Lib. VI. Cap. 11.

r~9

34

35

cum effes,de teslamentü , patet > & docet Abbas ibinon foiüm in lectura, fed etiam in rcpct. n. 1 i.* j. An aufm loco Presby tcrij, Notari j, vcl Paro-

chiaiis fufficiant duo teftes , iuxta difpofitioncraiuris Canonici in di&o cap. cum effes, de teftament.ita vt cum aliis duobus,qui rcquirebantur cum illo,fint quatuor , affirmant Abbas modo citatus, Co-uarruuias in diclo cap.cum ejfes, de tefiam. num.if.verfauodft Presbyter , vbi teftatur communem exDecio conf.1%4. dub.i. & multos pro ea referr. Exquo cuidenter fequitur quod iure canonico infpe-&o fufficiant, regulariter loquendo, in teftamentisquatuor teftes, cum tabcllione feribente: quamuismulti contrariam opinionem teneanc , imd quodetiam de iure canonico, regulariter loquendo , eafolemnitas in teftamentis requiratur , quac de iureciuili requiritur, communior eft opinio ; & ideopoft factum hxcfuftineri poteft.non tarnen illa eritconfulenda.

Vuum verö in rali teftamento facto feeundümformam iuris canonici, fufficiant teftes feeminea:,eft dubium, dequoduplicem opinionem innenio.

Prima affiimat , eam tenet Abbas in lelhtra adcap. cum ejfes, col.\. 5c Ancharranus ad ider» cap.& Crorus in trau, de teftib. part.x. riurn.io, Fun-damentum illorum eft, quia ins Canonicum wM-80 cap. cum effes, de tettamentü,innithm iiiri natu-rali ,de iure autem natural! dno , vel tres teftes adprobandam rem aliquam fufficiunr, iuxta didtumChrifti Domini, In o>c dnorum, vcl trium,ftet omneverbxm.qaz fententia Chiiuicft abfoluta,& co:n-prehendu tarn feeminas, quam mafculos.

Contrariam, Sc feenndam fenteniiam cum mul-tis p'obabiliorem efle cxift'mat Couarruuias additium cap. cum effes,de teflament. num. 1 4. Sylue-ftcr verb. Tcflmncn'um 1. nurn<\. Panormit. in cap.cum effes Je t eft am. quem tbidem refeit,ac fequiturSyluefter. Ratio illius eft, quia textus illius capi-tis requirit teftes idoneos:de iure autem ciuili fuliviri, teftes idunei teftamentorum elfe polTunt, cx-ceptis teftamentis ad pias caufas. Sed hoc funda-mentuni non mihi placer,quia textus"iftius capitishon loquitur de idoneitate iuris ciuilis , fed deidoneitate iuris naturalis Sc diuini.in qua prjeeipuefundatur textus ifte, vt apparet ex illius littera , &contextu , vnde prior opinio mihi magis placet,quam etiam fequitur Aluarus Vallafcus tom. i.con-fult.74. num.y 1. Sc quam communem teftator Ja-fon in l.hac confultijftrna, in principio , C. dt tefiam.illamque etiam defendit Menthaca de fucccffionecreata, lib.y. § Li, n.t.}6. Dubitabis rmfus hie , an teftamentum factum,

feruata forma iuris canonici coram duobus tefti-bus , Sc Presbytero parochiali, vel Clcrico etiamNotario Apoftolico, quod fuit letlum tefbbus, abillifque fubfcriptum,&' ab ipfo Presbytero,(lue illefit Notarius Apoftolicus.fiuePatochus, non tarnenfuit fubferiptum ab ipfo defuneto , vel ab alio locoillius, vel quia morte praruentus fuit, vel quia im-"peditus erat propter morbi grauitatem valeat. Cer-tum enim eft,fpcdato iure Lulitano hb.4. ordinat.tit. 7 6 §.3. non valcre ? Refpondebis tarnen ad hocdubium, attento iure canonico cap.cum ejfes, de te-fiam. valere,& non corruere teftamentum propterhunc defcc"tum,fi modo teftes teftificent illum vo-luifle facere teftamentum nuneupatiuum , &. properfefto , Sc abfoluto illud habuifie. ita Vallafcusdiclo tom i.covfalt.74. w -'4- §Nec nocere. Funda-me tum eft,quia duo, vel tres teftes cum Presbyteroparochiano probant egregie de iure canonico (vtdictum manet) defuneti voluntatem ; voluntas au-Fagundez. de /utfi:ta,&c.

tem defun&i tamquam regina in teftamento illiusdominatur.

Dixi, modo pro perfello , & abfoluto illud teftator J 7-habuijfet, quia fi teftator antequam illud fubferibe-ret, volebatadhuc plura difponere, Sc morte fub-latus non potuit, tunc quidem non valebit tale te-ftamentum , non ex defe&u folemnitatis de iurecanonico requifita;, fed ex defcdlu voluntatis,quiaadhuc volebat plura teftari, & teftamentum nonperfecerat, quo cafu non valet teftamentum, pertextum in l.fiü aui teftamentum. ff. de tettamentü,& ita docet idem Vallafcus induetus, & bene, imönec valebit intet liberos, & ad pias caufas, vt aitCouarruuias in cap. relatum 1. de teil am. num.9.Vallafcus allegatus. Iulius Clarus §. Teftamentum, <qtuft.6. & 7. zerftc. aliquando. Tellius /. j. Tauri,part 1. num. $. Cephalus lib.z. conf.iy^. a num.^,& Itb.i. conf.yt). nutn. \. & alij , quos ibidem citatVallafcus, fed hanc opinionem quoad pias caufasiam (uprä reiccimus,& reiieiemus ctiam inftkcap.j.num.it;. & 16.

Nec de iure canonico opus eft , vt vrleat teßa- 3 °'mentum, quod teftes firh rogari, ficut opus eft deiure ciuili tarn Lufirano, quam conuTHitii,nec fimi-Iiter,qu6d teftamentum legatur coram teftibus-fuf-ficit enim quod teftes fetatit implicite quod inibieontinetur, ita Syluefter ex Panormitano relato inx/erb..Teftamentum 1. num.^.vltraremedium.

Ita fe habetu hx duxopiniones, num 2.S.-& 29. jo.relatar circa validitatem teftamenti conditi de iurec?noi)ico coii'enri in cap.cum effes, de teftamentis ,hoc eft, coram Parocho, & duobus teftibus. Quifecutus fuerit primam negantem vaTere,dicet prs-di<£tum cap.cum effes, de tefiamenis, loqui de tefta-mentis faftis coram Parocho, & duobus teftibusin terris Papa;, & fubieftis Ecclcfis , quia loquiturde c6fuetndine,qii(j percrebucrat in Epilcopatu Ho-ftienH, euius difti ichis totus eft fubicclus Ecclefia?,& in terris Eccleiue contentus. Et in huiufmoditerris , (nie Clerici teftentur coram Clcrico Paro-chiali, (lue coram alio Clerico,qui fimul iu Nota-rius , (lue aliar perfonx laicae , valebit teftamentumconditum iuxta ins canonicum noninterris Impe-rij, aut aliotuin Piincipum fxcularium : ita Zabe-rclla, Archidiaconus, Ioannes Andreas, & alij additium cap cum effes Nec credendum eft per huiuf-modi cap.cum effet , voluifte fummum PontificemAlexandrum III. derogare abfolute legibus Piinci-pum fxcularium iuftis, formam,& folemnitates re-quifitas ad valorem teftamentorum praeferibentt-bus, fcd tantüm pro terris Ecclefiac fibi fubiedis,maximc , quia ipfic leges funt iuftiflimac , 8c nonnocent libertati Eccleliaftic*'. Quare cum Clerici,& perfonx Ecclefiaftica: teneantur in confeientiatamquam membra ad leges commimes pretij rc-rum,&rcotracl:uum, quia non obfunt,nec repugnatEcclefiafticac libertati, ita etiam tenentur ad legesconftituentes folemnitates ciuiles ftatutas per Prin-cipes farculares ad vitandas fraudes, & valide con-denda teftamenta.

Qui ver6 fecutus fueric feeundam , neceiTatio 40.dicet, fummum Pontificem in praedicto cap. cumeffes,de teftamentis, pro toto orbe derogafte legibusPiincipum licularium , quod mihi dutum admo-dum videtur.

Decimo dubitatur , quid de teftamento feripto 41.a duobus, vcl plutibus in eadem papyro,& charta?Et in primis dico, teftamentum , maximc fi fueritgrande,pofie rogatu teftatoris,& ex illius volunta-te tacita,vel exprefla feribi a duobusjvarietas enimlicters non mutat fubftantiam teftamenti, nec te-

y y ftamer