Lib VI. Cap. 11.

vt fcianr cxprefsc.qux in illo agantnr, iuxta l.h&respalam.ff.de teft am.xz\T& paria funt in iure,implicitc,& explicirc,taci.c ; & cxprefsc,manifcftari,& cxpri-mi. Tacitum enim, & exprelTiim eandem vim ha-bent.eandem poicftatem,vbi ius exprciTum non rc-quirir. Hie autem, qui fe in teftamento remirtitad fuam fchedulam,inqua nomenhc,redisfcriprumhaber, fatis tacite & implicite illum, cuius nomenibi feriptum habet, hxredem inftituit.Dcinde.quiain teftamentis femper infpicienda eft voluntas re-ftaroris tacita, vel exprefla, quia in vltimis volun«' tatibus ipfa voluntas «ftatoris eft , qua; tanquarnRegina dominatnr , & ideo fatentur omnes finecontradi&ione voluntatem tacitam,& coniectura-iam teftatoris pro expicfla haberi ; quare non vi-detur dubitandum de volnnrate teftatoris in pra>ienti cafu. ira Iulius Clarus §. Teftamentum. q.14.a num.\. vbi in num.i- egregie probar, ad valoremhuins nominarionis requiri, quod in fchcdula ap-pofita fit dies, in qua confeeta fuir, vbi citat mul-tos , tenet etiam Molina tom. %, de iuft. trallat.x.diß>. x 17. §.illud obferua, ad finem. vbi ait, inftitu-tionem hxredis per relationtm ad fchedulam fa-c"hm,fcriptam manu propria teftatoris, in qua no-men hxredis exprimirur, valere, & hanc eile com-muniorem Doctorum fententiam , Sc pro fe citatCouarruuiam in cap. cum tibi, de teftament. num.$.8c Iulium Clarum §.Teftamentum. qut.ft.94,. n.\6.Sc Mcnchacam lib. 1. de fucceftion. ertata. §. 17.num. f.2. ?. ^S° m nnnc feeundam opinionem inclinoreümtarnen res fit valde dubia, non eft committendainftitutio hxredis tali tantoque periculo. Poft fa-ctum tarnen , fi nulluni fit dubium , quod littera,vel fubferiptio fchcdula; fit teftatoris , qui fe adillam in teftamento remittit, ftandum eft pro va-lorc teftamenti, maximc fi teftator in teftamentodicat fe eum hxredem inltitucrc, quem in ipfafchcdula noiuinat.x £ t Dubitauu (cptimo , de teftamento imperfec"to,

hoc eft.ccepro cum debita folemnitatc, fed mortereftatorerri pixoecupante, jion finito;an quoad par-tem confcciiam fit validum , & communiter rc-fpondent omnes negatiuc:ita Antonius Gomcz adi. $.Tau;i, a num tof. vbi ita : lietn quaro,/i teßaiorineepif facere teftamentum , & altqua tarn dijpofmtin illo, puta inßitutionem htredis, vel Ugata^rjr dumeifea alta verfaretur antequam vlümate compleretteftamentum, mortum ejl, an valeat , quoad ea, quaclare %am dijpofuit. Ei refolmme , ac magtftraliterdtco non valere. Hxc illc , Sc ita docet Reinofus cb-feruatione a$. num.10. & Gama^oy.347. ex l. ita,ff. de regulu iur. feeundum quam non poteft quisdifeedere partim teftarus, partim intcftatus;& facitetiam l fiquu.ff. deteslam. Cr l. illudquoque. C. eo-dem. Imo & Ci totum teftamentum coram teftibusferiprum dt, antequam tarnenlegatur,teftator de-cedar, inualidum qüoque decernitur, m l.fideicom-pitjfa. §. f.oque , ff. de legatu 5. iuxta do&rinarnBartoli,& aliorum.quos rcferr,ac fcquitur Gomezaddifiaml.i). Tann,num 107. Excipit tarnen Bar-tolus ad l.is qui, ff de teßamentü, nifi teftamentumfactum fit, aut difponat inter liberos , vel ad piascaufas^fcd hac de re redibic ferino circa caufas pias,cap.Ty.num. z<5. quem vide.ij, Odauo dubitatur, quid operetur in teftamentisilla claufula, qua teftatores, vt fi teftamentum nonvalucrit iure teftamenti, valeat iure codicilli, autmeliori modo , quo vaietc potucrit, qux quidemclaufula vel poni poteft exprefse, nimirum iuxtafornum explicatam, vel implicitc: vtfi teftator di-

5^7

cat, vt valeat teftamentum omni meliori modo,quo poflit, aut fi vel ipfc iurer, vel hxredem iurarepr«jcipiat,feruatumm omnia,quac in teftameto con-tenta funt. Refpondeo operari hanc claufulam, vtquando teftamentum ex defectu folemnitatis an-nullandum fir,valeat quafi codicillus,mod6 folcm-nitatem procodicillo requifitam habeat, ha:c pro-bantur ex Ifinali. §.illud e/uoque, C. de codic. l.cnmfater , $ .filitu 3 ff. de legatu 1. /. codtcillu , J .finali,ff. eodem. Alios autem effectus huius claufula; latetradit Antonius Gomez ad diilaml. $.Tawi,a ».7 y.& Sylueftcr verb.TeUamentum 1. tt.i 1.

Dubitabis tarnen ; an ad valorem teftamentinuneupatiui fufficiant domeftici tcftesrogati?Ne-gat omnino Reinofus obferuat. 39. »um. io. quo-niam in hac fpecie reftamenti nuneupatiui omnesteftes debent efte omni exceptione majores, & ta-les , quibus nihil opponi poflit, quod probatur exoptima ratione,quia cum lexRegiaLufitanix//i>.4.m.So. § vltimo. Et ius commune, vt fupra proba-rum eft, rainuat in teftamentis nuneupatiuis te-ftium numerum , debent prsdifti teftes eile omniexceptione maiores , qualcs non funt domefticiteftes etiam rogati:& hanc opinionem tenet etiamCabedo 1 part. deeif. 1 69.num.vh. Vallafcus tom.x.conßtlt.iij. num. n. in fine. vbi dicit, ita fuifleiu-dicatum in fupremo fenatu Lufitanix. Batbofa inadnotat. ad locum praditts, legü Lufitania. Dectusconf. icf num. 14 Gregorius Lopez /. 1. tit.i p*>t.6gloffa pcny.hima, vbi etiam ait, ita fuifte iudicatumin fenatu Pinciano tom.x. deiußttia, dijp.uj.n.i.quia in teftamentis nuneupatiuis in Lufitania , ScCaftella in folo numero teftium fuit iuri communiderogatum,atque adeb in quantitatc,non autem inqualitate illorum , ac proinde rogationem teftiumdomefticorum faftam ab eo,qui teftamentum con-didir, non polTe corum inhabilitatem fupplere.

S VMMARIVM.

j8 f'aleat ne teftamentum Clericoritm commeran-tittrn in terris Principum facularimn ,failumfeeundum legts iuris canonici.Refcrtur prima fenttntia negaüua. ibid.19 Refertur affirmatiua.$0 Judicium attthoris.j 1 Teftamentum[tcularium fallum cum dutbui te-

jhbtu, & Vresbytero fuo an valeat.1 1 Anfufficiat qitod Clericmßt Notanpu, licet ntn

fit Parochut,& n \\.34 An in teßarneuto failo iuxta fonnam iuris cano-nici fuffeiat,quod teßes fint foimina.Refertur prima opinio afftrmaiis. ibid.3 j Refertur rtegans.

Iudictumaut horü. ibid. & n.i,<).& 40.36 An teßamentttmfatlum coram duobiu>vcltribus,teßibw, & tresbytero Parocbiane, vel Nota-ria Apoßolico.valeat quin fit letium teßatori.Et quid fi non fit fubfcriptmn ab eodem teßatore tnee perfe , nee per alium loco illim. ibidem.& nurn,\-j.38 An opus fit quod buiiifmodi teßes fint rogati.41 An valeat teßamentum k duobtu , vel tribus invna charta confellum , & an poffit a duobutfertbi, ttavt vna tantltmlitttraconftet.41 An duobus teßantibtu in vna charta dkantnr

duo teßamenta.43 An vnafoUmnitas iuris pro vnequefufficitt.Et an teftes dtbeant in fuüfubfcriptionibuf men-tionem facere de vtroque teftamento. ibid.

44 Quand«