Lib. VI. Cap. IX.

565

excitanmr,vt fupra diximus cap pracedemi,num. 10.Scquitur ergo, vt iam explicatis folcmnitatibus advalorem tcftamenti neceflariis,vidcamus,quaE per-fonac tieftari poffint, qu» non poffint, tarn nctiue,quam pafTiue, id eft, qua: tcftari poffint, & qua in-ftitui poffint,vel non poffint.

Inhabiles autem ad teftandum a&iuc funt de iu-re quidem natura;, quieunque pleno vfu , Sc po-reftatc ratfonis carent. Vnde furiofi tcftari nonpoflunr, nifi in lucido interuallo , C\ illud habeanr,id quod etiam exprimit l.furiofum , C. qui tefla-rnent a facere poffunt. & Li. ff. de teflarnent, ldemeft de phrenetico , & mente capto, vt t< ftatur , &ptobat late Antonius Comez ad /.$. Tauri,num.6.& 7. hi enim cum furiofis computantur. Baldusin l.humanitatü. C- de impuberibui- num.x f. vbiAngclus , Sc Iafon colum. 1. Si autem dubitetut, anteftamentum fecerit tempore fanar mentis, vel fu-roris , atque ade6 in lucido interuallo , an extraillud, tunc infpiciendum eft, an fuerit vicinus , &proximus tempori, quo furore, Sc phrenefi rorripi(blet,& confideranda funt verba teftamcntijfi enimex illis arguatur defcftusiudicij, prarfumirur, cen-feturque factum tempore furoris , <Sc non valer; fiverd terrtpus furoris erat valdc remotnm ä fa&io-ne tcftamenti, Sc maxime fi vciba tcftamenti fintordinata, & benc cohacrenria , arguitur fana mens,& prxfumitur teftamentum factum fuiftc in luci-do interuallo extra tempus furoris , valebitque, acfinnum erit.argumcnto textus in l Titia , in fixe,ff. de legat. 5. & in l. patrontu. $. finah , ff eodem.& ira tenet Baldus tn diila Lftirinfum. C qui tefta-menta facere peffunt; Antonius Gomcz induclusdiclo nur» 8. poftBartolum.lmolam, Sc Arctinum,&.il;j, qiiai citat.

lue autem luimano , Sc pofitiuo in primis fur-dus hmil, & mutus a natura , tcftari non poteft;fi vetö eos defc&us ex aeeidenti habeant futdi, &muri, porTum per feriptuvam proptix manus, fifenbere feiant, teftamentum facere. Surdus au-tem , (lue a natura , fiue ex aeeidenti , fi non fitmurus , valide tcftabitur , fi am verbis fuis , aucfetiptis pi'-pvix manus voluniatem fuam expri-mar. Item mutus, non furdus , fi feribere fciat, &propria manu id ficii vclit , val bit teftamentum,qua: tora iuris difpofitio diftinttc , clareque liabe-tut / difcetit , C.ejni teßamenta facere poffunt. Quiautem nee fenbetc feiunt, necarticulatim loquun-tur, & intclligi per verba non poflunt, iure te-ft indi prinantu:, L iubemus, C. de teflarnent. Exci-pe fi furdus , Sc mutus a natura, natiuitatevc, fintmtlites , aut teftentur ad pias caufas per nutus, &figna , & htiiufmodi figna intelligamnr , iuxtatextum m §. quinimmo. Inßitut. de militari teßd-tntnto. innclra glofTa , & l 4. ff. eodem , Sc Panor-mitanus ad rubrteam de teftamentü , nur». 9. Sctora feie haic doc~trina eft Antonij Gomczij ad Li.Tauri, num. 1 6. Bartolt in l.filiitm, ff. de bonor. pof-feff Pauli, & modemiorum in leg. 1. ff. de verbo-rtim obligat.

Alios vero contraftus, &'aAus , qui confenfueclebrantur, benc polfunt talcs muti, & futdi f a -cere , fi mentem , Sc intfntionem fuam poflincexplicare fignis . alias vcr6 non ; datur tarnen illiscurator , per quem hxc poffint gerere, Sc aliter deiure pofitiuo, jnualide contraftus celebrant.vt latedixirous hb. \. de contraüibw in commttni. cap.n.& 1 i. Sc ita docet Antonius Gomez ad l. }. Tauri,num. 1 6. Bartolus , & Paulus modo citati, & com-miiniterDoftores.

Circa prodigum confpirant ferc omnCS Dq&o-Fagundez. de Ittfl Wurfe.

res, valerc illius teftamentum, fiue ad pia , fiuead non pia, factum antequam ei detur curator , &confequenter anrequamei intetdicatur libera fuo-rum bonorum difpofitio ; per donationem enimcuratoris ei inrerdicitur, vnde poft dationem cu-ratorum, & interdi&ionem libera: adminiftratio-nis bonorum non valerc teftamentum pro foroexterno, valerc verd pro interno , docet luliusClarus lib. j. §. teßamentum , qusfi. jj. ibi,& incornmenio , litt era A. Molina tom.i. de iuflitia,tratlat.i. dijput. 1J7. initio. Antonius Gomez adlegi. Tauri , num. 14. patecque ex §.iiemprodtgtu,Institut, ejuibtu non eß permif. facer. teßamenx. &ex leg.i j. tit. 1. pari. 6. Sc abfolute loquentes decelebratione contradkus , Sc de quaeunque aliabonorum difpofitione : ita docent Bartolus, Bal-dus , & Angelus ad leg. is cui. ff. de teflarnent.Caldas in Lßcuratorem, C. de in integr. reflit.verb. cum non abßmilü. mtm.i,. Sc nos late id pro-bauimus, lib. 1. de contraüibw in genere , cap. \ \.fium. 1 1. quem locum vide. Et fundamemum eft,quia prodigis , probata illorum prodigalitate iniudicio, non dantur curatores , eo quod iudiciocateant, fed dantut in peenam, vt refipircant; alio-quin dato etiam curatore valide non contrahe-rent, nee faecrent teftamentum de confenfu cu-ratorum , Sc iudicis authoritate, & ideo fimul, acprodigus ea vexatione refipuerit, cefiäbunt cu-ratores , Sc interdictioncs difpofitionis bono-rumfuorum ; fic enim adueniente etiam puber-tate pupillorum , cclfat, & finitur tutcla , Sc in-gteditur curatorum pronifio. Inßtttit. quibtu mo-dü tutela finiatur. & finiris 2f. annis ,ce(rant cu-ratotes. I-jßit. de curatortbus, Sc reddita fana men-te furiofo, celfat etiam illius cura , leg, 1. ff.decurat .furiofor.ibi, & tandiu erunt in curatioiie,quan-dm fanam mentem non reeeperint.

An veto prodigus inhibirus , hoc eft, poft da-tionem cut;jtoium potfit valide teftari pro fo-ro externo ad pias tantum caufas ? partita eftopinio.

Prima affi.rmar. ita tenet B.ildus in leg.i. C defacrofa'/ci. llcclef. colum.%. num. 17. quem refert,(cd non fcquitur Antonius Gomez ad leg.yTanri,num 4. adfintm. Fundamemum illius eft, quia tc-ftando ad pia ceftat ratio , ob quam tcftamenti fa-6tio illi interdicitur, nam tcftamenti fa&ioprodi-go in iure interdicitur, primo, nc bona fua difltperjfecundb,m imuiliter de illis difponat:tcftando au-tem ad pia pro anima fua, non inutiliter difpo-nit ; teftando vero poft mortem , non poteft fuabona diffipare , ita vt ei congrua fuftentatio de-ficiat in vita , Sc fic ceflante caufa , ceflat ef-fectrs.

Secunda negat, cam docet idem Baldus ad di-clam leg. t. C. de facrofantl. Ecclefiis. lellura 1. eo-lum. 4. Panormitanus in ittbricam de teftamentü,4 num. 9. Molina tom.x. de ittßitia , diß>utat.\ 57.imtio , in quam videtnr inclinaie idem AntoniusGomcz indudus. Ratio illius eft , quia prodiga-litas arguit defectum iudicij, Sc intelledus, Sc ideoprodigus , cui inrerdicla eft per dationem curato.toris bonorum fuornm adminiftratio , non repu-tatur a iure integra, & perfecta perfona ad difpo.nendum de bonis fuis, abfolute loquendo , neeetiam via tcftamer.ti. Confiimari hoc poteft exdodtrina Ariftotelis,quem refert Antonius Gomezdiclo num. 14. ita aflerentis, Prodigm e ß > quaßpre-cul a regimiae rationü.

Ex his opinionibus prima eft probabilior,& te-nenda , neque enim caufa ob quam interdicitur

B B b prodigis

6,

8.