49*. 1584 697

Am 10. kommt B. wieder zu Madruzzo mit der beim Papst Januaranzubringenden Werbung. „Quoniam mutanda et lenienda vide- Rombatur Madrutio sententia in instructione posita, ne pontifex addesperationem adigeretur sicque nihil praestaret. Existimabat enimMadrutius nimis tetricum et horribilem a me depictum diabolum,ad quod respondi magnopere me metuere, ne magis sit tetricus,ne magis sit horribilis. Persuasi ipsi facile, qui difficultates acnecessitates Germaniae bene perspicit. Addidit etiam ea se iamante praevidisse. Postquam praelegissem omnia, quae conceperam,in fine molliter admodum de auxiliis insinuandum putabat etconabatur ipse aecommodare verba."

Am 11. wird dann noch eine kleine Aenderung von M. an-gebracht; am 12. erfolgt dann nach langem Warten die Audienzbeim Papst. „Cum vehementius subinde assurgeret oratio, erigebatse senex, ut accurate attenderet. Ad electorem Saxoniae cumventum esset, percontabatur bis fere verbis: Dux Saxoniae vultnepacem? Statim subodoratus, quorsum vellet, respondi me putare,causas ipsum habere, cur velit interim subinde Caesarem terrereliteris ac legationibus, taxare tacite catholicos alios principes, id-que ab initio harum turbarum fecisse; quoties alii Protestanteslegatos mitterent aut literas scriberent, semper adiunxisse suos,subscripsisse aliorum literis. Verisimile esse nondum deposuisseeum animum, clam favere alteris partibus, si non ope foveat aciuvet. Tum pontifex: Atqui Calvinianos odit. Tum ego: Credipotest. Sed ubi commodam occasionem nanciscuntair nocendiCatholicis haeretici, cuiuscunque sectae, facile inimicitias ponere.Verum etiamsi plane Saxo quiescat, satis tarnen negotii alios possefacessere. Hie amplam occassionem habui, ut de Casimiro et deCalvinianorum machinationibus dicerein. 1 Tandem explicatis om-

otiosi ad res Colonienses tanquam Achivos ex feneatra speetantessiluerint adeoque maiore Casimirianos liberalitate quam nostros exce-perint, concesso iis ultro citroque transitu, qui nostris negatus fuerit.Et ut aliqui inter eos egregiam voluntatem ostentent, neminem tarneneorum ita zelo aecendi, ut aperta auxilia primus conferat; omnesrespondere se, si vel bi vel illi praecedant, sequi velle. Qui autemomnes simul convocet, ut iunetis haec consiliis praestentur, multodifficilius reperiri posse; quibus id quidem pro dignitatis fastigioet officii ratione ineumberet, non andere." Weiterhin heisst es:„Agnoscere ducem Guilielmum non esse in potestate sua reliquos prin-cipes catholicos in unum cogere et ad auxilia conferenda permovere";der Papst möge dem Kaiser ermahnen, „ut alicui magnae auetori-tatis prineipi eas partes demandet", und diesen Fürsten durch einBreve zur Uebernahme der Aufgabe auffordern. Letzteren Vor-schlag erklärte Madruzzo in einem Gespräch mit B. am 5./15. Januarfür aussichtslos; „sibi consultius videri, si praetextu federis Lands-pergici convocarentur, cui alii coniungi possent", was wieder B.mit Hinweis auf die Spaltung zwischen Erzh. Ferdinand und Baiernals untunlich bezeichnete.

1 B. schriftliche Werbung: „Urgeri ac metui adhuc MulhusanumProtestantium conventum, qui propter obitum electoris Palatini dilatusfuerit; Casimirum expeetatione illius conventus Bonnenses solari;Caesarem per literas Guilielmum ducem nuper admodum con-suluisse, quibus rationibus et consiliis conatibus Ulis Protestantium