24 Erster Abschnitt. Die Theologie und Philosophie
simoniacos. Er antwortet hier auf die verlorene Schrift eines Spinosulus— der Name ist sicher ein Pseudonym und stammt wohl von dem Gegnerdes Hieronymus im Briefe ad Oceanum (Ep.69) —, der behauptet hatte,daß die Weihen von Pseudepiscopi gültig seien. Humbert versetzt dieseÄußerung auf einen besonders heiß umstrittenen Boden, indem er die simo-nistischen Bischöfe den Pseudepiscopi gleichstellt. Er geht davon aus, daßdie Simonisten Ketzer seien und daß die zeitlichen Besitztümer der Kirchemit dieser untrennbar verbunden sein müßten. Die Beweisführung wirdunter Beibringen einer Menge literarischer Zeugnisse angetreten, von denenPapstdekrete, Konzilienbeschlüsse und Pseudoisidor den Hauptteil liefern.Sonst werden namentlich benutzt Moralia und Register Gregors, 1 sowie des-sen von Johannes Diaconus verfaßtes Leben, ferner Pseudoambrosius, Augu-stin, Willibalds Leben des Bonifaz und größere Bibelstücke, daneben Isidor,Cassiodors Hist. tripartita und Pseudo-Dionysius caelestis hierarchia. Amwichtigsten freilich ist, daß Humbert mehrfach Gedanken von JohannesScottus aus de divisione naturae braucht, indem er mit dessen neuplatonisch-realistischer Weltanschauung übereinstimmt; 2 freilich nennt er ihn nicht,da Johannes eine Hauptstütze für Humberts Gegner Berengar bildet.
Aber auch die Dichtung aus alter Zeit liefert für Humberts Beweisführungöfters Gründe, er benutzt Vergil (und Servius), Horaz, Lucan, Persius,Catonis Disticha, 3 Avian, 4 von christlichen Dichtern Prudentius, 5 Prosper 6und Arator, sowie die Praecepta vivendi in Verbindung mit Horaz: Lib. 1,155 Hör. Ep. 1, 2, 56 und Praecepta viv. 131, P. L. 1, 279.
Zeugnisse. Sigebert de Script, eccl. 150 p. 153 Humberlus monachus Tullensis aLeone papa propter scientiam litterarum Romam traduetus et cardinalis episcopus ordi-natus Romae missus ab eodem papa Constantinopolim propter confutandas Grecorum here-ses conjutavit scripta Leonis Acridani Bulgarorum archiepiscopi . . . Et quidquid ibi di-xil aut fecit quasi per dialogum sub persona Romani et Constantinopolitani scripsit. Humb.Belhomme gibt in seinerHistoriaMediani in monte Vosago monasterii (Straßburg 1724)p. 237 ff. aus der verlorenen Hist. Mediani.. monasterii des Johannes de Bayono Auszügezur Geschichte Humberts: p. 237 c. 46 Et sub hoc duce Theoderico Humbertus clari post-modum ingenii MXV litterarum exercitio sub monachili habitu Mediani loci a parentibusoblatus imbuitur sub Hardulpho abbate (p. 239 c. 48 Studien unter Nortbert). p. 244c. 50 Hie (Humbertus) anno ordinationis Lamberti sexlo domini vero MXLIV laudessanetorum rithmice et metrice componens . . . episcopo Brunoni modulanda tradidit. p.246c. 55 Bruno . . . Hie domnum Humbertum Medianensis loci monachum Romae injerenstotius Siciliae . . . archiepiscopum ordinavit. Sed cum pro Normannorum decursibus illucnon valuisset accedere, cardinalem episcopum ad vices suas supplendas relinuit, zum Ortvgl. Ann. Beneventani 1051, SS. 11,384. Zum Dialog vgl. Wiberti Vita Leonis 2, 9 beiWatterich, Pontif. Romanorum . . . vitae 1, 162 Humbertus edidit contra eorum putidascripta responsionem instar dialogi ab ipso latine scriptam, erhalten bei Will, Acta etscripta quae de controv. eccl. graec. et lat. saec. XI extant p. 65 N. 2 (Leipzig 1864).Tod Humberts s. Joh. de Bayono bei Belhomme p. 249 c.55 Hie venerabüis praesuldum III Non. Mai. mane sol in faciem eius radium evibrasset, defunetus est Romae . . .cuius corpus Nicolaus papa . . . sepelivit anno MLXI. — Die Schrift Adv. simoniacosist Antwort an einen Unbekannten (ed. Thaner p. 100, 35) Ne sibi sapiens videatur re-spondere stulto cogimur qui titulo frontis traetatus immo latratus sui eraso nomineque sup-presso . . . und 1, 7 p. 111, 16 Unde se quoque nolente Spinosulus iste.
Ueberlieferung im Laurent, plut. XIX, 34 s.XI, benutzt durch Placidus vonNon-antula nach R. Kayser, Placidus von Nonantula (Kiel 1888) p. 50f. Ausgaben: Mar-
1 Natürlich auch Augustin, vgl.C.Mirbt, 5 3, 24 p. 229 Hamart. 85.
Die Stellung Augustins usw. S. 6 ff. 6 2, 17 p. 159 Epigr. 39. 3, 22 p. 227
2 Vgl. Thaner, Lib. de lite 1, 97. Epigr. 88. 3, 24 p. 229 Epigr. 91 (Sic ope-
3 3, 34 p. 242 Dist. 2, 14 (qui iniquo). rum —■ ponderibusque suis). 3, 30 p. 237
■l
3, 30 p. 237 Fab. 5, 17 f. (ignaros). Epigr. 15 (Norit qui reddit — meritum).