182 Zweiter Abschnitt. Die Artes
de penultimis, ubi ars pene versatur tota, posui, testis est deus quoniam doctorem nullunipreter [me?] ipsum habui. Sed et haec certissima probatio est, quoniam, si ab alio artemhanc excepissem, nunc tot et tanta tenere cordis memoria potuissem. Nunc vero cum plusquam sexaginta libros legerim, per ipsos exempla dans memoriter cucurrerim Auscultatri-cem non pendeat ullus ad, aurem, Quisquis ad hanc artem curabit vertere lumen. Non haecspernantur, si vili pelle locantur und f. 46 Ego sine libro patrono aliquo solo corde memo-riter ista, ut possum, trahens neque in labulis etiam perscribens scribendo dictans et dictandoscribens . . . multa pretereo que ad memoriam non reduco. Zu Luxorius vgl. T hu rot, Not.et extr. 22, 2, 435 n. 6 aus Paris. 11277 f.b 53—61 und Comptes rendus S. 248 ausTuron. 416 f. 41b—51b, im ganzen 16 Verse, von denen sich zwei mit den von Ellis(Journ. ot philol. 8,120) aus Cheltenham. 4626 s. XII abgedruckten decken (Riese, Anth.lat. 1 p.XXVIIf. N.l und 3). 1 Außerdem bringt Thurot aus Paris. 14744 f.258 s. XIIItertia declinatio corripit specular solum, contra Lisorius: Ipsa specular habens confert cri-stallina secum. Theoduls Ekloge wird angeführt im Turon. 416 f. 44 Vestigat primus Gre-corum gramata Cadmus. 2 Horatius in jabula Horestis: Sive virum soboles sive es mulierisorigo erscheint f. 45, der Vers steht aber nicht in Dracontius' Orestis tragoedia; vielleichtgehört das Gedicht dem Bd. 1, 122 aus Virgilius Maro genannten Horatius, dem galli-schen Schriftsteller. Die Klassifizierung biblischer, patristischer und klassischer Autorenim Turon. f.58 bei Thurot, Comptes rendus S.249f., danach zum Teil bei Th. Gott-lieb, Ueber mittelalterliche Bibliotheken S. 13 n.
Ueberlieferung. Das Werk findet sich in alten Katalogen zu Heilsbronn s. XIII(Serapeum 26, 203) Amercius de arte lectoria, in einer unbekannten französischen Biblio-thek s. XIII (Delisle, Le cab. des mscr. 3, 16) Aimericus lectorie artis über IUI 3 undin Heiligenkreuz nach 1363 (Th. Gottlieb, Mittelalt. Bibliothekskataloge Oesterreichs1, 55, 3) Liber Emerici de quantitate sillabarum et de octo partibus orationis. 4 DieseHs. ist von Gutolf von Heiligenkreuz für seine Grammatik benutzt worden, die imGraec. 1476 a. 1316 steht, und nach E. Schönbach, Wiener SB. 150 II, 6 auf f.454d,455a, 464b, 465c, 467a, 468c u. a. den Aimeric anführt. Auf einen Auszug aus der Arslectoria im Paris. 7505 f.4 macht Thurot, Not. et extr. 22, 2, 12f. aufmerksam; dadie Hs. aber aus s. XI stammt, so ist hier vielleicht eher Benutzung der Quelle Aimericsanzunehmen. Hss. Turon. 416 s. XII f. 20—60b.Amplon.Q 46 s.XII f. 7 6b—103b. 5 Paris.11277 s.XIV f.52—71b (unvollständig). Erlang. 516 s.XIII; Erlang. 357 s.XII (Frag-mente). Kleine Stücke daraus gedruckt von Thurot, Not. et extr. 22, 2, 13f. 508 undComptes rendus S. 244—251. Vgl. Hist. litt. 7, 472f. Ausgabe zu erwarten von Huri-butt (Washington).
3. PAULUS GAMALDULENSIS
Paulus aus Camaldula, dessen Lebensumstände sonst nicht bekannt sind,schrieb als Mönch wohl im 12. Jahrhundert eine Reihe Werke, die sich aufGrammatik in weiterem Umkreise erstrecken, nämlich über die Teile derRede, über Metrik und über die Kunst des Briefschreibens. Diese Schriftensind erhaltenem Paris. 7517 s. XII. Es handelt sich zunächst um ein gramma-tisches Werk, Donatus betitelt, das Erklärungen zu Priscian und zu Donatparallel darbietet und die Redeteile behandelt. Die Erklärungen zu Donatsind sämtlich aus dem Donatkommentar im Paris. 7491A genommen, denThurot auf Heiric zurückführen möchte. 7
Paris. 7517 f. 1 Inc. prologus in libro tarn de Prisciano quam de Donato a fratro PauloCamaldulense monacho composito; lb Inc. liber tarn de Donato quam de Prisciano afratre Paulo compositus et quoniam ad utilitatem omnium est dalus, ideo Donatus estvocatus. Poeta que pars est? — f.26b es interposita n fit ens.
1 Paris. 11277 f. 54 Lisorius in poemate, rung auch in Bucheinteilung erfolgte.
f. 55. 55b in Cornicio, f. 55 in Cornu (wohl 4 Ob sich dieser Bestandteil auch auf
= Cornicio), Turon, 416f.41b in Cornicio; Aimeric bezieht, ist fraglich.
55b Puelle ristricis (fem. von risor) osorem B Vgl. W. Schum, Verz. d. amplon.Hss.
me profiteor. S.321L
2 Ist Theoduli Ecl.133 mit Lesart von 6 Vgl. Thurot in Not. et extr. 22,2,24f.Bern. A92 s.XI/XII. » Daselbst 22,2,6.
3 Daraus ergibt sich, daß die Ueberliefe-