iH

Lib. V11 Cap. VIII.

66r

lib. 5. var. tap. t.verf ex quibtu tria deducuntur, &Stephanus Bertran. confd. 97. IIb. 1. dias 4. &con-fil. 178. lib. f. Sc Motca itil.tradit.C.depaclü^um.^ t.Illud verö femper animaduertendum eft , nul-luni debitorem pofle renunciarc beneficio iurisprohibcntis apponi pactum legis comiftbrix inpignoribus, quia tale pactum ius vetat , non fo-lum in grariam debitoris , fed etiam in odium,& pcenam crcditoris , & quia cft pactum habcnsfpeciem vfura:, etiam ii in pcenam crcditoris ap-ponatur. Ita Azor tom. 3. irtsl. mord. Hb. 7. cap. 10.•vcrß. cjtwres an vdeat ; vbi citat pro hac parteloannem Andrcam , & alios. pro hac etiam partefacit noftrum ius Luiitanum Hb 4- tit. f 7. §. 1. & 2.in nouu ordinat. vbi prohibetur, qu6d nullus de-bitor pofii't rem aliquam fuo creditori in pignusrradere fub conditione , Sc pacto , quod debitonon ioluto ipfe creditor poffit illam lua propriaauthoritate fibi tanquam emptam appropriare,ÖV vindicare; nam ratio huius prohibitionis eft,quia nemo poteft renunciare beneficio legiscommiiibrix,ciim ob bonum publicum fit con-dita primario , Sc ex primaria intentione con-dentis

Infcrtur fexto , quo ad hanc prohibitionem,Sc eius germanam , ac medullatam rationem,nihil etiam referrc , an pactum legis commif-foiix , quod res maneat empta, fiat directe , yclindircete , hoc cft, directis verbis, aut indirectis;vtroque enim modo factum femper eft prohi-bitum , fi ratio prohibitionis in eo detur; vt doeetTiraquellus lib. 1. de retraft, infine, n. 141. Sc Couar.modo allegatus difto verf. ex ejuibus tria deducantur;Sc Azor tom. $.var. refil. lib. 7. cap. 7. verf. fed quibusverbis ; fit autem directis verbis ifto modo. Dotibi hoc pignus in fecuritatem huius peeunia;aecommodata:, ea conditione , vt nifi illam fol-nam ad tempus ftatutum , hoc idem pignus fittuum, vel pro tibi vendito illud habeas pro ea-dem peeunia. In dire&is ifto. Do tibi hanc remin pignus,ea conditione,& pacto, vt fi pra?fixotempore non ioluero,de ea ftatuas , vt volueris,vel ego amplius illud reeipere non poffim. Velifto. Do tibi hoc fundum in pignus, quod fi nonloluero , quod debco , habebis cum nomine &iure feudi; ita loannes Andreas in cap.ßgnifitan-te , de pigneräb. Sc Syluefter , quem citat ac fequiturAzor tom. 3. in$l. mord. lib.j. cap. 10. verf Tcrtiomodo.

Norabis autem pactum , de quo agimus , le-gis commiiforiae dupliciter pollc in pignoribusapponi > aut enim apponitur in pcenam debitoris,h praefixo tempore creditori non fatisfecerit; autapponitur fimplicitcr , vt creditor pro peeuniaac commodato pignus aeeipiat. Si primo modoapponatur, exiftimat Azor modo allegatu« , verfmca fententia bac eft, non effe pactum vfurarium,per fe loquendo , iure naturali damnatum , quiaob pcenam debitoris poteft creditor lucrum exmutuo iure naturali fpeetato acquircre ; non enimacquirit ex vi , & rationc mutui, fed ex vi, &ratione prcn.r; nam poteft debitor, qui mutuumaeeepir , ita fe fponte creditori ad eam pcenamobligare, fi ftatuto tempore non foluerit; fed ad-dit Azor tunc pcenam in confeientia non debc-ri , nifi culpa praccefferit ; quare fi debitor fol-uere non poruit , non tenetur ad pcenam , vbienim non eft culpa , ceffat peena. Solum ergoiuxta illum tenebitur debitor ad Cam pcenam,quando culpa ilüus prxceflit , & foluere potuit,

& noluit, imö cum fit peena conuentionalis, nendebetur in confeientia , nifi petita fnerit ; Sc inhoc cafu , nifi creditor debitorem de commifibadmoncat, Sc ideo iniquum erit pactum fi intelli-gatur debitorem in omni euentu teneri pcenamfoluere , etiam fi nulla mora, vel culpa praxelferit.Et opinionem hanc tenet etiam Molina tom. 2.de iufi. diß>. 317. verß cjundepcenis conuentionalibtts,Nauarrus in furmna Lot. cap. 17. mm. 1 1 y Angelusverb. vfura i. mim. |j. Syluefter ibi f 18. Gabriel.in 4. dijf. 15. ct. 11. art. 1. not ab. 2. Maior ibi e/. J 1.Almainus ej, x. Si verö pactum apponatur non inpcenam debitoris , fed abfolute , & fimpliciter,tunc ait Azor, tale pactum ex parte creditoris,non debitotis, vfurarium eft: non eft vfurariumex parte debitoris, quia redimit fuam vexationem;eft vfurarium ex parte creditoris , quia cum pi-gnus maioris arftimationis fit, quam debitum, hi-erum aeeipit pro mutuo, nempe illud plus,quopignus arftimatur fupra debitum.

Communis tarnen fententia DD. quando di-cit tale pactum eile prohibitum iure ciuili, & ca-nonico, intelligit prxdictum pactum, vt apponi-tur etiam, tanquam peena debitoris ; quare iureciuili, & canonico fpectato,fiue hoc pactum ap-ponatur in panam debitoris, fiue fimpliciter ap-ponatur, femper eft prohibitum , quia leges, Sccanones vetant appofitionem talis pacti in frau-dem legis , Sc femper , faltem in foro externo,prarfumitur ea pesne conuentionalis fuille appo-lita in fraudem legis , alioqui quod per vnarapartem prohibetur , per alteram concederetur.nam id re vera eil ex mutuo lucrum peena: acci-pere; quare in folo foro interno opinio Molinx,Sc Azoris poterit eile probabilis , non in foroexterno ; imä neque in foro interno ea multumprobabilis videtur: nam Molina &alij authores,ponunt tot, tantafque conditiones, vt hxc pee-na conuentionalis fit licita , qua; bene arguunthanc pcenam vix eile poile licitam ; & reuer«talis pa-na eo modo appofita fpeciem vfurx ha-bet , cum fatis fit polie creditorem contra de-bitorem in iudicio agere , fi ipfe debitor mo-ram, Sc eulpam in foluendo contraxerit, & ideoleges non permittunt, vt ab initio talis pcciuin pactum deducatur, vnde quando Angelus verb.iuramenmm \.num. 25. Sc Syluefter ibi cj. 16. affe-runt pactum legis cömmiiroriar in pignoribusappoimim folum elfe contra leggm citiilem , &canonicam , non naturalem , i n teil igen.li funt»fi tale pactum apponatur praccise in pcenam , namfi apponatur fimpliciter, & abfoUtc, vt credi-tor pignus fibi pro commodata peeunia , quxnon fit tanta, quantum debitum *ftimatur ,'eftvfurarium , vt probatum manet , Sc non folumiure ciuili , & canonico, fed etiam iure diuino,Sc naturali damnatum , & contra illud ChriftiDomini, Mutuum dantes , & nihil inde fperantes ySc ita docet Azor tom. $.infl. moral. Hb. 7. cap. 1 c.verf ego vero exißimo;zt nihilominus fi quis hocpactum iure naturali damnatum iuramento con-firmauit, tenetur illo ftare , ficut qui iurat vfu-ras foluere , tenetur illas foluere-; Sc qui iuratlatroni metu mortis fe ei daturum centum aureos,tenetur eos illi dare ; & ratio eft , quia debitorita iurando non peccauit, Sc poteft pactum pro-miflum fine peccato exolucre, ita Angelus, Syh ,c "fter Sc Azor modo allegati.

Sed quid fi debitor cum creditore ita paeifea-tur. Nifi ego tibi foluero tuarn peeuniarn ad ra-

KKk j

10.

II.

em