6 6 z De afTecur.dom.per contradtpign.&c.

lern diem > habes pignus in folutum ? Mulri inhoc puncto exiftimant, nonvalere tale partum;ita loannes Andreas in cap.fignificante , de pignori-hut. &c Bart, in L quamuü. ff. de pignerat. ab~l. quiaid tantum valet , & perinde eft , ac fi debitordicat , habeas pro tuo , aut habcas pro empto.Alij vero , vt Panormit. in diclo cap. fignificante,afHrmant validum efle partum , & in iure per-miflum , quia tunc non paeifeituf debitor cumcreditore, vt pignus habeat pro fuo , Ted vt ha-beat in folutum , hoc eft, in partem folutionis,vel vt habeat pro empto , iufto tarnen pretio; &Azor hanc vltimam opinionem probabilioremcenfet diüotom. 3. inft. moral. lib.j. cap. 10. verf.Sed <ptid fi debitor , quia illorumverborumfcnfusr.on eft, vt creditor pignus aeeipiat loco debiti,aut pro folutione debiti, fed in partem folutio-nis. nam dirtio in folutum , nullum in fe vitiumhabet , & fieri poteft , imo intelligi , vt in fo-lutum habeatur pro ea parte , qua: iam eft fo-luta , non pro aliis. I. eleganter, ff de pignerat. aft.Cr l.fi"pnefidium,Authem.hoc nifi debitor. C. defölution.\%. Non efle tarnen huiufmodi partum prohibi-

tum, imö efle validum, & permiflum, quod hif-ce verbis fit: Nifi fibi foluero tali tempore tuumdebitum > promitto tibi daturum hoc pignusin folutum, docet glotfä in l. 1. inverb. Pertinere,C.depatlüinteremptorem,& venditoretn , & Bart.Sc Salicetus in l. 1. C. de pattis pignor. Sc Azor.tom. 3. inft. moral. Hb. 7. cap. 1 o. verf. non efi idempaSiumi fed hoc, vt notat idem Azor ibidem , nv-telligendum eft , quando debitor gratis , & libe-raliter fua fponte , & nullo cogente, promittit.nam fi creditor peeuniam ideo dar mutuam,vt debiror id promittat , vfurarium eft partum,quia creditor obligat fibi debitorem ad aliquiddandum, vel faciendum praeter mutuum , vt patec|J. Efl^ vero hoc pactum iure reprobatum , &

inualidum ipfo iure , quod ita fieret a debitoreCum ipfo creditore : Soluam tibi talem, vel ralempoenam , fi pignus repetiuero , aut redemero.Commnniter amrmant omnes , imo fi tale pa-ctum iuramento fuerit confirmatum , adhuc nonvalebit , quia huiufmodi partum iure naturali,ac diuino eft illicitum & prohibitum ; vnde fiiuramento confirmetur , nullam firmitatem exipfo iuramento aeeipit , iuxta id quod deeiditurin cap. cptamuis paSlum,deiurcixrand.in6. eftenimhuiufmodi pactum vfurarium , quia vltra fuurndebitum, aeeipit creditor peenam, & cogitur de-bitor foluere r>lufquam debet , imo pro mutuovalorem pceiiä aeeipit ipfe creditor, & ita docetInnocent. loannes Andreas, & Panormit. inc*p.fignificame , de pignorib. Bart. Angelus , 8c Ant.Negufan. quos cirat, ac lequitur Azor tom. 3. inft.moral.lib.7.cap.io.verf.6}H<trcskidem; & Ioann.Lupusdevfitr. comment. i- inpr&fat. num. 14. iuramenrurnenim folum eos contrartus , loquendo de iurecommuni, confirmat, qui funt folüm iure ciuiliprohibiti; non autem eos, qui funt iure naturalidamnati. Nihilominus tarnen debitor teneturferuare iufiurandum, nifi a fuperiore iUius rela-xationem , &difpenfationem procurare velit, quiacx parre ipfius partum turpe non eft , & liciteieruare poteft , folüm enim turpe 8c vfurariumeft ex parte creditoris vfurarij ; ita idem Azorallegatus, «Scglöflä in cap. cum contingat, de iwreiur.Sc commnniter DD. vt diximus in i.lib.&praccptoDecalogi,tom.i.

14, Ex dirtis colliges , illicitum , Sc vfurarium

etiam efle hoc partum : Nifi tali tempore tibituum debitum foluam, dabo tibi talem , v.c.aliam diuerfam a pignore, quia iniquum eft, Sciniuftum , vt creditor fibi lucrum acquirat exmutuo ; quid enim magis refert aeeipere pignus,an quamuis aliam rcm?& ita dicendum etiam eft, fipartum in hunc modum fiat : Nifi tibi foluamtali die, vel tali tempore hanc peeuniam, praediummeum-, quod habeo in tali, vel tali parte , fit tibiemptum pro tali pretio , cum pretium non xquetvalorem prxdij , &c praedium multo pluris a;fti-metur , quam pretium, ita docet Azor tom. 3. infl.moral. üb. 7. cap. 10. verf.verum id, in dubio profe, & pro hac fententia citat, &c allegat Curtiumiuniorem, Couarr. & Ioannem Baptiftam Lupum.

Vidi fiepe addubitari inter iuris dortos, an jrcum mulier , vel focer promittit genero , velmarito fe ei daturum dotem in peeunia, Sc itemloco pignoris praedium aflignat, ea conditione,vt fi ad certum tempus dotalem peeuniam nonperfoluerir , prxdium fibi habeat loco dotis,fuerit ne hie contrartus validus ? Alexander enimconfil. 178. 8c Negufan. citati ab Azor. in trat!,de pignorib. & bypothec. 4- p- num. 8. negant omni-no, & id probant, primo , quia tale partum cumbonis moribus repugnat , & iuri naturali ; qua-re nee caufa dotis debet huiufmodi contrartuspermitti. Secundo, quia peeunia non eft de fe, &ex fua natura frurtifera; quare non poteft eiusfrurtus compenfari frurtibus prsedij frurtiferi.At verö Baldus in cap. 1. defeudo dato , ad modumlegis commifßru ,affirmatv^alere hunc contrartum,quem fequitur Guido Papa; deeif. 6. 8c loannesBapt. Lupus de vßtrü, comment. u in prafat.num. 1 19.Angelus verb.Pattnm, <j. 14. & Azor tom. j. inff.moral. lib. 7. cap. 1 o. verf. Omres poßremo ; quiaetiam fi mulier , aut focer minorem dotem inpeeunia ab initio promiferint , quam fmt fru-rtus prsedij oppignerati, nullo damno, iniunaveafficirur, fi maritus , & gener fundum, ac y>tx. rdium habeat loco dotis, quia poflimt plus dare,quam promiferint, duramodo id faciant feientes,ac libentes ; & ex propria fponte , non ignoran-tia , fraude , vel dolo malo deeepti , & in hoccafu cenfentur illud plus libenter erogare; quifi-que enim de fuo poteft liberc difponere, vt vo-.luerit , maxime , quia maritus tenetur dotempeeunix faluam , & integram tueri , & confer-uare, & ex induftria fua, & peeunia dotata vxo-rem alere cum familia competenter ; fecus ta-rnen dicendum eft , quando quis dar mutuampeeuniam alteri pignore prxdij aeeepto , cumenim pignus tunc fit maioris pretij, & arftima-tionis , non poteft illud creditor retinere tam-quam flium pro debito peeunias ; quia tunc pluP-quam ei debeatur, accipit,&acquitit,& fic vfuramcommittit. Opinio Azoris , Sylucftri, &Lupiproforo confeientix videtur bona & probabilis.

Inquires vero, an valeat partum, quo debitor, x g t&c creditor conueniunt , vt pofllt crediror pro-pria authoritate pignus oecupare pretio intratale tempus non foluto ; & fundamentum , acratio dubitandi eft, quia tabelliones in contractupignoris folent firpe apponere hxc verba,licearcreditori fua authoritate pignus oecupare , pof-feflionem apprehendere , & fibi retinere ? Bart. &Salicet. in l. 3. C. de pignor. videntur innuere inprxdirtis verbis partum licitum contineri, quiain illis non fignificatur, vt creditor pignus vfur-pet tanquam fuurn, fed vt poflideat illud nomine

debitoris;