566 De tranflaulominij per vlt.volunt.

prodigislibera fuorum bonorum difpofitio,eft de-fedtus iudicij neceflarij ad difponendum de rebusfuis, fed vt ea vfxationc,& peena refipifeat äpro-digaliratis vitia , vti diximus, nec Ariftoteles fe-quenJus eft, rjon enim quis dicitur prodigus,quiaprocul eft a regimine tationis , fed quia nimirumliberalis eft. ,• vltra regulas moderata? ratienis.Qüi (equutus fuent hanc feeundam opinionem,cum fundetur in carentia iudicij, & rationis.con-fequenter debet.dicere, neque pie, neqnc profanepolfe prodigum validc teftari poft prohihitionemadminiftrationis fuorum bonorum. Imö nequectiam ante hanc prohibitionem , quia carebat iu-dicio.0. An ver6 poft prssdidtam prohibitionem pofllt

Validc teftari inter liberos, dubium etiam cft.quodarnrrnatiucrefoftuitBaldiiscowyl/.zjr. volwn.i.A\e-xander in additiomb. ad Bartol. in dicla leg. ü cuilege, ff. de tettamc n. 8c Antonius Gomez ad leg.$.Tann , mm 14. tnßne. Si enim poteft ad pias cau-fas, confequenter intet liberos , cum illi natura*liter harredes (int : qui tarnen fecuti fuerint fe-eundam opinionem , hoc etiam confequenter nc-gabunt proprer defectum iudicij, in quo fundaturea opinio.IO. Impubes etiam teftari validc non poteft ; hoc

eft, mafculus, qui deeimumquartum annum, fee-mina , qua» duoneeimum non completierit , ipfotarnen vltimodie ineunte pra*dicti duodeeimi, &quaruordeeimi anr.i, validc teftabuntur , leg.cjuattate j ff. de teßament. quod locum habet, & pro-cedit , etiamfi ipfe impubes fit miles , ex leg- vlti-ma t C. de teßament. militü. & quanuis velitdifpo-nere ad pias caufas, ex Panormitano in rührten, deteßament. num.9. & Molina tom.i. de iußitia, di-ß>ut.\ 3^. in fixe & communirer Doctotum , qiuefatis colligitur ex cap licet, de fepulturU. lib. 6.quatenus ibi Pontifex ait, actum eligendi fepultu-ram impuberi non competere : & de. inhabilrrateimpuberum habetur Infittut quibus non eft fermiff.facer. teftam.|I. Quanuis amem ad alios actus malitia fupplcataetarem , ad hunc tarnen non fupplcit, quo fit, vtlicet in aliquibus impubeiibus longc maior matu-ritas iudicij, folertia, & prudeiuia, q'.iam in mul-ti« fenibus , & puber,bus reperiauu , teftari nonpoffint , vt doeet Antonius Gomez ad leg. } 7t««-rt , ntfm.f. Molina tom.i. de iußitia , traciat.i.diß>ut.i$6. %.pratereaimpnberes. & Gomez plu-res , inter quos eft Bartolus , pro hac parte alle-gat. Ratio eft , quia licet ins hoc inhibcat impu-beribus , eo quöd piaefumanuu , cenfeanuuquenon habete integrum , ac perfectum iudicium, ta-Je,quale ad cum actum requiiitnr, in %.prtterca,Jnßitut. (juib. non eß permiff. ßicer.teßament. quodpoft illnd tempus 14- annorum in inafeulis, & ia.in feeminis , ordinaric foleat euenire , & anteillud non , ua ordinaric , id tarnen non habetvim ex fola , & prareifa praefumptione , fed exftauno iuris pofitiui merito id difponentis ad tol-lendas lites, & piifcindendas,amputandafque djf-fitultates.i*•• Poteft tarnen Princeps difpenfue , vt impubes^iquis teftetnr, vt docet Antonius Gomezdi'/.J.Tauri , num. }. & 4. Bartolus in l.ß qnzramntyi-ff.deteßatnc'/tu , colum. 6. Paulus de Caftro inl. refertpm. C. de pre ib. /mperat.affe>e»d- celum.i.Molina torn. 1. de iußitia, nall.i. dijput. 1 ? 6. § .prt-tereAimpuberex. qi ,idquid Baldus , & a'lij, dicant,non quo 1 Princeps poffit difpenfate in defedu iu-dicij, fed quia tempus illud «[oatuordeeim, & duo-

deeim annorum in feeminis, & mafculis pender exmero iurepofitiuo,pouiitque conftitui,cV:üfligr.arimaius, vel minus ä Päncipe, & intauenire poteftcaufa ratiouabilis, ob quam ,cum aliqtio , de quoconftet maiori iudicio pollere , quam multi pu-bcres,difpenfetur.

Seruus non poteft tcftaji , Lfilimfamilias , ff deteßament cap. tUnd.x 3. cjuaß.i. nec ctiam ad cau-fas pias , feeundum Panormitanum in rubric. d,tteßament. num. 11. quia feruus non habet bonapropria , ex quibus teftari poffit, quidquid enimacquirit, domino acquirit; cum tarnen non repu-guet feruum habere dominium in bona aliqua , vtfupra diximus , potent de illis difponcre ad piascaufas, & non pias ; nam licet ferui regulariter lo-qüKndo , quidquid acquirunt , dominis acqui-rant > vt iura prxfcribunt ; in aliquibus tarneneuentibus,qui videri poflunt apudMolinam tom.i.de iußitia, , traft 1. diß>ut.$$. fibi ipiis acquirunr,verumque dominium comvaram ; neque hoc cumiure Caefareo dilfentit, imo confentit ,,dum mani-fefte docet, Qruos hr.betc bona fua pi-opiia.pofTc-que de illis libcve düpontMC , & pactum cum do-nv.nis inire : rtenim /. 1. §. Jeruos. ff de offlc. Frt-feEl. vrbü. inter alia, de quibus. dicitur cum poilecognofecre , ha?c veiba rcpen'untur. Seruot , qnifua peeunia emptos , vt manumittantur , de dominiscjtttrentes, audiet, & tn l. vix ff. de mdiciU. interalios euentus, in quibus permirtitur fcrtiis agcrein iuditio cum dominis fuis, \\xc veiba etiam re-ptries. Sed & ß qui , fttis nwmnu redemptos fe , &non wanumtff"? , contra placidt ßdem affexerant.Supponittir ergo illos poile proprias peeunias ha-bere, ex quibus le redimant , &: emant ä dominis;quare iura, qua- docenr, feruos non fibi, fed do-minis acquirere , tegulariter intclligenda (unt, ÖCqu«ndo aliundc contrarium non conftet ; vt no-tat Molina citatus , Sc Illuftriffimus HifpaniarumPiimas D.Rodcricus a Cm ha Aicliicpifcop. Bta-charenf. 1 part. Decreti. p*g 7$ 8. cap. 8. diß.%7.num. }.

Et ideo, quando Molina diclo tom.i. de hißitia,dsjntt. 137. mitio , & aüj Doctores eommunitcrdieune , feruos tarn pi£, quam profane teftari nonpoile , adeö , vt (1 poft teftamentum tempore fer-uitutis factum , libertatem comparent, adhuc te-ftamentum fit nullum ; & ade6 , vt li feruus Überfactus fit a domino , fi tarnen liberum fc eileignoret, aut de ftatu fuic libertatis tempore con-fectionis teftamenri dubitet , adhuc etiam refta-menium nullum fit, inxta difpofitionem / (juitiftamerto domini y & legis fe?j. ac l.ßliutfamilias Z.ff. de teßament. & cap. illud 1 3. qiufi.i. Id tarnenintclÜgeiuHim eft , regulariter loquendo , quan-do feilicet bona non habet, de quibus teftari pof-fit ; at quando illa habet independenter ä domi-no , vt re vera habet in omnibus cafibus a Molinarelatis tom.i. de iußitia , d ffttt.$$. curdeillis va-lidc teftari non poffit pie, & profane , ßcut poteftcontradtus faecre cum aliis de illis , & cum ipioetiam domino, feque ab illo emerc ? Profccto nonvideo , qua ratione id negari poffit, nam bon^ ha-bet propria independenter ä domino , iudiciumperfectum habe: , contradtus de illis bonis ccle-brare poteft. Lcges verö ciuiles folüm id eis negencex defedtu bonorum , quia quidquid ferni acqui-runt,dominis acquirunt, quod verum eft.ordinarieloquendo , non tarnen abfolute verum ; qoare inomnibus cafibus, in quibus bona habcnt 5 & acqui-runt propria, independenter a dominis, ilnc dubioteftari poiiünt.

Notant

»*■

»4-