528 De tranflat dorninij per vlt.voluntT
%s.
%9-
44 Quando marittu , & vxor ( & idem de alijspltt-rtlmt ) in e-idem charta teßaritnr,debet tefia-mcntumtradt a fmgulU illorum mann pruptiafcnb* aa tllud approbandurn.
DVbitacur nonö, an teftamentum Clericorumcommoramium intcrris Principum fsecuia-rium valeat, fi probcrur factum iuxta ftatuta iu-ris canonici, iura enim canonica difponunt, tefta-inenrum valere etiamad nonpia factum,cum duo-bus reftibus idoneis, & Presbyteto parochiali , vtdicitur in cap. relatum,&tn atp. cum eßes,de teßam.Et vero hac de re partita eft opinio.
Prima ait, reftamenta Clericorum habitanrium,&r commorannum in rerris Principum (atculariuravon valere,nifi finc facta iuxta folemnitates requi-fitas a iure ciuili Principum, cjuia Clcrici tenenturad leges pretij taxati, teftamentorum , Sc contra-chium locorum vbi funt, cum non finc contra li-bertärem Ecclefiae,& hxc opinio roborara eftcon-fuetudine comtimni, vt tcftatur Ioannes Andreasin cap. cum eßes, de teßam. Ancharranus ibidem. ScPetrus de Perufio. Vnde reftamenta facta extra re-gnum feeundum confuetudinem loci,in quo fiunr,valent poftea in regno : textus in l- ßnon jpeciali y.C. de teilam. 1. 1. C. de emanetpat. Bartol. ad leg. i.C. de fumrna Trimtate , »«M..14. latc id probat exmuiris Sc mnltis iuri'otis Negreiios in inerodull. advtiimaj vd.lib.^.cap.\i.num.i.& 1.
Secunda doeet valere reftamciHum Clericorumin terris Principum fxculatium commorantium,etiamad non pias caufas , factum coram duobusteftibus idoneis , Sc Presbytero parochiali, vel cle-riro facrorum Ordinum Notario Apuftolico : dixiad "01 p ias caufas, quia ad pia fufficumt duo teftes,vt dicemus cap.fequenti, abfqne prxfentia Presby-teri,qui Cr Notarius Apoftolicus , vcl Parocluaiis.haue tenent exprefsc Iulius Clarus Hb. ^.fentent.ijuxß.6. num.i in commento literti A. vbi (e citat infno collett. cammttn. opin.in verb. teßamentum, ".47.vbi idem quoque dicit de teftamento facto coramindice cri-mi farculari,& duobus teftibus. Syluefterverb. teßamentum 1. qu<tß. ,. nurn. t. Vallafc. con-fuh.-jj,. nnm. . 3. & probatur primo ex cap. cum ef-fes , de teslam. vbi njmmus Pontiftx derogat legi-bus Principum fxcularium hac in parte ; ait enimibi Alexander 11 1 iuris (vt dicitur ) periflitimus,ad Epiicopum Hoftienfem , fufficere duos teftescum praefentia Presbyreri parochialis, & reprobatconfuetudinem, qua: in eo Epifcopatu obtihuerat,nc teftamema Clericorum valerent,nifi cum quin-que y vel (eptem teftibus , inftat teftamenti taico-rum , & rationem reddit, quia ea confuetudo ä di-uinalege, & fanetorum Pari um inftitutis , &agenerali Ecclefi* conilictudinc aliena eft,fcriptumeft enim, quod in orc duorum, vel trium ftet om-ne yerbutn, Et reftamenta qu* paroebiani coramPresbytero fuo, Sc duobus,vcl tribus teftibus fece-n'ntjhimacflc decernit, fub interminatione ana-tjicinatis prolubens,ne quis huiufmodi teftamentaaudeat refeindere. Vndc per luuii. textum videturf'iblatafolemnirasde iure ciuili requifita ad valo-ttm.i^nienti , tarn in teftamenus Clericorumticlisin teriis Principum faccularium, coram duo-bus teftibus idoneis, & Presbytero parochiali,quam in tcft airi - nt i s i a j coram yalailorum , fubdi-torumque corundem Principum , vr ftatim dice»mus num.\ 1. eodem modocond«« : & ha:c opiniofuit nonnullorum Podhorurn , uftientc gloila indill.cap.cum ejfes,de teßam. quam fecuti funt Ho-ftienfis, Antonius, & Paiiormuahus »» ul\. ad di-
üum cap. cum ejfes. Ludouicus Romanus *'/; Auth.ßr/nluer.C.ad leg.falctd. Sc Speculator in lib.i. ttt,de i>ifirumcntor.edtt.§.compendiose.nHm;i 1. docen-tis, feeundum ius canonicum duos reftes luftleerein teftameiis communibus.etiam non ad pias cau-fas fac"r.is, cum Presbytero , iuxta textum tn atftocap. cum eßes , de teßam. Scd li fuerint condita adpias caufas , duo tantüm teftes fufficiunt finc Pres-bytero , vt ftatim cap.fequentt patebii.
Haec iententia feeundapoft factum poreft fufti-ncri, non tarnen poteft confuli, vt ita fiat proprerdubitationem, quam continc t:in ttfbmentis enimfaciendis femper via fecuriori incedendum eft.
Similisquaftio eft, an etiam tcftamentum fx-cnlafiumcondiiam coram duobus teftibus,& pro-prio Presbytero vafcat ?£t vero qui fecuti futh"r>tprimam opinionem , qua: eft comtnunior , confe-quenrerid negabnnt; qui vero fecuti fuerint liancfeeundam , confequenter ad illam loquentes afln-mabunr, quia cap cum effes, de teßamentu , de hfsteftamentis laicorum fadtis non in terris Ecclefia;tantüm , vbi feruatur ius commune canonicum,fed in terris etiam Principum (a'cularium, videturloqui; faclxenim in eo rationes id conuincunt,es:de hoc ipfo teftamento homiiuim farcnlaiium , &laicorum conditoin tenis Principum farcnJarium,loquuntur Iulius Clarus,Syluefter, Vallafois, Ale-xander 111. Hoftien/is , Anton. Ltuiouicus Ro-manus, Speculator, <.V omnes citati pro feeundaopinione:imo fnfficir qnod Clcricus huic teftamen-to acceOerit canqatrra Notarius , ctt;.nih non ficParochus ; non fufiicit ramen quod accciTerirtam-quam reftis , vt in hac qureftiene j;on bene doeuieParifius conßl. ^o.lib.T, col.x. & Couartuuias««^.cap. cum eßes, de teßam. num. 15. verßc c&terum.Sc ratio eft, quia ius canonicum multum pro pra»-fentia Parochi S: Notaiij prxfumitjprclumit enimquod fraudes ülius pra-'ientia exeludet, iuxta cap.nemoAeßmonia y & cap.fnper ea,depoßulattane,qvio-n:am multum conhdit ius canonicumde'Parocho,cui eft cemmifia cura animarum , & eft iplarumanimarum iudex deputatus ; qui enim repuraturfidelis in maicri, hoc eft,in cura aniinanim, rept>tjrur etiam fidelis in minori, hoc eü,in afliftentiateftjm^iui ,iuxia dictum Chrifti Domini Matth.16.& Luct. \-).Sc tota harc doctrina eft Speculato-ris diel, l/b.i. tit. deinßrumentor. edit. d.iü.%. com~pendtose, quam tcftatur magis communem Cor-neus conßl. 161. nttm. 30. in ßr.e , col. finali , Itb.A,.quam feqnuntur Cardinalis conßl. 74. irreip. Putode iure. Baldr.s co/.fil. 3 31 & conßl. 331. lib.A,. Ale-xandec co-ijil. 76 &c alij , quos refett ac fcquiturIaannes DilccT-. de arte teßandt,tit. deteßam.ordin.cautelai rum.z. pag.i 1. Iulius Clarus §. tefiamen-tum^u&ß.-)6. &efic reeeptiffimam , reftaüir Men-chaca deßnccejßont creat. üb.$.§.ii.ntnn. 17 fol.-t,i.& idem dicendum videtur de praefentia iudicis, Scclerici Noiat ij : praelumit enim ius canonicum il-lorum prxfentiam exclufuiam omnem frau-dem , cum perfonae fint publicx , conftitutar aiijre ad iuititiam faciendam , non ramen idem critprarfumendum de Notario Apoftolico, qui non ficClericusin lacris,necde rabellione,quia facti Or-dinec mulram auetoritatem tribuunt perfonae, fimores.S: vita non concradicant.
Et vero quod hie Clcricus iufriciat, C\ accedarhuic teftamento tamquam Noratius,non ramquamtcft;s,affiimat Parifius, quem fupräcitauimus.fo«-ßl.fo.hb. 3. col. z. Couarruuias ad prefatitm cap.cum eßes, de teßam. nurn. 1 3. verf. atttrum , quodetiam ex larionc &: verbis textus prsdicti capitis»
cum
30.
31.
Ji'
Bk-