185. 1588 175
185- Pauli an Dohna. 23. Dezbr.
Dresden(Polnische Sache. Evangelische Gönner Spaniens. Die Zänkereien der
Theologen und das sächsische Mandat.)
Die polnische Friedenshandlung wird nun nach dem Scheiternder Armada endlich mit Ernst angegriffen werden. „Quodsi His-panis ea res ex voto successisset, sine dubio plura tentassent, idquod non dissimulant etiam aliqui ex nostris A. C. addictis, quiHispanis multo aequiores sunt quam reginae Angliae ob infoelixillud dissidium theologicum, quo Germania magno suo malo hoctempore concutitur. Nos insanis istis theologastrorum clamoribusfrenum iniicere conati sumus mandato nuper publice proposito, cuiusexemplura ad Gisium nostrum misi. Sed non credis, quam perversade eo sint iudicia non sacerdotum tantum, sed principum etiam quo-rundam, adderem etiam magis explicate: principissarum, nisi iam antescires, quod in causis religionis „has penes arbitrium est et ius etnorma loquendi." Ego talibus rebus parum moveor et vellemquosdam [jaTaioXoyou? ita hoc mandato consternere, ut se ipsossuspenderent ac ita impura illa ora sibimet ipsis obturarent, quibus
alioquin moderari non possent. Sed baec more nostro. 1 ......
Praeterea potius iam cogito, ut me aliquando plane ex aulicis negociisextricem, nedum ut novis me immisceam." 2
Bm. Coli. Cam. XXIV. f. 193. Cop.
1 Vgl. hiezu Hotom. epp. S. 221 f.; Cuno II, 88; über dassächsische Eel. Mandat vom 28. Aug. 1588 Z. f. hist. Theol. 1848S. 325 ff. Wie man am Kaiserhof über diese Dinge sprach, zeigteine Depesche Puteo's vom 29. Okt./8. November: das Mandat ver-folge einen anderen als den in seinem "Wortlaut angegebenen Zweck,„perche, vedendosi il detto duca tener tuttavia ne li suoi stati predi-canti calvinisti et accarezzarli, si giudiea, che questa novitä et pro-hibitione sia tutta indiirzzata a tirare i popoli lutterani pian piano,si che non se n'accorgano, nel Calvinismo, mentre non haveranno chidetesti quei dogmi, ma ben chi glieli andarä adombrando et suppo-nendo a poco a poco" ; der Haupthäresiareh „Sellexeder" [Selneccer]denke deshalb nach Preussen überzusiedeln [er ging nach Magdeburgund dann nach Hildesheim]. Rom, Germania 111,'S. 378.
2 Trotzdem finden wir P. im Anfang des folgenden Jahres miteiner Sendung zu M. Georg Friedrich beauftragt; vgl. sein Sehr, anHotman, Nürnberg, 18. März 1589 (Hotom. epp. S. 228): „abfuiab aula per duos fere menses, ad marchionem Raucombum [!] Moltz-pachum [d. h. Onoltzpachum] profectus, unde iam domum redeo";vgl. ebd. S. 232.