Lib. V. Cap. VIT. 347

8.

fic : Diutttma coifuetudo pro iure , & lege obferuanfoler habet cnim vim lct>is,& funvt fuum vi^oremtx tacica populi conuentione, & non eft iiecelle,quo I (cripta fir. nam, vt dicitur in l.dequtbm cau-fis. ff. de iegib. cum ipfit leget non aha ex caufa nosteneant, quam quod mAidopopttli reeepta. funt\meri-to ea cor/fuetudo,qnam ßnevllo feripto popttlm proba-uir. tenebit omnes.

In peimutationis autem contra&ibus.ad folucn-dam gabcllam, aeftimantur res, qua- permutanrur,& ex atftimatione , modo iam pracfato,duplicacumfoluitur tributuragabellx ; Sc idem dicendumeft,u contractus eft mixtus, id eft, partim emptionis,partim permutationis; quia tunc ex ea parte , quaeft contractus permutarionis,duplexgabclla folue-tnr , ex ea vero , qua eft contractus venditionis,fbluetur vna tantum. ita Moliua tom.i. de iußitta,traft,l,difp.$ \6 §.Lafarteverh vbi fuprk. Rebellusz.part, de obligat t iuß. qwß.i.feft.^. n.it.& 18.& idem Ignatius de Lafarte de decima ve>id.Cap. i y.a num. iz.

Eft autem hxc difFerentia pro vtroque Rcgno,Caftcllx, & Poruigallix ; quia in Lufitania, dimi-dium tributi gabellac foluit venditor, dimidiumemptor ( nifi aliter conueniant partes contrahen-tesj) in Gaftella vero folus venditor toram gabcl-lam foluit, vt habetur /. i. & i. tit.iy. hb.y. Excipetarnen, quando venditur oleum Hifpali,tunc enimdimidiam foluit emptor, dimidiam venditor, vt fitin Lufitania, in omnibus venditionibus. Si tarnenHifpali oleum fuum Rex vendat , vcl publicaniillius , folus emptor dimidiam foluit ; quia Rexvenditor nihil foluit. ita habetur*«/. }. tit. 17.& l.i.tit.iSSc docer Molina tomo 1. detuß.traft.1.difp 1 36. in difto §. Lafarte vero vbi fuprk, cum eo-dem Lafarte.

Quando quis materiam pracbet opifici.vt fibi exea ahquod opus effingat, v. g. aurum , argenrum,vel lignum.vt fibi conficiat annulos,vafa,vel difcos,certo, Sc conuento pretio, non datur ibi per con-uadum emptionis , & venditionis , atque adeo inhoc euentu, in vtroque Regno, Lufitania:, Sc Ca-ftellac , gabellar tributum non debetur, ficut nondebetur etiam de iure communi: ita difponitur inl.connenit. ff. de contrah. empt. ibi, Conuenit mihitecum , vt certum numerum tegularum mihi darcscerto pretio , qua* tufaceres, vtritm emptio eft, an lo-catio l Refpondi :fi ex meofundo tegulat tibtfallai,vt darem , conueni emptionem puto ejfe , non condu-ftioiiem; toties enim conduftio alieuitu rei eß,qu»tiesmateria , in qua aliquid praßatur, in eodernftatueiufdem manet\ejuoties vero trnmutatur, &alienatitr,tmptio mttgU, quam locatio ,tntelligi debet. Difponi-tur etiam in l. 1. §. adeo , ff. locati. & §.item qut-ntur. Inftit. de locatione. Nam, fi artifex opus con-ficiat ex materia proprio, vt poftea illud vendat, eftemptio, & gabclla proinde debetur ex venditioncvt fi tegulas alteri vendendos conficiat ex fuoluto,'annuio ex fuo auro , calceos ex fuo corio. Et ratioeft , quam induclar leges aflignant, quia eo ipf 0)quod materiam fuam ipfe artifex apponit, fabri-cando aliquid ex ea, alteri vendendum.dominiummateriar, & rotius operis,eft ipfius artificis; quan-do vero alter przftat materiam artifici.vt ex ea fibialiquod opus conficiat, atque cfFormet, dominiumipfius materia;, eft ipfius prasftantis, Üc tunc folumconducit induftriam, & operam artificis, pro certopretio.vt ex ea materia, quam ei priftat, fibi opus,qnod vult, cfficiat,& artifex ei operam fuam locat;eft ergo c6ntracT:us locationis , non emptionis;quasidu vero artifex apponit fuam materiam ad

fabricandam domum aliquam alienam, pro pretioconuenta , in folo alieno , licet materia fit ipfiusartificis, adhuc eft contradlus locationis , & con-ducl:ioiiis , non emptionis , Sc venditionis; quiadominium ipfius materiae , tranfit tunc in domi-nium foli; eil enim tunc materia, quafi quid ac-ccfTorium fabricationi, ac proinde dominus fuli,ficdominus ipfius mareriae.ita habetur in l.Sabinm,m{ine , ff. de contrah. empt. ibi, Sabinw rejpondit ,fiquam rem nobtt fieri velimut , velnti ßatuam , velvafa alicjua , vt nihil aliud, quam pecUniam, dare-nittf , ernpiionem videri; nee pojfe vllam locattonemcffey'vbi corpus ipfum ( hoceß, materia ) non daturab eo, cui fieret, aliter,ßaream darem , vbi inßilamadificarts , quoniam tunc a me fubßantiaprofieifei-tur. Sei» l. item. f. cum infulam. ff. locati. ibi, Cuminfulam adtficandam loco , vt fua impenfa condufteromnia faciat , proprtetatem quidem eorum ad metransfen , & tarnen locatio eft, locat enim artifexoperam fuam. Quare tunc Bulla debetur gabella,quia non eft tunc contradus venditoris, fed con-dudtionis operae alieuius ad faciendum aliquid,ita Molina tom.i. de iuft. traft, t. difp.^. verf. vtitem:

llltid etiam obferuandum eft, emptionem , &venditionem femper verfari circa dominium reidirectum, vel vrile, quando res ipfa venditur inoircirca vfum tantum nudum,aur vfumfruclum illius:nam, fi vfus tantum illius venditur,aut vfusfruftusper aliquot annos, non dicitur vendkio, fed loca-tio. Si etiam concedatur vtile dominium ipfius rei,alteri, procerta penilone annua, vel menftrua, di-citur emphyteufis ; folüm igitur,quando res alteri,quoad dominium vtile , vel directum , venditur,contrarius venditionis diciuu , propiic loquendo,eriamfi res vendantur quoad parrem rantummodo,vt cum venditur dimidium praidij, vel dimidiumdomus, vel bouis. Similiter venditio etiam eft>quando quis habet ius feruituns per agrum alie-num,& hoc ius pro certo pretio in alium transferr;habet enim etiam dominium fuper hoc ius incor-porale, quod vendi,cVr alienari poreftjeft enim hocius pretio a.-ftimabile , Sc ideo pretio vendi poieft.Vendi etiam poteft fuperficies tantum foli-jw quadomum ardifices,/, 1. §.1. ff. de-fuperficiebm,Sl veravenditio erit, fi pro iufto , & vnico pretio venda-tur, vt colligiturex glolfa, ibi. verb. Agenda. Nam,fi pro annuojvel menftruopretio,huiufmodi fuper-ficies detur, non eft contractus venditionis, quan-uis hoc illi nomen ä contrahentibus adferibatur,fed eft contractus locationis , emphyteufis, aut fu-perficiarius; errarnnt cnim in nomine contrahen-tes.dra Molina tom. 1. de iuft. traft. 1. q**ß-3i ß -verf. Illud obferua. Sei de hoc infia agenms, cumde rebus, quae vendi-poflunt, uaetabimus. Vndeconftat, quod de ratione venditionis-xft , verfarifemper circa dominium , aut quafi dominium rei,qux venditur ; Sc quod ex fe fit tranflatiua domi-nij in alterum, ementem videlicet, accedente tra-ditione,quanuis aliim le prxdifta traditio impedia-tur;quod euidentercolligitur ex /. cum manu fata.§.vltimo. ff. de contrah. empt. ibi, Nemo potefi viderieam rem vendtdiffe, deemus domimo id agiiur,nt ademptorem tränfeat, fed hoc,aut locatio eß, aut aliudgenuscontraüut. quorum verborum hie eft verus,aegermanus fenfus: De rafione venditionis eft, vtdominium eius rei, quae venditur, quantum eft exvi contractus , in alium transferatur, nifi aliundeimpediatur; fic explicat Vallafcus de iureemphyt.fl.i^.tt.i.Pinellus*« rubr.C.derefcind.vend.part.x.

cap.$,n,\ r,Lafarte<if decitna vend. cap.i.n.i-

Capvt