, 31,113;2,19 p. 89, 9—25: 3, ll,48f.; 2,20 p. 90,14ff.: 2,7,25; 2,24 p. 94, 7ff.: 2,15,53; 2,24p 94,13ff.:l, 26, 90; 2, 31 p. 103, 20ff.: 1, 12, 38; 2, 31 p. 103, 30ff.: 3, 22, 86; 2, 34 p.106,32ff.: 3, 26, 99; 2,34 p. 107, Uff.: 3,27,100; 2,40 p. 114, 9ff.: 3,1,1; 2,44 p. 119, 28—120,18:2,8,26—29; 2, 44 p. 120, 21 ff.: 2, 21, 75; der Paradoxen 2, 34 p. 107, 22ff.: 2,16;2,44 p. 120, 30ff.: 2,16; der Rede für Marcellus 2, 50 p. 128,15 f.: 1,1; 2, 50 p. 128,19ff.:3, 8; der Schrift De inventione 1, 6 p. 44,16f.: 1, 2, 2. Zu den Briefen Senecas vgl. 2, 40p. 114, 21 ff.: Ep. 13,1 (86), 1—3. Da nun alle diese Anführungen sich auf größere Stückebeziehen und Otto hier meist ganz getreu nach der Vorlage verfährt, so wird sich seineVorlage meist ungefähr bestimmen lassen. Es ist allerdings nicht von vornherein abzuwei-sen, daß ihm größere Ciceroexzerpte zur Benutzung vorlagen. Doch macht seine sonstigeBenutzung älterer Literatur durchaus den Eindruck der Selbständigkeit.
Zum persönlichen Hervortreten vgl. 5,18 p. 248, 6 Quod et nuper, dum Hierosolimitanaexpeditio sub Conrado . . . Lodewico regibus ageretur, nos cum multis aliis experti fuimus;6,15 p. 275, 21 Judicent de hoc sacerdotis facto alii quod velint. . . ego omnino nullius emolu-menti gratia non solum quemlibet Christianum fraude circumvenire . . . arbitror episcopum;7,7 p. 317,18 quod autem ydola comminuerit, ex hox credere difficile est, quia constat uni-versitatem Sarracenorum unius dei eultricem esse etc; 6, 35 p. 304, 21 Lego et relego Roma-norum regum sive imperatorum gesta et nusquam invenio quemquam eorum ante nunc a Ro-mano pontifice exeommunicatum vel regno privatum; von Lothar 7, 20 p. 339, 11 futurus,nisi morte preventus foret, cuius virtute et industria cQronaj.mp.erii ad pristinam dignitatemisduseretur. Zum Priester Johannes vgl. 7, 33 p. 366,11177364, 29ff~). Zur Zeit der Nieder-schrift vgl. 7, 34 p. 369, 3 usque ad presentem annum qui ab incarnatione domini MCXLVIus...est. Behandlung des Antichrist 8 Prol. p. 391, 31 momentanea sub Antichristo precedatelatio,quantum ex autenticis libris colligi datur. Abweisung des Einwandes (392, 7) ,quasi . . .historicis narrationibus tarn ardua et archana scripturarum documenta non digna commis-ceamus' mit dem Schluß 393, 14 Non ergo delinquere nos abitramur, si enumeratis presentisntae miseriis de eterna sanetorum quiete. . . traetare conabimur. Zur Beziehung des Anti-christ vgl. 8,2 p. 394,9 Quod quidam ad Neronem . . . interpretantur. Alii vero de diabolo . . .dictum estimant. Zur Benutzung zeitgenössischer Literatur vgl. oben (Hofmeister) unddie vortrefflich erläuternden Noten der Ausgabe. Zu Ostern 1146 vgl. 8, 8 prol. p. 400, 28hoc resurrectionis tempore. ■ — Aufforderung durch Isingrim 1 prol. p. 8, 27 necessariumratus sum ad petitionem tuam, frater karissime Isingrime, historiam texere; zu diesem vgl.ßaumann, Neues Archiv 6, 600ff.; zu Rahewin den Brief an Friedrich p. 3,19 et capel-lanum nostrum Ragewinum qui hanc historiam ex ore nostro subnotavit. Daselbst die Zusen-dung durch Raboto und Rahewin p. 3, 23 Misimus autem presentium 2 latores venerabilem
Ich benutze bei allen späteren Anführungen diese Neubearbeitung Simsons.Nämlich litterarum.
H-d.A.IX2, 3 25