660 De alTecur.dom.per contra&.pign.&c.

inßhut. mord. Ub.-r. rap. 10. initio , verf. Prohibe-tur, Couarr. üb. 3. variar. cap. 1. »um. 8. verf fieundopa&xm.

%. Datur etiam pactum legis commiilbrix in ven-

jditionibus , vr cum ita venditor cum emptorcpacifcitur : Vencio tibi hanc domum,hunc fun-dum , ea condirione , vt niii intra eres rnenicspretium iuitum , tantum , v. c. decem non folue-ris., res pro non empta habeatur. & hie modusemptionis in iure ciuili approbatur, vt patet extoto titul. ff de lege cotnmiffbria. in pignoribus ve-rö,vt dixi , pactum legis commiilbrix reproba-tur; & ratio , quam reddit Joannes Andreas , &Panormitan. in cav. fignlficante, de pignoribus , &glofla in l. t.ft" i. C. de paSlis pignor. eft, quia ven-ditor nulla iniuria, nullove damno afficit empto-rem,fi ei rem fttam eo modo & conditione ven-dat,nec fimiliter empror iniuria afficit vendito-rem, cum ab eo rem iulto pretio , in eo modovendendi ,emat, vt fupponimus; res veio oppi-gnerata femper folet impignerari minori pretio,quam valeat; quam ob rem pactum iilnd in pi-gnore celebratum, vt nrfi peeunia loluarur intracertum tempus , res oppignerata fit empta , &maneat creditoris pro peeunia commodaia, ac Ü«mpta fuerit, eft iniuftum , Sc redtmdat in no-tabilc damnum debitoris , cogitur enim debitorminoris vendere,quäm res valeat , & plus fol-uere, quam debeat; Sc ideo tale pactum in pigno-ribus eft non foliim iure humano, ciuili , & Ca-nonico; Ted etiam diuino , Sc naturali prohibirum,vt docet etiam Azor tont, x.inflit. moral. lib.y. cap. 10.verfiego vero cxißimo,ad finem.

j. Ratio igitur prohibendi in pignoribus pactum

legis commillbriae , vt bene etiam animaduertit- Couarruu. Hb. $.variar. cap. i.nwn. 8. verf. quam obr«w,eft quöd creditor , vel fub conditione diia-tatx folutionis rem debitoris impigneratam ac-quirat,vel emat, minus iulto pretio, ac tandemqubd caufä mutui lucrum pereipiat, nempe par-tem illam,quae ad pretium iuftum non accedit;nam has rationes tarn Lopez, quam earum in-terpretes paflim obleruant. Ex quibus euideuter

Infertur primo, Sc etiam bene notat Couarr.allegatus verf. fieundo infertur, Sc Azor torn. ^.in-fiitut. moräl. üb.-;, cap. 10. verf. At vero licitum eH,poft Innocentium, Panormicanum Sc Angclum,quos citat, licitum eile creditori pactum facerecum debitore , vt fi intra certum diem peeuniafbluta non fuerit,pignora emptafint iph credi-tori iufto pretio , arbitrio boni vivi dcfinieüdo,& ita colligitur ex textu in l. fi fund:v , §. vltimo,ff de pignorib. quod idem exprefse ftatüitur in no-ftro iure Lufitano in nouts ordinat. Hb. 4. titul. 57.requirit tarnen ins Luluanum, vt pretium pigno-ris ä duobus viris xftimetur electis ad benepla-citum debitoris,& creditoris , quibus iuramen-tum prxftetur xftimandx veritatis ; quod li prius,quam res ä viro bono fuerit xftimata,aut adiu-dicata emptori , debitor etiam poft diem folu-tioni prxhxum peeuniam obtuletit, purgabit 1110-ram , fpeclato etiam iure communi, & pitniorumvenditionem impediet; licet enim ha'c venditiofit conditionalis , iuxta textum in dicla I. fi fun~du** §. vltimo, & conditio iam fuerit in ac'Lu po-nta , Sc cuencrit, tarnen confummata non e.ft, do-nec pretium ä viro prüdenti «ftimetur , conftatex l-fi fondiis, ff de pignorib. dr ex l.fi merces,inprincipe > fftocati,& j ta pr <XC er allegatos exprefsedocet Couarruu. allegatus , verf. fieundo infertur,

An<^clus in l. cii?n dam'mam , C. de pignorib. Hippo-lytus infingulari 468. Baldus in l. pai.}um vulgare,C.de pignerat. atl. quamuis propohta qdadäm di-ftinetione contrarium fentiat Antonius Farnefiusde pignorib. 4. part.memb. 1 .attamen id,quod diximus,eft probabilius.

Infertur fecundo,in foro confeientiae validameile eam venditionem pro peeunia ac commodato,fi peeunia tanta fit, quanti res oppignerata valeat,quia tunciuftus eft venditionis contractus cele-bratus fub ea conditione , vt res empta maneat, (idebitor peeuniam creditori vfque ad talem diemnon obtulerit,& in praxi fori externi fortaffis hocverirs eft,vt docet Couarr. exprefse lib.$.var. cap.i.verf. 4, er vltimo , & ratio manifefta eft , quia tunccellät ratio prohibitionfs talis contractus , cumnulluni lucrum creditor acquirat ex mutuo , neecogatur debitor plus foluere, ac dare ', quam de-beat , Sc rem fuam minori pretio vendere , quamvaleat, Sc f mc in eo cafu, etiam Ci in foro externoiubeatur venditio refeindi , nihil tarnen teneturcreditor debirori reftituere, cum nihil vltra ibrtemratione mtuui,ac commodati acceperit,& id clariüsdocet idem Couarr. allegatus verf fieundo Valiumillud.

Infertur rertio , falfam efTe Bartoli fententiam,Sc aliorum, qui a(Ierunt,padtum legis commillbriarex interuallo appofitum , validum quidem eile,quo ad retinendam rem , Sc quo ad excipiendum,licet tale non fit quo ad agendum. hxc enim di-ftinetio falfa omnino eft, quia etiam ex interuallofactum eft iniuftum, liquidem negari non potcltvfuram committi a creditore, qui ex interuallo re-eeperit aliquid pro mutuo , Sc quia ob eandem ra-cionem, qua nullum eft tale pactum ab initio celc-bratum , nullum etiam eft ex' interuallo factum,femper enim Ci peeunia commodata pretio, aeva-lori pignoris non commeniuratur , iniuriam Sc in-iuftitiam committit creditor , fi ex interuallo pa-ctum illud a debitore expofeat, quia proprer illudcogitur debitor plus creditori foluere, quam de-bet, & vendere rem fuam minori pretio, quam va-leat , ac tandem illud plus loco mutui aeeipit cre-ditor, quod eft vfura, Sc ita docet exprefse Couarr.lib.;.var.cap.i.verfi^ .hinc etiam, poft mukös Sc multaiurajoua ibi allegat.

Infertur quarto, fi res hypothecata, Sc oppigne-rata in valorc atquiparetur debito, ac peeunix , fub-ea conditione aecommodatx, vt nifi ad talem diemfoluta fuerit res, pro illa fit vendita creditori, im-pleta conditione , & non foluta peeunia eo die, il-lam hypothecam , Sc impignerationem relplui infimplicem venditionem, quia ita fuit ab initio op-pigneratio, vt fuerit etiam venditio conditionalis;quare pofita conditione, ea venditio conditionalistranfit in fimplicem & abfolutam venditionem,& facit pro hac doctrina textu s in', vlrirna, inprin-cipio,ff dejcontrah. empt. exprefse etiam habetur innoftris ordinationib Sc iure Lufitano//^. 4. tit. ) 6,dumrnodo tarnen xftimatio fiara duobus homini-bus ad beneplacitum partium electis , quibus inra-mentum prxftetur rectx. xftimationis facienda»,& patet ex notatis ä Couar. IIb. \. var. cap. 1. verf 4.& vltimo, Azor tom.^. insl. moral. lib. 7. cap. 1 0 . verf.Infuper licitum est pattum Sc clariüs >verf Pratcreapermittimr, & aliis quos ibi citat.

Infertur quinto, quoad pactum legis commif-forix, &: quo ad iniquitatem illius , nihil referre,fit res illa generaliter tantum , an fpecialitei hy-pothecata , aut impignerata , vt docet Couarr.

lik).

6.