Lib.V. Cap.XLI. 49 s

le.

adione reäucendi contradu m ad iuftum prctiutnfaltcm infimum ; tunc plane cum pretium vendi-rionis aecrefeerer, aecrefeere etiam debet gabellaföluonda pro rata pretij acctcfcentis j quia veröid non eft nona veriditio, fed redudio prioris ven-dirionis ad aequalitätem iufti pretij , incrementumgabella: accrefccntis debetur , aciolucnda eft ga-bellario, qui erat tempore prioris venditionis.nonVerö illi, qui fuerit tempore, quo contrarius adsqitalitatem reducitut;in Lufitania verö dimidiumgabellarfötuir emptor , Sc aliud dimidium vendi-ror , nifi alirer contrahentesconuenerint. ita do-cet Mclina fom.i. de iujlitiA, diß>. $49« §■'?«*»<*»vero.

Si autem emptor eligat reftituere rem , &acei-pere pretium ■, quod pro illadedit; tunc plane di-ftinguendum eft. Nam vel qaandö emit, feiebatrem plus valcre , & mala fide infra infimuni emk»vel id ignorabat, & bona fide cmit,fi id ignorabaTjSc bona fide cfnit,putans fe iufto pretio cmere,ctimnullam eulpam commiferit in celebrationis tiliseontradus , in Lufitania dimidium gabella? fohictvenditor, vt iam fipe diximus:dimidium,inqrtam<ratioiie ptioris conrradus, qui refcinditur,TidriTaptionc conuenrionis , aur fcntcntla:, propter quamrefeinditur, quia potius eft extindo prioris contra»dus, quam contrarius nouus , Sc ideo'cum noir fttnouus.fed extindio prioris , do illa extindiononulla gabella dtbetur. Si feiebat rem plu's valerc,& infra infimum mala fide propter eam feienriamemit, tfne quidera vltra pretierm , qnod emptortenetur augere ; in peenam fraudis in foro foli fisl-uet totam gabellam venditori, quam venditor ipfefoluerat, argifmerfto leg. debti , tn fixe, ff. de-adtli-tio ediÜ. qua; öifponit, quöd'quando eontradusrefeinditur , & venditorfeiens rem vitiofamtMle,teneri vltra p-rtium reftitoere emptotieam gabel-lam , quam ?mptor foluerat, & eadem ratio eft inrt propolita, ac praefenti. ita Molina allegatus § ./*venditor Verum cum leges itadifponantin peenamcu!pat,&: pcenales (int,non obligant inconfeientia;nifi poft iudicis ffcntentiam.

Si vero non venditor , de quo hadenusegimus,fed emptor la:fus fuir, quia fupra dimidium iuftipred) omic.

Refpondeo primö fic : Si emptor fuit latfus, 6cvenditor eligat reducere contradum ad zqualita-tem, reftituendo exccfTur» pretij, tenetur gabella-rius reftituere partem gabella; refpondentem ex-cetfiii pretij , idque non folüm quando venditorconrractum ad xqualitatcm vult reducere , fedetiam quando illum refeindit reddendo pretium,&accipiendo rem , vt bene animadmertic Molinatoi», t. de iufi. dt ff. 5 49. $. ß eutem emptor , vbi aitita fe vidifte feruan in hoexegno Lufitanix} Sc ra-tioeft > quia id quod venditoraeeepit ab emptotevltra iuftum pretium rigorofum , fuit inique , &iniufto aeeeptum ; non potuit ergo fifeus ex hieiniuftitia acqüircre iuftum titulum ad partem ilJamgabella: refpondentem huic iniufto exceflui ; exiniquo enim Sc iniufto non poteft iuftut titulusrcfultare : quam ob rem non eft audiendus Lafartede deeiwa vendit. cap.14.nHm.i7- affirmans fifeumtunc obtinere, & non teneri ad reftitutionem ga-bellx refpondentis pretio iniufto. FundamentumLafartis fuit dedudumex Li.tit.i6.Ut>.9. noittrc-cofiUüonit, qua: id, quod ipfe dixerat, ftatuit, eoquod illa prima venditio perfecta fuit,& per illamius ad totum comparauit fifeus : ifta tarnen lex du-riffima eft, vt ipfemet Lafarte fatetur ; comparauitenim fifeus ius ad totum quod erat iuftum , nonFagnndez.de luftiti*,&c.

tarnen ad totum, quod erat iniultum, & fic fiueUi-genda ea lex eft de pretio iufto , non. de quo per(ententiam iudicis declaratur iniuftum. Deindeillud prineipium , quo ipfa lex, Sc Lafojte finidspitur, totam, feilieet, illam vcndi.tipnem fuifte vali-dam.eft falfum ; fuit enim valida pro maiori paite,qua erat iuftainon pro partc.quafuit iniufta,quoadexceflum iufti pteuü ; & ideo iubetur contrariusad iuftum reduci, &' ad squalitatem , non enimvtile vitiatur per inutile, vt eft notiflJrna iuris '

fegula. v

Refpondeo feeundo , fi venditor fuit lxfus, & ' *•emptor eligat reftitucre pretium , & acefpere rerrtrefeindendo contradum , & feiens rem minus va«lere, & nihilomitiüs vendidit /upra dimidium iuftipretij rigorofldpfc folus in peenarri fraudfs,ten'etutfolucre totam gabellam poft iudicis fintentiam,fuixta ea , qua: fupra diximus : nam in foro anim*ante iudicisfententiam in hoc regno Lufitania: di-midium gnbtllx foluit emptor , dimidium vendittor, iri Caftella verö totam gabeliani foluit ven-ditor.

Sextum dubitim eft, an qt^indo res, qua: empta '**fuit pretio iniufto . fiue vltra dimidmm tigorofi,fiiie'infra dimidium infimi j Sc periit, vel deteriorfadä eft, detur adi'o ad refciiionemcöhtradus-em«ptori aduersüs venditorem, fi'infradimicÜurn ven-didit? Refpondeo, rem vel polte peiire,& det^erio-rem fieri culpa lata emptoris,vel abfque eulp* latjillius: fi abfque culpa lataillius periff,vel deteriotfada eft, non datar talis adio ad refcinderrdurÄcontradum. Ratio eft, quia ü res periit, iam nonpoteft refeindi conrradus, reddendo rem , &• Ä*cipiendo pretium : ita glofTa legis 1. C.derefcin-dend* vendit. Coiiarruuias tih.i. VArittr.cap.4tn.14lAntonius Gohlez tom.i. variarum. cap.t.mm.ii.Molina diff. ^^.^.tjuttndo e*fu. Gutierrez depraft.c/tidiß. lib.i. cjitift.i <7.■Pmellns, eValij, quosciratMolir»;& fVa'difponiturJ» 1.^6 tit. t.part.f .(Juarfa-uis P.inoniiitanus in cap. cum dilctti , de empiionc,&veridh.dkat'iünm in hoc cafildati adionem ad-uerstu hudcnWn ; fi Verö dillö J Sz tulpa fua latares periit", vel deterior fada eft, datur adio aduer-süs iilum de dolo , & culpa lata ad reficiendum'dam riu m. v-

Sed Couarruuias toeo aUtgatit; etiam ait, fi ven- 1 3 -ditor , qui infra infimum iufti pretij rem emerar,illam alteri vendidit iufto ptetio, in hoecafu darihanc adionem aduersüs illum, vt reftituar, & re-ficiat reducatvead a:qualitatcm contradum, redu-cendo illum ad iuftitiam , infimi faltcm pretij,etiamfi res iamapud illum non fit, & fic nonpöiteeligere reftifionem conrradus , fed tantum redu-dionem ad a:qualitatcm , & ideo in foro iudicialiad hanc redudionem obligatur , qua: opinio Co-uarruuia: hodie fequitur in praxi, vt docet Molinacitatus §. quando cafu fortuito.

Similiter docet idem Couarruuias.ibi dari hancadionem aduersüs eum ; qui vltra dimidium iuftipretij rem vendidit,nihil impediente,quod res ven-dita fineculpa emptorisperictit, quia adhuematnet apud cum exceftus pretij iniufti, quod pro ill»accepit;quidquid tarnen fit de forenfi foro.in foroanimae reftituere tenetur tarn ille , qui defraudauitalium emendo rem infra pretium infimum, quänfi }ille, qui vendiderit vltra rigorofum , quamuis resspud fe perierit fine culpa iflius, vt f«pe diximus,Sc docet Molina citatus.

Tt

-Cattt

V