i

i

i

42 EXCERPTA

vincebant, usque ad annum obfesßonis Badonici montis , quando non minimas eisdem hofti-bus ftrages dabant, quadragelimo circiter & quarco anno adventus eorum in Britan-niam ------

Interea Saxones Pißique bellum adver fum Britones, jun&is viribus fufceperunt, quoscadem neccsfitas in caftra contraxerat: & cum trepidi partes fuas pene irnpares judicarent,fan&orum antiftitum auxilium petierunt: qui promiflum maturantes adventum tantum pa-ventibus fiduciae contulerunt, ut accesfiffe maximus crederetur exercitus. Itaque apofto-licis ducibusChriftusmilitabatincaftris. Aderant etiam. Quadragefimae venerabiles dies,quos religiofiores reddebat praefentia facerdotum, in tantum, ut quotidianis praedicatio-nibusinftituti, certatim populi ad gratiam bapti/matis canvohrent. Nam maxima exerci-tus multitudo undamlavacri falutaris expetiit, & ecclefia ad diem r efürr talionis Dominicafrondibus contexta componitur, atque in expeditione campeftri inftar civitatis aptatur.Madidus haptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, & conterrito armarorumpra^fidio, divinitatis expeclatur auxilium. Inftitutio, vel forma caftitatis hoftibus nuncia-tur, qui vi&oriam quali de inermi exercitu praefumentes atfumpta alacritate feftinant j quo-rum tarnen adventus exploratione cognofcitur cumque emenfa folennitate Pafchali , re-cens de lavacro pars major exercitus arma capere ac bellum pararetentaret,(7erw4»wj- (*) fcducem p'raelii profitetur. Eügitexpeditos, circumjecfta percurrit, & e regione, qua hofti-um fperabatur adventus, vallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quoinlocono-vumcomponit exercitum ipfe Duxagminis. Et jam aderat feroxhoftiurn mulcitudo,quamappropinquare intuebantur in infidiis conflituti. Tunc fubito Germanus iignifer univcr-fosadmonet&pratdicat, ut voci fuae uno clamore refpondeant: fecurisque hoftibus, qui feinfperatosadefte confiderent, Alleluja tertio repetitum facerdotes exclamabant. Sequiturunavox omnium & elatum clamorem repercuflo äere montium conclufa multiplicant, ho-ftileagmen terrore profternitur, &fuperfenon folum rupes circumdatas, fed etiam ccclimachinam contremifcunt, trepidationiqueinjetfbe vix fumcere pedum pernicitas credeba-tur. Pasfim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuiiTe difcrimini,plures etiam timore prxcipites, flumen quod tranfierant, devoravit. Ultionem fuaminnocens exercitus intuetur , & vi&oriae conceftae ociofus ipechtor efficitur, Spolia col-ligunturexpofita, & cxleftis palmar gaudia miles religiofus ample&itur, Triumphant Pon-tifices hoftibus fufis fine fanguine, triumphant vi&oria fide obtenta, non viribus, Compo*Tita itaque infula, fecuritate multiplici, fuperatisque hoftibus vd invifibilibus vel carneconfpicuis, reditum moliuntur Pontifices. Quibus tranquillam navigationem, & meritapropria, & intcrcesfto beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos iiiorum defideriisfcelix carina reftituit.

Interim inBritanniaceffatumquidemeftparumper ab externis,fed nonä civilibus bel-lis. Manebantexterminiacivitatum ab hofte dirutarum ac defertarum, pugnabant contra in-vicem, qui hoftem evaferant cives: attamen recenti adhuc memoria calamitatis & cladis in-flictefervabantutcunque reges, iacerdotes, privati&optimates fuumquique ordinem. Atillis decedentibus, quum fuccesfifict aetas tempeftatis illius nefcia, & praefentia (**) folumferenitatis ftatum experta, ita cuncta veritatis ac juftitiae moderamina concufla ac fubverfafunt, ut nullum earum non dicam veftigium, fed ne memoria quidem praeter in paucis, &valdepaucisullaappareret. Quininteralia inenarrabilium fcelerum fadta, quae hiftoricus eo-rum Gildas flebili fermone defcribit, & hoc addebat, ut nunquam genti Saxonum live Angloru mfecum Britanniam incolenti, verbum fidei praedicandum committerent. Sed non tarnendivina pietas plebem fuam quam praefcivit, deferuit, quin multo dignioresgentimemoratacpraecones veritatis, per quos crederet, deftinavit.

Siquidemannoabincarnatione Domini, quingentefimo ocftogefimo fecundo Mauri-ritius ab Augufto quinquagefimus quartus imperium fufcipiens, uno & viginti annis tenuit.Cujus anno regni dec'imo Gregorius vir, dod:rina& aftionepraecipuuspontificatum Romans &Apoftolicae fedis fortitus, rexit annos tredecim, menfesfex, & dies decem. Qui divinoadmonitusinftincluanno decimo quarto ejusdem principis , adventus verö Anglorumin Bri-tanniam anno circiter centeßmo quinquagefimo mißt fervum Dei Auguflinum , & alios plurescum eo monachostimentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cumjusfis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus aggredi coepiflfent, jamque aliquan-

tum

(*) Hie erat Altifiodorenfis Epifcopus, & cumLupo Trecasfina: Ecclefix pratfide per Syno-dura Gallicanara ad hoc delectus, Britanniam

adiir, utejus regionis'incolas Saxones Chnftoaddueerer, vid. Bedal.i. c. 17.C ** ) prtftntis.